ทำไมต้องล้างโพรงจมูก

ในสมัยโบราณ โยคีผู้สนใจฝึกอย่างจริงจัง พยายามเรียนรู้ ความรู้สึกลึกๆภายใน และพบว่า การใช้น้ำทำความสะอาดโพรงจมูก สร้างความรู้สึกสดชื่นได้เป็นอย่างดี ทั้งการใช้น้ำล้างโพรงจมูก ยังช่วยคลายอาการอุดตัน ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการฝึกเทคนิคหายใจอื่นๆด้วย

ณ ปัจจุบัน เป็นที่รับรู้กันดีว่า จมูกเป็นอวัยวะสำคัญยิ่ง จมูกเป็นอวัยวะของระบบหายใจ โดยทำหน้าที่ดักสิ่งแปลกปลอมในอากาศ เช่น ฝุ่น ควัน ป้องกันไม่ให้สิ่งเหล่านี้เข้าสู่ร่างกาย  แม้จมูกมีกลไกทำความสะอาดตนเอง เช่นขับสิ่งสกปรกออกมาเป็นน้ำมูก แต่เนื่องจาก มลภาวะทางอากาศสูง จมูกจึงทำงานค่อนข้างหนัก ดังนั้นการหมั่นทำความสะอาดโพรงจมูกเป็นครั้งคราว เป็นการช่วยให้จมูกทำหน้าที่ได้ตามปกติ

นอกจากการหายใจแล้ว จมูกยังมีปลายประสาท ที่คอยรับข้อมูลต่างๆรอบตัว เช่น กลิ่น อุณหภูมิ  ปลายประสาทเหล่านี้ บางทีก็ผิดปกติ เช่นบางคนมีประสาทที่ไวเกิน ทำให้ระคายต่อสิ่งแปลกปลอมภายนอกมากกว่าคนอื่น เช่น อาการแพ้ละอองเกษร การหมั่นทำความสะอาดโพรงจมูก มีแนวโน้มที่จะช่วยให้ปลายประสาทเหล่านี้ ทำงานได้เป็นปกติ

เนติ คือ อะไร

เนติ คือ การชำระล้างประเภทหนึ่ง จากทั้งหมด 6 เทคนิค ที่ระบุอยู่ใน “กริยาโยคะ”  (กริยาในที่นี้แปลว่า ชำระล้าง)
เนติ เป็นการชำระล้าง “โพรงจมูก”  ที่นิยมกันคือ การใช้น้ำเป็นตัวชำระล้าง เราเรียกว่า “ชลเนติ”
วิธีใช้น้ำล้างโพรงจมูกนี้ ทำได้หลายแบบ เช่น รองน้ำไว้ในอุ้งมือ แล้วสูดเข้าทางจมูก หรือ การใช้ “กาเนติ” ช่วย

เนติ เหมาะกับใคร?

คนที่สนใจโยคะจริงจัง จะค่อยๆเรียนรู้ความรู้สึกของตนเองที่ลึกลงๆ  ชลเนติ นำมาซึ่งความรู้สึกระดับลึก ของระบบหายใจ
ผู้ มีปัญหาระบบทางเดินหายใจ การฝึกทำชลเนติมีแนวโน้มที่จะช่วยบรรเทาอาการลงได้ แต่ทั้งนี้ ต้องทำภายใต้คำแนะนำของแพทย์ หรือ ครูโยคะที่มีความชำนาญเท่านั้น คนทั่วไป  ที่ใส่ใจสุขภาพของตน คอยทำเนติ เป็นครั้งคราว  ในเบื้องต้น อาจจะฝึกทำสม่ำเสมอวันละครั้ง  หลังจากนั้น อาจเว้นทำสัปดาห์ละครั้ง  หรือบางคนอาจทำเดือนละครั้ง  แล้วแต่ความจำเป็น แล้วแต่กรณี

วิธีปฏิบัติ ชลเนติ

ใช้น้ำต้มสุก อุ่น อุณหภูมิอุ่นพอสมควร (ถ้าอุณหภูมิสูงเกินก็ลวกจมูก ถ้าเป็นอุณหภูมิห้อง ก็อาจสร้างความระคายเคืองได้)  ผสมเกลือเล็กน้อย พอปะแล่มๆ เกลือจะช่วยลดความระคายเคือง ทั้งช่วยฆ่าเชื้อโรคด้วย  (คนที่ทำจนชำนาญ สามารถใช้น้ำสะอาดอุณหภูมิปกติได้เลย)

ทำในที่ที่เหมาะสม เพราะน้ำจะเลอะ เช่น ใช้พื้นสนาม ห้องน้ำ ลานซักล้าง ฯลฯ หรือ ทำโดยหากาละมังรอง

ยืนทำ จัดตำแหน่งของศรีษะให้ถูกต้อง  หลักการคือ เราต้องการให้น้ำ จากรูจมูกบน ไหลลงผ่านโพรงจมูก ออกรูจมูกล่าง กล่าวคือ เราจะเงยหน้าเล็กน้อย  (หากเงยมากไป น้ำก็ไม่สามารถไหลออกรูจมูกด้านล่างได้)

ระวัง ไม่ก้มศรีษะมากเกิน จนถึงกับทำให้น้ำไหลย้อนเข้าไปในโพรงจมูก สู่ช่องหู ซึ่งเป็นผลเสีย  (พึงระลึกว่า โยคะเป็นการทำสิ่งดีๆให้กับตนเอง ไม่ใช่การทำให้เกิดอันตรายต่อตนเอง)

จรดพวยกาที่รูจมูกบน  ค่อยๆเทน้ำช้าๆ (อ้าปาก และหายใจทางปาก)  ปล่อยให้น้ำไหลลง ผ่านออกทางรูจมูกล่าง เป็นสาย สบายๆ เป็นปกติ

ปริมาณของน้ำขึ้นกับแต่ละคน ตามความเหมาะสม ไม่มาก ไม่น้อยเกินไป  (ไม่จำเป็นต้องเทหมดกาทุกครั้ง)  อาจจะทำทางเดียว หรือทำสลับทั้ง 2 ข้างก็ได้  เสร็จแล้ว ให้หายใจออกแรงๆ (เทคนิคกะปาละบาติ) สั่งเอาน้ำที่คั่งค้างในโพรงจมูกออกให้หมด

ข้อควรระวัง

• ชลเนติ เป็นเทคนิคที่ดี แต่ไม่ได้หมายความว่าเหมาะกับทุกคน  ผู้สนใจ ลองฝึกทำ แล้วสังเกตว่าเหมาะกับตนเองหรือไม่
• ชลเนติ เป็นเทคนิคที่ดี แต่ไม่ได้หมายความว่า “ต้อง” ทำทุกวัน พิจารณาตามความเหมาะสม ช่วงไหน ที่เราออกนอกบ้านมาก เผชิญมลภาวะทางอากาศมาก ก็อาจทำบ่อยหน่อย ช่วงไหนเราไม่ค่อยต้องสูดมลพิษ ก็ทำห่างหน่อย
• ชลเนติ เป็นเทคนิคเพิ่มเติม เอื้อให้เราฝึกเทคนิคโยคะหลัก เช่น อาสนะ ปรานยามะ ได้ดีขึ้น  กล่าวคือ เราควรฝึกเทคนิคหลักของโยคะทุกวัน แต่สำหรับ ชลเนติ (ตลอดจนเทคนิค กริยา อื่นๆของโยคะ) ไม่ใช่เทคนิคที่ต้องฝึกทำทุกวัน