หน้าแรก
หน้าแรก
เกี่ยวกับเรา
ข่าวสาร & กิจกรรม
บทความ
กระดานสนทนา
เพื่อนบ้านโยคะ
ผลิตภัณฑ์ของสถาบัน
ติดต่อเรา
จุลสารโยคะสารัตถะ
จิตสิกขา
สถิติเว็บไซต์
จำนวนหน้าที่ถูกเรียกชม: 121,745
จำนวนผู้เข้าชม: 14,704
ผู้เข้าชมที่ลงทะเบียนแล้ว: 269
จำนวนเนื้อหาภายในเว็บ: 128
เริ่มนับตั้งแต่: 2009-03-05 17:55
รับจุลสารโยคะสารัตถะ
กรอกอีเมล์เพื่อขอรับจุลสาร
Delivered by
FeedBurner
ล็อกอิน
ชื่อผู้ใช้:
*
รหัสผ่าน:
*
สร้างบัญชีผู้ใช้ใหม่
ลืมรหัสผ่าน
thaiyogainstitute
on Facebook
จุลสาร มกราคม 2553
อ่านเอกสารออนไลน์บนเว็บ
ดาวน์โหลดเอกสารเป็นไฟล์ .PDF
Enable JavaScript in your browser to view this document as it was initially formatted.
จดหมาย
วิถีชีวิต เพื่อสุข
www.thaiyogainstitute.com เดือน มกราคม 2553 คุยกันก่อน
ฉบับ
ปฏิทนกิจกรรม ิ โยคะจากอินเดีย ระหว่างทาง เทคนิคการสอน สะกิด สะเกา ปกิณกะ สุขภาพ แนะนำ าหนังสือ จดหมายจากเพื่อนครู เล้งเล่าเรื่อง
2 2 2 4 5 7 8 8 10 11 12 15
วิถีชีวิตเพื่อสุขภาวะ แก้ว วิฑูรย์เธียร ธีรเดช อุทัยวิทยารัตน์ นพ.ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์
ตำาราโยคะดังเดิม ้ เกร็ดความรู้โยคะ
จดหมายข่าว โยคะสารัตถะ ที่ปรึกษา ศานติ ์ นพ.สมศักดิ ์ ชุณหรัศมิ ์ กองบรรณาธิการ
กวี คงภักดีพงษ์, จิรวรรณ ตังจิตเมธี, จีระพร ประโยชน์วิบูล, ชนาพร เหลือง ้ ระฆัง, ณภัทร วัฒนะวงศี, ณัตฐิยา ปิ ยมหันต์, ณัฏฐ์วรดี ศิริกุลภัทรศรี, ธน วัชร์ เกตน์วิมุต, ธนวไล เจริญจันทร์แดง, ธัญยธรณ์ อรัณย์ชลาลัย, ธีรินทร์ อุชชิน, พรจันทร์ จันทนไพรวัน, พัชรินทร์ ฉัตรเกล้า, รัฐธนันท์ พิรยะกุลชัย, ิ
27125049.doc 1
สถาบันโยคะวิชศันสนีย์ นิรามิห, สมดุล หมันเพียรการ าการ มูลนิธิ ษมอ ่ ชาวบ้าน
201 ซอยรามคำาแหง 36/1 บางกะปิ กทม.10240 โทรศัพท์ 02 732 2016-7, 081 401 7744 โทรสาร 02 732 2811 อีเมล์ yogasaratta@yahoo.co.th เว็บไซท์ www.thaiyogainstitute.com
วรรณวิภา มาลัยนวล, วัลลภา ณะนวล, วิสาขา ไผ่งาม, วีระพงษ์ ไกรวิทย์,
พิมพ์
สิ่งตี
27125049.doc 2
แนะนำ า ของทุ ก ท่ า น ทั ้ง ผู้ อ่ า น เพื่ อนครู รวมทั ้ง กองบรรณาธิ ก ารเอง เพราะเรา ระหว่า งเพื่อนกั บสถาบัน ฯ จึง ยืน ยัน ที่ จะ ทำา จดหมายข่าวนี้ ต่อไป ดังนั ้นผู้อ่านท่าน ได้เลยนะครับ ใดที่กล้าๆ กลัวๆ ว่าจะต่ออายุดีมัย ต่อมา ้ ฉบั บ นี้ ครู ห นู ชมชื่ น สิ ท ธิ เ วช ให้ เห็ น คุ ณ ค่ า ของจดหมายข่ า ว ที่ เ ป็ นสื่ อ
ส วั ส ดี ปี ใ ห ม่ 2553 ข อ บ คุ ณ คำา
ไม่รู้ดีข้ ึนหรือแย่ลง บอกมาได้เลยนะครับ
เราได้ลองปรับอาร์ตเวอร์คเล็กน้ อย
ไม่ต้องรอปี นึ ง ถึ ง ตอบแบบสอบถามทีนึ ง ครับ ข้อคิดเห็น จากผู้อ่ านคือ สิ่ง สำา คั ญใน
จะกริ๊ง มาจะอี เ มล์ ม าได้ ทั ้ง นั ้น เชื่ อ เถอะ การทำา จดหมายข่าวนี้ ส่วนเรื่องขนาดตัว อั ก ษร อยากทำา ให้ ใ หญ่ ข้ ึ น ครั บ เพราะที่ เขียนต้นฉบับอยู่นี้ ก็ใส่แว่นแล้วครับ แต่ ช่วยชาติประหยัดกระดาษน่ะ ฝากผลแบบสอบถามมาให้พวกเรา
เกียรติเขียนบทความอินเดียมาฝากพวก
เรา ขอขอบคุ ณ ยิ่ ง แว่ ว ๆ ว่ า ครู จ ะเขี ย น มาให้ อ่ า นอี ก นะ หลั ง จากไปชาร์ จ พลั ง ที่ คอลัมน์ “ระหว่างทาง” ที่เราคุยกันเยอะ ส่ ง ไปยั ง กองบก. ไม่ มี ใ ครปฏิ เ สธความ ส่วนใหญ่บ่นว่าขมจัง ผู้เขียนคือ อาจารย์ อิ น เดี ย พี่ เ ละกลั บ มาแล้ ว คราวนี้ ม ากั บ คื อคอลั มน์ ตำา ราดัง เดิ ม จากข้ อ คิ ด เห็ น ที่ ้ สำา คั ญ ของการศึ ก ษาโยคะสู ต รเลย แต่ โต้ อาจารย์จิ ก็เห็นประเด็นอยู่ครับ ซึ่งทัง ้ ในทำานองเดียวกัน พวกเราก็ต้องพยายาม เดี๋ยวต่อมสู้จะฝ่ อนา
ดูด้วยครับ อาจตรงหรือไม่ตรงใจพวกเรา
ทั ้ง หมด คอลั ม น์ ที่ ผู้ อ่ า นชอบ เรี ย งตาม ลำาดับ: โยคะวิถี, ปกิณกะสุขภาพ, ปฏิทิน กิ จ กรรม, แนะนำ า หนั ง สื อ , เกร็ ด ความรู้ โยคะ, โยคะจากอินเดีย, เทคนิคการสอน, จดหมายจากเพื่อนครู, ตำาราโยคะดังเดิม, ้ สะกิดสะเกา ส่วนในเรื่องคอลัมน์ ใหม่ ผู้ ของเครือข่าย 75% สำา หรับนิ สัยการอ่าน ไว้ 82 % และมีผู้อ่านที่คิดว่าอาร์ตเวอร์ค เหมาะสมเพียง 68% อ่ า นสนใจสั ม ภาษณ์ 82% ความเป็ นไป อ่ า นทุ ก คอลั ม น์ 72% อ่ า นเสร็ จ แล้ ว เก็ บ
คู่ จ ะพยายามให้ เ ข้ า ถึ ง ผู้ อ่ า นมากขึ้ น แต่ ด้ ว ยเนาะ ไม่ ใ ช่ อ ะไรยากก็ ไ ม่ เ อาเลย
27125049.doc 3
จิ ต สิ ก ขา ปี 2553 ยั ง คงจั ด ทุ ก วั น เสาร์ ที่ 3 ของเดือนเช่นเดิม หัวข้อของต้นปี นี้ ยัง เจตสิ ก รู ป นิ พ พาน จะทำา การศึ ก ษาใน ลง คงเป็ นเรื่ อ ง อภิ ธ รรม คือ ศึ ก ษาไปที่ จิ ต หัวข้อนี้ ต่อเนื่ องไปจนกว่าเนื้ อหาจะสิ้นสุด มี ก ารปรับ เวลาเป็ น 9.00 – 12.00
โยคะโอม จั ด Anusara Yoga Retreat on Manduka Mat with Bo Srey at Koh Samui เชิญสัมผัสกับบรรยากาศธรรมชาติ
ทะเลที่สวยงาม ไปทำา Yoga retreat กิน อ า ห า ร สุ ข ภ า พ ฝึ ก อ นุ ส ร า โ ย ค ะ กั บ บรรยากาศท้ อ งทะเล พั ก รี ส อรต์ สุ ด หรู ตร.เมตรพร้ อ มสิ่ ง อำา นวยความสะดวก ครบครัน Saree Samui ห้ อ ง ข น า ด ใ ห ญ่ 92
น. แบ่ ง เป็ นการปฏิ บั ติ 1 ชั ่ว โมง พู ด คุ ย เนื้อหา 2 ชัวโมง ่ และที่ สำา คั ญ ย้ า ยสถานที่ ไ ปเป็ น
สำา นั ก ง า น ส ถ า บั น ฯ เ ล ข ที่ 201 ซ อ ย รามคำา แหง 36/1 สนใจพบกั น วั น เสาร์ ที่ 16 มกราคม ทีรามคำาแหงนะ ่
สำา ร อ ง ชื่ อ ไ ด้ ที่ DHARMA Yoga
โทร 02-391-9919 ต่ อ 333 หรื อ โยคะ โ อ ม 084-928-4888 ดู ร า ย ล ะ เ อี ย ด ที่ www.yogaaum.com www.sareesamui.com ห รื อ
ครูหนู (ชมชื่น สิทธิเวช) บ้านโยคะ ทองหล่อ 13 การไปอินเดียของฉันในครังนี้ เป็ น ้ ครังที่เท่าใดนับไม่ถ้วนเสียแล้ว แต่ละครัง ้ ้ มีเป้ าหมายแตกต่างกันไป ครังนี้ เป็ นการ ้ ไปที่มีเป้ าหมาย แบบยิงปื นนั ดเดียวจะได้ นกหลายตั ว จะเป็ นความโลภมั ้ ย ล่ ะ ! ฉั น เดิ น ทางไปยั ง เมื อ งคยา (Gaya) รั ฐ พิ หา ร (Bihar) ป ระ เ ท ศอิ น เ ดี ย ส มั ยนี้ สะดวกสบายมากโดยสายการบิน ไทยบิน และถนอมร่างกาย 27125049.doc 4 อินเดีย เดียวกันคือ นมัสการพระศรีมหาโพธิ ์ (ต้น โพธิ ์) ซึ่งเป็ นสถานที่พ ระบรมศาสดาของ เราทรงตรั ส รู้ เ ป็ นพระสั ม มาสั ม พุ ท ธเจ้ า ส่ ว นฉั น มี ค วามตั ้ง ใจมากไปกว่ า นั ้ น คื อ การปฏิ บั ติ ส มาธิ แ ละสาธยายมนต์ ณ ที่ นั น เพื่อเป็ นศิริมงคลกับตนเอง และทำาให้ ้ บุพการี ครูบาอาจารย์ รวมทังกัลยาณมิตร ้ ศิษย์โยคะทุกท่าน การไปเมืองนี้ ทุก ๆ คนมีเปาหมาย ้
ตรงลงที่ ค ยา เพื่ อ เป็ นการประหยั ด เวลา
ฉั น เลื อ กที่ พั ก เป็ นโรงแรมขนาด
ปานกลาง ชื่ อ มหายานะ (Mahayana
Hotel) ส า ม า ร ถ เ ดิ น ไ ป ป ฏิ บั ติ ที่ พ ร ะ ์ ศรี ม หาโพธิ ไ ด้ ส บาย บริเ วณนั ้น จะมี ร้ า น อาหารให้เราฝากท้องได้ราคาไม่แพง ฉัน
และการเหยียดยืดของกล้ามเนื้ อได้อย่าง ชั ด เจน และที่ สำา คั ญ ตามความรู้ สึ ก ของ ฉันโดยส่วนตัว ฉันพอใจที่จะฝึ กลมหายใจ ผลดี แบบอุ ช ชายี สั ก ครู่ เพื่ อ เป็ นการจู ง จิ ต ได้ อย่ า งที่ บ อกทุ ก ๆ ชี วิ ต ณ ที่ นั้ น มี
วางตารางชี วิ ต ไว้ ร ะหว่ า งนั ้น คื อ ตื่ น ตี 5 ฝึ ก โ ยค ะร อบ สั ้ น ป ฏิ บั ติ ส รี ร กิ จ ท าน อาหารเช้ า และเดิ น ไปมหาโพธิ ์ เริ่ ม ต้ น และสาธยายมนต์ ตารางนี้ ส ามารถปรั บ
สวดมนต์ทำาวัตรเช้า นั่งสมาธิ เดินจงกรม เปลี่ยนไปตามเหตุการณ์และสมควร ฉัน ์ ้ ใช้เวลาที่มหาโพธิตังแต่เช้า จนถึงห้าโมง เย็ น และกลั บ มาทำา วั ต รเย็ น ที่ โ รงแรม เพราะท้องฟ้ าเริ่มมืด อากาศเย็นขึ้น
เปาหมายเดียวกัน เราจะได้เห็นพระธิเบต ้ (ลามะ) ยืน ไหว้ พ ระแบบอั ษ ฎางค-ประดิ ษฐ (8 จุดสัมผัสพื้น) เป็ น 100 รูป แต่ละ รู ป ก็ พ ยายามไหว้ ใ ห้ ไ ด้ 108 ครั ้ ง ฉั น รวมทังฆราวาส ที่เป็ นพุทธแบบมหายาน ้ ประคำา หรือบางรูปทำา สมาธิโดยการโปรย
สั งเกตพระลามะเหล่ า นั ้น กล้ า มโตทุ ก รู ป ด้ ว ย กั น บ า ง ค น ทำา ส ม า ธิ แ บ บ นั บ ลู ก ข้ าว หรือ ลูก ปั ดตามบทสวดมนต์ นั้น อี ก ทังมาคราวนี้ เป็ นเหตุการณ์บังเอิญสำาหรับ ้ ฉั น โ ด ย ไ ม่ ท ร า บ ล่ ว ง ห น้ า คื อ ที่ พ ร ะ “ ก า ร ส า ธ ย า ย พ ร ะ ไ ต ร ปิ ฎ ก ” Tipitaka
ความสำา คัญของการฝึ กอาสนะบาง
อาสนะ จึงมีบทบาทสำา คัญในขณะปฏิบัติ สมาธิ จะเป็ นก่ อ นหรื อ หลั ง การปฏิ บั ติ หลังจากสวดมนต์จบ ฉันเริ่มบริหารกล้าม เนื้ อคอ เป็ นสิ่งแรก จากนั ้นจะเริ่มยืดและ เหยี ย ดกล้ า มเนื้ อส่ ว นหลั ง ด้ ว ย ปรวั ต า โยคะมุทรา (ท่าปั ทมสนะ) พัทธโกณาสนะ สนะ (ท่ า ภู เ ขา) วี ร าสนะ (ท่ า วี ร บุ รุ ษ ) (ท่านั่งมุม) ปั ศจิโมทานสนะ (ท่ายืดหลัง) ก่อนเดินจงกรม ฉันจะเริ่มยืนและย่อด้วย ตาลาสนะ (ท่ า ยื น ต้ น ตาล) และ อุ ต กตา สนะ(ท่ายืน เขย่งย่อ) อาสนะเหล่านี้ ช่วย ในการปฏิบัติสมาธิได้เ ข้มแข็งขึ้น อีกนั ย หนึ่ งขณะที่ฉันยกแขน เหยียดยืดร่างกาย นั ้ น ฉั น ยั ง คงกำา หนดสติ ต ามรู้ ล มหายใจ 27125049.doc 5
์ ศรีมหาโพธินี้ มีพิธีก รรมครั งใหญ่เ รียกว่า ้ (International Ceremony) Chanting
ตั ้ ง แ ต่ วั น ที่ 2 – 12
ธั น ว า ค ม 2552 มี ทั ้ ง ช า ติ ไ ท ย พ ม่ า เกาหลี ที่เป็ นพุทธทั งหมดมารวมตัวกัน ้
อิ น เดี ย ศรี ลั ง กา ธิ เ บต จี น เวี ย ตนาม สาธยายมนต์ พวกเรา ณ ที่ นั้ น ก็ ร่ ว ม อ นุ โ ม ท น า แ ล ะ ภ า ว น า ร่ ว ม กั น ถื อ ว่ า เป็ นการได้รับพลังบุญอันยิ่งใหญ่
เหตุ ก ารณ์ บั ง เอิ ญ ที่ ไ ม่ คิ ด ว่ า จะพบ ใ น เ มื อ ง ค ย า ด้ ว ย ส า ย ต า ที่ ส อ ด ส่ า ย ระหว่ า งอยู่ ใ นร้ า นอาหาร มี ป ายประกาศ ้ เกี่ ย วกั บ ชั ้น เรี ย นโยคะ โชคดี ที่ ฉั น เดิ น ทางส่วนตัวไม่ได้มาเป็ นกรุุปทัวร์ ขอปลีก ตัวไปสังเกตการณ์ เ สียหน่ อย สถานที่ช่ ื อ “ ROOT INSTITUTE” เ ป็ น อ ง ค์ ก ร ที่ ดูแลโดยบุคคลากรที่อุทิศตัว เริ่มตัง พระ ้
จากคยาประมาณ 2 ชั วโมง ต้ องข้า มแม่ ่ นำ้ าเณรั ญ ชราอั น แห้ ง ขอด วั ด เป็ นวั ด ป่ า เล็ ก ๆ อยู่ ท่ า มกลางทุ่ ง นา และทุ่ ง มั ส คืน ฉันอุทิศตัวทำางานให้วัดตามทางของ ตาร์ทเหลืองอร่าม ใช้เวลาอยู่ที่นี่ 2 วัน 1 โยคะและตามวิถีของชาวพุทธ คือเข้าโรง ครั ว ทำา อาหารถวายพระ และมี โ อกาส เรี ย นรู้ ภ าษาอิ น เดี ย แบบต่ า งจั ง หวั ด กั บ ชาวบ้านที่มาทำา งานให้วัดด้วย เมื่อเสร็จ ภารกิจ ก็สอนเด็ก ๆ สวดมนต์ ที่วัดไทย นาลั น ดานี้ ไม่ แ พ้ Root Institute คื อ มี ห้ อ งพั ก รั บ รองญาติ โ ยมพอควร คลิ นิ ก รักษาโรคฟรี ห้องปฏิบัติสมาธิ โบสถ์ แต่ เป็ นวัดที่กำาลังพัฒนา ฉันได้รับมอบหมาย
ธิ เ บต แม่ ชี และอื่ น ๆ สถานที่ ง ดงาม เงียบสงบ สะอาด ซึ่งจัดเป็ นหมวดหมู่ไ ด้ โรค หอพัก ห้องปฏิบัติสมาธิ ห้องอาหาร เดินเล่น อย่ า งสวยงาม เรี ย บง่ า ย มี ค ลิ นิ ก รั ก ษา ห้องเรียนโยคะ ห้องสมุด มีสวนเล็ก ๆ ให้ คุณโจเซ ชาวเปอโตริโ ก ทำา หน้ าที่
จากผู้ใหญ่ใจบุญให้เดินทางไปสำา รวจ ฉัน จึงมีโอกาสบอกบุญมายังเพื่อนครูโ ยคะผู้ ปั จจัยสนับสนุนโครงการของวัดได้ดังนี้ 1 ทำาแทุงเก็บนำ้ า (ตามศรัทธา) 2 ทุนการศึกษาเด็กยากจนทีเรียนดี ่ 3 บริ จ าคซ่ อ มแซมโรงครั ว – ค่ า 4 ซื้ อ ที่ ดิ น เพิ่ ม เพื่ อทำา เตาเผาขยะ ใจบุญทุกๆ คน ที่สถาบันโยคะวิชาการ มี
ครู โ ยคะ ฉั น ร่ ว มเรี ย นด้ ว ยในเช้ า วั น นั ้ น
และมีโอกาสพูดคุยกัน ปรากฏว่าคุณโจเซ เรียนโยคะในสายศิวะนั นทะด้วย รวมทัง ้ สายอื่ น ๆ ในนิ ว ยอร์ ค เธอจบทางด้ า น แพทย์ ฝั งเข็ ม มาด้ ว ย มาทำา งานให้ ใ น ชันเรียนของฉันที่กรุงเทพฯ ในไม่ช้านี้ นี่ ้ ก็เป็ นความบังเอิญอีกแล้ว ฉัน เดิน ทางต่อ ไปยัง เมื อ งนาลั น ดา
คลินิกและสอนโยคะ และอาจจะมาเยี่ยม
(คนอินเดีย) ทุนละ 360 บาท หมอและยารักษาโรค
(Nalanda) โดยได้รับความกรุณาจากท่าน
ตารางวาละ 2,000 บาท หรือตามศรัทธา
อาจารย์ ดร.พระมหาพั น สภาจาโร เจ้ า อาวาสวัดไทยนาลันดา เราใช้เวลาเดินทาง 27125049.doc 6
ท่ า น ใ ด ส น ใ จ ห รื อ ท า ง ส ถ า บั น โ ย ค ะ วิชาการจะช่วยรวบรวมปั จจัยโอนเงินผ่าน
บัญชีสะสมทรัพย์ พระมหาพัน สภาจาโร เลขที่ 146-4-09031-3 ธ.กรุงเทพ สาขา ราชวั ต ร เมื่ อ โอนเงิ น แล้ ว กรุ ณ าส่ ง อี เ มล์ ดังนี้ Email: pbodhgaya@yahoo.co.in
จึงขออนุโมทนาบุญมา ณ. ที่นี้ด้วย เทอญ สาธุ สาธุ สาธุ
ธีรเดช อุทัยวิทยารัตน์ เป้ าหมายชีวิต (๑) ระหว่า งการปุ จ ฉาวิสั ชนา และวิ ว า (ในชี วิ ต )ซึ่ ง มี ๔ อย่ า งได้ แ ก่ ธรรมะ อร รถะ กามะ และโมกษะ จากความรู้ในภาษาสันสกฤต เท่าที่
ทะเรื่อ งการฝึ กอาสนะกั น ในวงเล็ ก ๆ รุ่ น น้ องคนหนึ่งถามว่า คนเราควรมีเปาหมาย ้ ในชีวิตอย่างไร คำาถามนี้ ทำาให้ผมนึ กถึงผลึกความ
มีอยู่น้อยนิ ดของผม คำาว่า ธรรมะ มาจาก รากศัพท์ ธฤ ซึ่งแปลว่าการคำ้าจุน
ธรรมะ จึงมีนัยหมายถึงการดำาเนิ น
คิดของครูอายุรเวทคนแรกของผม ที่ค รู ถ่ า ยทอดออกมาเป็ นข้ อ เขี ย นที่ แ ม้ จ ะไม่ ยาวนั ก ทว่ า ครอบคลุ ม สาระสำา คั ญ โดย สังเขปของศาสตร์อายุรเวทเกือบจะทุกแง่ มุม ครูผมเกริ่นนำ า ด้วยบทสรุปสัน ๆ ว่า ้
ชีวิตในลักษณะที่ค้ำาจุนหรือเกื้อกูลกันและ กันระหว่างสรรพชีวิต หรือความมังมี ่ อรรถะ แปลว่า เงินทอง ทรัพ ย์สิน ก า มะ แป ลว่ า ค วา มอ ยา ก ห รื อ ส่วนโมกษะ แปลว่า การปลดปล่อย ครู อ ายุ ร เวทอี ก คนของผม เคย
ความปรารถนา
อายุรเวทบอกให้เรารู้ว่า ชีวิตคือการเดิน ทางที่เราแต่ละคนจะต้องค้นหาเป้ าหมาย บรรลุเป้ าหมายนัน ้
อิสระภาพ หรือการหลุดพ้น
และวิถีทางที่เหมาะสมกับตัวเองเพื่อที่จะ หลังจากคิดทวนเรื่องนี้ อยู่หลายทบ
อธิ บ ายความเกี่ ย วพั น ระหว่ า งปุ รุ ษ ารถะ จาก(แต่ไม่จำาเป็ นต้องเป็ นอันดับแรกเสมอ
ทั ้ง สี่ อ ย่ า งข้ า งต้ น ว่ า อาจกล่ า วได้ ว่ า เริ่ ม ไป) กามะหรือความปรารถนาซึ่งเป็ นแรง อะไร
ผมมี ข้ อ สั ง เกตว่ า บทสรุ ป ข้ า งต้ น ของครู น่ า จะเชื่ อมโยงกั บ สิ่ ง ที่ เ รี ย กว่ า “ปุ รุ ษ า รถะ” (purusartha) หรือสิ่งที่พึงบรรลุถึง 27125049.doc 7
จูงใจให้เราอยากมีอยากเป็ น หรืออยากทำา
คำา ว่ า อยากมี ส่ ว นใหญ่ แ ล้ ว มั ก หนี ไม่พ้นเรื่องของทรัพ ย์สินเงิน ทองซึ่ งก็คือ อรรถะ หรือแม้ในกรณีของการอยากเป็ น หรื อ อยากทำา อะไร เราก็ จำา เป็ นต้ อ งมี หรือทำาตามความต้องการของเรา
เป็ นจุ ด หมายปลายทางหรื อ เป าหมาย ้ สูงสุดในชีวิต ซึ่งก็คือโมกษะ ผมตั ้ ง ข้ อ สั ง เกตว่ า ด้ ว ยความที่
ทรัพย์สินเงินทองหรืออรรถะเพื่อที่จะเป็ น ขณะเดี ย วกั น แต่ ล ะชี วิ ต ไม่ อ าจ
อายุ ร เวทกล่ า วถึ ง ปุ รุ ษ ารถะซึ่ งเป็ นเป้ า หมายที่ ม นุ ษ ย์ ทุ ก คนพึ ง มุ่ ง ไปให้ ถึ ง จึ ง ทำา ให้ ค รู อ ายุ ร เวทคนแรกของผมสรุ ป ว่ า อายุ ร เวทบอกให้ เ รารู้ ว่ า ชี วิ ต คื อ การเดิ น ทางที่เราแต่ละคนจะต้องค้นหาเป้ าหมาย บรรลุเป้ าหมายนั น ้ (๒) เป าหมายในชี วิ ต หรื อ ปุ รุ ษ ารถะให้ น้ องๆ ้ เรื่องนี้ ว่า เปาหมายสามสี่ประการที่กล่าว ้ ผมเล่ า คำา อธิ บ ายของครู เกี่ ย วกั บ
ดำา เนิ น ไปและดำา รงอยู่ ไ ด้ โ ดยอิ ส ระ หาก แต่ต้องข้องเกี่ยวและพึ่งพาอาศัยกัน และ กันไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ด้วยเหตุนี้ เราจึงต้องดำาเนินชีวิตใน
และวิถีทางที่เหมาะสมกับตัวเองเพื่อที่จะ
วิ ถีท างที่เ กื้อ กูล ชีวิ ต รอบข้ า ง หรื อ ขั ้น ตำ่ า ที่สุดต้องไม่เ บียดเบียนชีวิตอื่น ๆ รวมทั ง ้ ธรรมชาติที่เ ราอาศัยอยู่ หาไม่แ ล้ว โลกนี้ ในนั นมีเรารวมอยู่ด้วย ้ ย่อมไม่อาจดำารงอยู่ได้ ซึ่งแน่ นอนว่าหนึ่ ง พูดอีกอย่างว่า มนุษย์ทุกคนจำาเป็ น
ฟั ง ก่ อ นที่ จ ะแลกมุ ม มองของตั ว เองต่ อ มาข้ า งต้ น นั ้ น อาจเรี ย กได้ ว่ า เป็ นเป้ า เหมือนกันของมนุษย์ทุกคน
ต้ อ งมี ธ รรมะเป็ นเครื่ องกำา กั บ ควบคุ ม ให้ก ารบรรลุ ความปรารถนา(กามะ) และ การครอบครองทรัพย์สินเงินทอง(อรรถะ) อยู่ในวิถีที่เหมาะที่ควร ไม่รุกลำ้าเบียดบัง เดี ย วกั บ เรา หรื อ ทำา ให้ ชี วิ ต อื่ นๆ เดื อ ด ร้อน ที่ อ ยู่ ที่ ยื น ของชี วิ ต อื่ น ๆ ที่ อ ยู่ ร่ ว มโลกใบ
หมายร่ ว มหรื อ เป าหมายโดยรวมๆ ที่ ้ แต่ ก็ ดั ง ที่ ค รู อ ายุ ร เวทคนแรกของ
ผมเกริ่น เป็ นเชิงสรุปว่า เราแต่ละคนจะ ต้องค้นให้พบเปาหมายในชีวิตของตัวเอง ้ การบรรลุเปาหมายเหล่านั น ้ ้ รวมทั ้ง วิ ถี ท างที่ เ หมาะสมกั บ ตั ว เอง ใน กล่ า วอย่ า งเป็ นรู ป ธรรมก็ คื อ เรา
เมื่อปุรุษารถะสามอย่างแรก ได้รับ
การเติมเต็มแล้วเราก็พึงปล่อยวางจากสิ่ง
อาจต้องค้นหาว่าเรามีความปรารถนาอะไร
ทั งหลายทั งปวง เพื่อมุ่งสู่ก ารหลุดพ้น ซึ่ ง ้ ้ 27125049.doc 8
บ้ า งในชี วิ ต ทั ้ง ความปรารถนาในเรื่ อง
ของอรรถะหรื อ ทรั พ ย์ ส มบั ติ และความ
ปรารถนาในเรื่ องของธรรมะหรื อ การ ดำาเนินชีวิตในทางที่เกื้อกูลกันและกัน กับ ชีวิตรอบข้าง เป็ นต้ น ว่ า นอกจากปั จจั ย สี่ ที่ เ รา
หรื อ จะเรี ย กว่ า ที่ ท างที่ ล งตั ว ของ ชี วิ ต ก็ ค งไ ม่ ผิ ด นั ก เป็ นค วามลงตั ว ที่ เป็ นต้นธารของความสุขในชีวิตของแต่ละ คน
จำา เป็ นต้ อ งมี เ พื่ อให้ ชี วิ ต อยู่ ร อดได้ แ ล้ ว
ผมยกตัวอย่าง กรณีของน้ องที่เป็ น
เราอยากมีปัจจัยอะไรบ้ างเพื่ อตอบสนอง ความต้ อ งการอื่ นๆ ของชี วิ ต เช่ น งาน รวมทั ้ง ความสะดวกสบายในด้ า นต่ า งๆ รถะ อดิ เ รกที่ รั ก ชอบหรื อ สุ น ทรี ย ภาพในชี วิ ต ฯลฯ เหล่านี้ น่ าจะถื อ ว่ า อยู่ ใ นข่ า ยของอร ในส่ ว นของธรรมะก็ คื อ การตอบ
เจ้าของคำาถามในย่อหน้ าแรกว่า สมมุติว่า เปิ ดร้านกาแฟเล็กๆ
เธอลงตั ว กั บ การเลี้ ย งชี พ หลั ก ด้ ว ยการ ลงตั ว ในความหมายที่ เ ธอมี ค วาม
สุ ข กั บ ก า ร ช ง ก า แ ฟ ใ ห้ ไ ด้ ร ส ช า ติ ที่
กลมกล่ อ มและกลิ่ น ที่ ห อมกรุ่ น ถู ก ปาก และโดนใจลูกค้าที่เป็ นคอกาแฟในราคาที่ เหมาะควร ขณะเดียวกัน ก็มีรายได้จากสัมมา
โจทย์ว่าเราจะเกื้อกูลชีวิตรอบข้าง ตังแต่ ้
ใกล้ตัวจนถึงไกลออกไปในลักษณะใดได้ บ้าง ซึ่งน่ าจะกินความถึงอาชีพการงานซึ่ง งานที่ทำา และเป็ นที่มาของเงินทองปั จจัย ได้ สามารถเป็ นได้ทังการเกื้อกูลผู้อ่ ืนจากเนื้ อ ้ ที่ จ ะทำา ให้ ชี วิ ต ดำา รงอยู่ แ ละดำา เนิ น ต่ อ ไป เ มื่ อ ใ ด ที่ เ ร า ค้ น จ น พ บ ค ว า ม
ชีวะพอที่จะเลี้ยงปากเลี้ยงท้องของตัวเอง และคนรอบข้าง รวมทั งตอบสนองความ ้ แก่ชีวิตได้ สะดวกสบายและเติมเต็มสุนทรียภาพให้ เงินทองส่วนที่เหลือ กับเวลาว่างที่
ปรารถนาที่ชัดเจนในชีวิตได้ว่าเราอยากมี
พอจะเจียดกันจากกิจการของตัวเอง เธอ แบบต่างๆ ได้
ก็ ส ามารถอุ ทิ ศ แบ่ ง ปั นให้ กั บ สั ง คมในรู ป ไม่นับการขัดเกลาพัฒนาจิตใจตาม
อยากเป็ นและอยากทำา อะไรบ้ า ง ผมเชื่ อ ว่ า เราจะเกิ ด แรงบั น ดาลใจอั น เปี่ ยมพลั ง ซึ่ งจะทำา ให้ เ ราดำา เนิ นชี วิ ต อย่ า งมี เ ป า ้ หมายบนวิ ถี ท างที่ เ หมาะสมกลมกลื น แบบของเราเอง ระหว่ า งธรรมะ อรรถะและกามะ – ใน
หลัก โยคะ และมรรควิถี อย่ า งชาวพุท ธที่ เธอเองก็ปฏิบัติอยู่แล้ว
27125049.doc 9
ผมคิ ด ว่ า นี่ ก็ น่ า จะถื อ เป็ นการค้ น พบเป้ าหมายและวิ ถี ท างเดิ น ของชี วิ ต ที่ เหมาะสมลงตัวในแบบของเธอเอง (๓)
นี้ แต่อย่างสุดท้ายคือโมกษะหรือการหลุด พ้นนั น ไม่น่าจะบรรลุได้ในชาติภพนี้ และ ้ ถึงเมื่อไร ก็คงยากที่แต่ละคนจะหยังรู้ได้ว่าจะบรรลุ ่ ประโยคสุ ด ท้ า ยของเขา ทำา ให้ ผ ม
ถึงแม้ตัวเองพอจะมีความเข้าใจใน เรื่อง อยู่บ้างระดับหนึ่ ง ทว่าเมื่อใดที่พบพานผู้ ปุรุษารถะ
นึกถึงย่อหน้ าถัดไปของผลึกความคิดของ ครูอายุรเวทคนแรกซึ่งเขียนไว้ว่า “ชีวิตคือการเดินทางอันยาวไกล ที่
รู้ผมก็อดไม่ได้ที่จะถามไถ่เ รื่องนี้ อีก เผื่อ ว่าจะทำาให้เข้าใจแตกฉานมากขึ้น อ ย่ า ง ค รั ้ ง ล่ า สุ ด ที่ ก ลั บ ไ ป ห า ค รู
เราอาจต้องเปลี่ยนยานพาหนะที่ใช้ในการ เดิน ทางซึ่ ง ก็ คื อ ร่ า งกายครั ้ง แล้ ว ครั ้ง เล่ า เมื่อพาหนะเดิม ไม่อยู่ในสภาพที่จะใช้เดิน หมายปลายทาง” ทางได้ อี ก ต่ อ ไป จนกว่ า จะบรรลุ ถึ ง จุ ด
อายุรเวทที่อินเดีย ได้พบกับพี่ชายของครู
ซึ่งมีความรู้เรื่องภาษาสันสกฤตในระดับผู้ เชี่ ย วชาญคนหนึ่ ง ผมจึ ง ขอให้ เ ขาช่ ว ย อธิบายเรื่องของปุรุษารถะให้ฟัง
เสี ย ดายว่ า ได้ เ จอกั น ในช่ ว งเวลา
ผมนึ กเติมความต่อท้ายประโยคของครูว่า ทางที่ไม่ต้องเดินทางอีกต่อไป
ตอนที่ อ่ า นข้ อ เขี ย นชิ้ น นี้ ของครู
สั ้ น ๆ จึ ง ไ ม่ มี โ อก าส เ จ า ะ ลึ ก ใ น แ ต่ ล ะ ประเด็ น จึ ง ได้ ฟั งคำา อธิ บ ายเพี ย งคร่ า วๆ ซึ่งส่วนใหญ่คล้ายคลึงกับสาระของเรื่องนี้ ที่เคยได้ยินได้ฟังมา ก่ อ นจะรำ่ า ลาจากกั น เขาสรุ ป ด้ ว ย
จุดหมายที่ว่าอาจเปรียบได้กับสถานี ปลาย ทว่ า ตราบใดที่ ยั ง ไปไม่ ถึ ง ที่ ห มาย เช่นนั นแล้ว ใช่หรือไม่ว่าผู้คน เรื่อง ้
สุดท้ายที่ว่า ชีวิตก็คงต้องมุ่งหน้ าต่อไป
นำ้ า เ สี ย ง เ นิ บ นิ่ ง ภ า ย ใ ต้ สี ห น้ า ท่ า ท า ง เคร่ ง ขรึ ม ว่ า ปุ รุ ษ ารถะสามอย่ า งแรก ส่วนใหญ่แล้วเราน่ าจะบรรลุถึงได้ในชีวิต
ราว กระทั ่งประสบการณ์ ความคิ ด และ การเรี ย นรู้ ทั ้ง หมดทั ้ ง มวลทั ้ง ที่ ผ่ า นมา “ระหว่างทาง” ธำารงดุล และที่ จ ะพ บเ จอต่ อ ไ ป ล้ ว น เ ป็ นเ รื่ อง
โลกอาสนะ ๓๖๐ องศา.. 27125049.doc 10
ประสบการณ์เรียนรู้แบบ East Meets บทที่ ๒ ว่าด้วย สถิระ และสุขะ ในโลก ผมลองเริ่ ม อะไรแบบงงๆ เพื่ อ หา แนวร่วมกับตัวเองในบางครังเมื่อถูกพี่เละ ้ ชักชวนกันดุ่มเดินไปในโลกของอาสนะ อาสนะฮาร์ ด คอร์ ทั ้ง หลายคงรู้ จั ก อาสนะแบบสามานยะ West
โดยที่ เ รายั ง รั ก ษาความผ่ อ นคลายเอาไว้ ได้ พี่เละชวนเรามองให้ลึกลงไปอีกนิ ด
ว่ า ในแง่ มุ ม ของอาสนะ สถิ ร ะและสุ ข ะ ไม่ใช่จำา กัดอยู่ในแต่ละท่วงท่าเท่านั ้น แต่ ในบริบทของวินยาสะกรม ยังหมายถึงว่า การร้อยเรียงท่วงท่า หรือการออกแบบชุด ฝึ กของเรานั ้นยังต้องสามารถทำา ได้อย่า ง ด้วย
โศลก ๒.๔๖ ในปตั ญ ชลี โ ยคสู ต ร ที่ ว่ า สั ้น ๆ ที่ อ าจจะแปลได้ ไ ม่ ย ากนั ก แต่ เ ชื่ อ ไหมว่ า เราอาจต้ อ งใช้ เ วลาทั ้ง ชี วิ ต ที่ จ ะ นะ..ขอบอก) ตี ค วามและเข้ า ใจมั น ก็ ไ ด้ (ไม่ ไ ด้ ’ เวอร์ วั น นี้ .. รายการภาษาสัน สกฤตเดลิ สถิ ร ะ แปลกั น ตรงไปตรงมา ว่ า ส่วน สุขะ มาจาก สุ ที่แปลว่า ดี + “สถิ รำ สุ ขำ อาสนั ม ” เพี ย งโศลกเดี ย ว
มั ่น คงและเป็ นสุ ข ไปพร้ อ มกั น จนจบชุ ด สถิ ร ะ และสุ ข ะ จึ ง ไม่ ใ ช่ ส องสิ่ ง ที่
แยกขาดจากกัน แต่เป็ นเหมือนจุดสองจุด ของปลายเส้นตรง ซึ่งมีการผันแปรอย่าง เป็ นพลวั ต ร(dynamic) ขึ้ น อยู่ กั บ บริ บ ท และการสั ม พั ท ธกั บ ตำา แหน่ ง แห่ ง ที่ ต่ า งๆ ประมาณนั น ้ สถิระ สุขะ ค ล้ า ย กั บ เ ส้ น ศู น ย์ สู ต ร กั บ ขั ้ ว โ ล ก
เวอรี ขอเสนอคำาว่า .. สถิระ และ สุขะ ความมันคง ่
ขะ ที่ แ ปลว่ า ที่ ว่ า ง หรื อ อี ก นั ย หนึ่ งก็ คื อ อิสระ คำาว่า สุขะจึงรวมความได้ว่า ความ ไปสู่อีกที่หนึ่ง เป็ นอิสระในการเคลื่อนไหวจากที่ว่างหนึ่ ง หากเราตีความเอาตามปตัญชลีโยค ในแง่ มุ ม ของอาสนะ จึ ง อาจหมาย
สู ตร ก็ อาจพอกล่ า วได้ ว่ า หลัก ในการทำา
อาสนะของเรานั ้ น จึ ง ต้ อ งทำา อย่ า งมั ่น คง
ถึ ง การหาสมดุ ล ระหว่ า งตั ว เรากั บ ที่ ว่ า ง ของโลกที่เราอาศัยอยู่ก็ได้ ลองดูตัวอย่าง ง่ า ย ๆ นี้ กั น ก า ร ที่ เ ร า จ ะ ตั ้ ง ยื น อ ย่ า ง
27125049.doc 11
ตระหง่ า นงำ้ า (อั น นี้ สำา นวนพี่ เ ละเค้ า เลย) ดั ง ภาพที่ ๑ มองดู ใ นแง่ ฐ าน และความ สัมพันธ์ของตัวเรากับโลกแล้ว ฐานที่แคบ มองดู เ ผิ น ๆ อาจจะไม่ ส ถิ ร ะนั ก ค่ อ นไป ซึ่ งดู เ ผิ น ๆ ฐานจะกว้ า งกว่ า แต่ ถ้ า กล้ า ม ความยืดหยุ่น การคงอยู่ในท่วงท่าจึงอาจ ทางสุ ข ะมากกว่ า เมื่ อเที ย บกั บ ภาพที่ ๒ เนื้ อขาด้านหลัง(Hamstring) ตึงเกร็งขาด จะค่ อนมาทางสถิร ะแต่ อ าจจะขาดสุ ข ะก็ เป็ นได้ และเมื่อตัวเราอยู่ในระนาบเดียว กั บ พื้ น โลกดั ง ภาพที่ ๓ ดู จ ากฐาน น่ า จะ สถิระมากที่สุดแต่กลับพบว่า การอยู่ในท่า ศพนั ้น ยากที่จะคงความสถิระท่า มกลาง ทำายังไงให้คงอยู่ในท่วงท่าได้โดยไม่เผลอ หลับนันเอง) ่ สุขะที่ดูเหมือนจะมากกว่า (พูดง่ายๆก็คือ
หรือลักษณะร่วมอยู่ด้วยเสมอ นั่นคือหลัก ทัวๆไปในการเตรียมฝึ กอาสนะ ่ อย่างแรกก็คือ กาละ ในบริบทแรก
หมายถึ ง ช่ วงเวลาที่ ฝึ ก เช่น หากเราจะ ฝึ กอาสนะตอนเช้ า หลั ง จากเพิ่ ง ตื่ น นอน จากห้ อ งแอร์ กล้ า มเนื้ อเราก็ มั ก เกร็ ง ตึ ง เช่นทำาสูรยนมัสการ หรืออาสนะในหมวด ยื น แต่ ใ นทางกลั บ กั น การทำา อาสนะนี้ ตอนกลางคื น อาจทำา ให้ เ กิ ด การตื่ นตั ว มากเกินไป อีกนัยหนึ่ ง กาละ ยังหมายถึง อี ก ด้ ว ย บางครั ้ง เราอาจจะต้ อ งลบภาพ การฝึ กอาสนะว่าต้องช้า หรือใช้เวลาออก ระยะเวลาในการฝึ ก รวมถึ ง ความถี่ ห่ า ง
แนะนำ า ให้ เ ริ่ ม ฝึ กจากท่ า เคลื่ อ นไหวก่ อ น
ไปบ้ า ง เพราะอาจจะทำา ให้ มั น กลายเป็ น ข้ออ้างให้เราเลือกที่จะไม่ทำา เพราะอ้างว่า จะเลื อ กการฝึ กอาสนะอะไรและอย่ า งไร กับเวลาที่เรามีต่างหาก ลำาดับต่อมาก็คือ เทศะ หรือสถานที่ เวลาไม่ พ อ แต่ อ าจจะกลั บ มุ ม มองว่ า เรา
เพี ย งแค่ ๒ คำา นี้ ก็ อ าจจะทำา ให้ มุ ม
มองแนวคิ ด การออกแบบและเรี ย งร้ อ ย มึนงง)มากขึ้น ถ้ารวมถึงการคลี่ขยายไป ประยุกต์ใช้กับชีวิต ประจำาวันที่มีการไหล อีกเล่า (อะไรจะลุ่มลึกกันปานนัน) ้ เคลื่อนระหว่างความมันคง และความสุข ่
ท่ ว งท่ า ของหลายคนเริ่ ม กระจ่ า ง(หรื อ
พี่ เ ละแนะนำ า ว่ า ควรเลื อ กที่ โ ปร่ ง อากาศ ถ่ายเทได้ดี และตังข้อสังเกต(แบบไม่ยอม ้ สรุป)ว่า อาสนะในห้องแอร์อาจทำาให้กล้าม เนื้ อหดเกร็ ง ทางตรงข้ า ม แม้ ห้ อ งร้ อ น อาจจะอนุมานว่าช่วยให้กล้ามเนื้ อยืดหยุ่น ขึ้น แต่ ก ารสู ญ เสี ย นำ้ า(ในรู ปของเหงื่ อ )ที่
เรี ย นรู้ เพื่ อค้ น หาท่ ว งท่ า ที่ พ อเหมาะกั บ ตนเอง (tailor made) อย่ า งที่ เ ล่ า ไปเมื่ อ ครั ้ง ก่ อ น แต่ ใ นวิ เ ศษะ ย่ อ มมี ส ามานยะ 27125049.doc 12
ใน ชั ้ น เ รี ย น ข องเ รามุ่ งหมายจ ะ
มากเ กิ น ไปก็ เ ป็ นเ รื่ องที่ ค วรให้ ค ว าม
สำาคัญ นอกจากนี้พี่เละยังแนะนำ าว่า การมี สถานที่ประจำาเพื่อฝึ กอาสนะจนเกิดความ บรรยากาศก็เอื้อต่อการฝึ กเช่นกัน คุ้ น ชิ น อ า จ จ ะ เ กิ ด เ ป็ น พ ลั ง เ รี ย ก ว่ า นอกจากนี้ เรายังต้องคำา นึ งถึง วยะ
แรกที่เ ราเรี ย นกั น ๔ ชั ่ว โมงนั ้น พวกเรา เล่าและแลกโดยไม่ได้ทำา ท่าอะไรเลย ผม เลยตี ค วามต่ อ เอาเองขำา ๆว่ า อาจเป็ น กุ ศ โลบาย (คื อ อุ บ ายอั น เป็ นกุ ศ ล)ของผู้ ถ่ า ยทอด ให้ พ วกเราเข้ า ใจถึ ง แก่ น แกน ของความไม่มีที่สิ้นสุด หรือ อนั นตสัมมา เนื่องมาจากสถิระ และสุขะก็เป็ นได้ พีเละ ่ อั น เป็ นส่ ว นหนึ่ งของโศลก ๒.๔๗ ที่ ต่ อ เริ่มต้นรู้จักพวกเราจากแบบสอบถามที่ให้ พวกเราตอบก่ อ นเริ่ ม ชั ้น เรี ย น พวกเรา กำา ลังจะรู้จัก ตัวเองมากขึ้ น เพราะการฝึ ก คราวหน้ าของเราจะมี ค วามเป็ นวิ เ ศษะ
หรื อ วั ย วฤตติ หรื อ กิ จ กรรม วิ ถี ชี วิ ต และอาชีพของเรา และศักติ คือความแข็ง แรง พลกำา ลั ง ที่ เ รามี อี ก ด้ ว ย การเลื อ ก ตลาดร่วมด้วย นั่นคือ อาจต้องชังตวงวัด ่ ระหว่าง ประโยชน์ที่ได้จากท่วงท่า ต้นทุน ด้วยร่างกายของเรา ภายในที่ เ รามี กั บ การจ่ า ยค่ า ตอบแทน ชั ้น เรี ยนอาสนะของเรา มี ลั ก ษณะ
อาสนะบางที ยั ง อาจต้ อ งอาศั ย หลั ก การ
หรื อ เฉพาะลงไปจากการผลั ด กั น สั ง เกต และวิเคราะห์ท่วงท่าของแต่ละคนโดยมีพี่ เละนำ าทาง
เฉพาะที่ไม่มีใคร(กล้า)เหมือน เพราะครัง ้
เดือน ธันวาคม 2552 มีผู้บริจาคเงินให้สถาบันฯ จำานวนทังสิ้น 5,700.- บาท ดังนี้ค่ะ ้ 1. 2. 3. ครูตุ้ม ปั ทมพร ลิ้มตระกูล อบรมครู ปี 2546 500.200.ครูรัตน์ อมรรัตน์ อัศวนนท์วิวัฒน์ อบรมครู ปี 2546
ครูกิม ครูทอฟฟี่ และ ครูโจ๋ จากกิจกรรมโยคะธรรมหรรษา เดือนธันวาคม ๊ สดใส
2552 5,000.เรามีสองทางเลือกเสมอ เขาจะตอบเสมอว่า คงจะดีกว่านี้ ถ้าผมมี คู่แฝด
เจอร์รี่เป็ นผู้จัดการร้านอาหาร ผู้มีอารมณ์ เบิกบานเสมอ หากมีใครถามเขาว่าเป็ นอย่างไรบ้าง
พนักงานในร้านมักจะลาออกตามเขา หาก เจอร์รี่เปลี่ยนงาน
27125049.doc 13
ทำาไมหรือ ? ก็เพราะเจอร์รี่คือผู้สร้างขวัญและกำาลังใจ ที่เป็ นธรรมชาติมาก พบทันที ให้ฟัง วันใดที่พนักงานมีเรื่องเลวร้าย เขาจะไป และบอกเล่าสิ่งที่อยู่ด้านบวกของเรื่องนั น ้
"ถูกต้อง" เจอร์รี่บอก ชีวิตเต็มไปด้วยทางเลือก ยามที่ตัดเอา ส่วนไม่เกี่ยวข้องออก ก็จะมองเห็นทางเลือกนั นได้ ้ เราจะเลือกวิธีปฏิบัติกับเรื่องนั น ้ อารมณ์ของเรา เราจะเลือกวิธีที่ผู้คนจะส่งผลกระทบต่อ เราเลือกที่จะมีอารมณ์ดีหรือไม่ดี เราจะเลือกวิธีใช้ชีวิตของเราเอง หลายปี ต่อมา นึกไม่ฝันขึ้น
ผมสนใจคนแบบนี้ ดังนัน ผมจึงไปหา ้ เจอร์รี่และถามเขา "ไม่มีใครมองทุกสิ่งเป็ นบวก มองโลกด้าน ดีตลอดเวลาเช่นคุณ คุณทำาได้อย่างไร" กับตัวเองว่า หรือ ไม่ดี เจอร์รี่ตอบ "ทุกเช้าที่ต่ ืนนอน ผมจะพูด เรามี 2 ทางเลือก คือเลือกมีอารมณ์ ดี ผมจะเลือกมีอารมณ์ดีเสมอ แต่ละครังที่มีเรื่องเลวร้าย ้ จากมัน เราเลือกได้ว่าจะตกเป็ นเหยื่อ หรือ เรียนรู้ ผมจะเลือกเรียนรู้เสมอ
ได้รับข่าวมาว่า เจอร์รี่ได้ทำาสิ่งผิดพลาดไม่ เขาเผลอเปิ ดประตูหลังร้านทิ้งไว้ มีโจรพกอาวุธ 3 คนเข้าร้านมาปล้น ขณะทีเจอร์รี่กำาลังพยายามไขตู้เซฟอยู่ ่ มือที่สันเทาด้วยความกลัว จนกุญแจตก ่ ไป โจรเองก็ตกใจ จึงลันกระสุนใส่เจอร์รี่ ่ เวลา
โชคยังดีที่เขาถูกนำ าส่งโรงพยาบาลทัน หลังจากเข้าผ่าตัด 18 ชัวโมง พักฟื้ นใน ่ ICU หลายสัปดาห์ ฝั งในอยู่ เจอร์รี่ออกจากโรงพยาบาล โดยมีกระสุน
ทุกครังที่มีใครมาตำาหนิ ต่อว่า ้ เราสามารถเลือกที่จะขุ่นมัวกับคำาตำาหนิ หรือมองหาด้านบวก ผมจะเลือกด้านบวกของมันเสมอ"
"แต่มันไม่ง่ายเสมอไปนะ" ผมแย้งขึ้น 27125049.doc 14
ผมได้พบเจอร์รี่ 6 เดือนหลังเกิดเหตุ เมื่อผมถามเขาว่าเป็ นอย่างไรบ้าง แฝด อยากดูแผลมัย" ้ ผมปฏิเสธที่จะดูแผล แต่ถามสิ่งที่เขาคิด ในใจตอนโจรเข้าร้าน ประตูหลังร้าน" เขาตอบว่า "สิ่งแรกที่คิดคือ ผมน่าจะปิ ด "พอถูกยิงและล้มลง คิดได้ว่ามี 2 ทาง เลือกคือ อยู่หรือตาย ผมเลือกที่จะอยู่" เขายังคงตอบว่า "คงจะดีกว่านี้ถ้าผมมีคู่
"คุณทำาอย่างไร" ผมถาม เจอร์รี่บอก "มีพยาบาลคนหนึ่ งตะโกน ถามผมว่า ผมแพ้ยาอะไรบ้างหรือเปล่า" "เป็ น" เจอร์รี่ตอบขัด คำาตอบจากผม เหล่าหมอและพยาบาลหยุดทำางานเพื่อรอ ผมสูดหายใจลึก และบอกว่า "แพ้กระสุน" ท่ามกลางเสียงหัวเราะ ผมบอกว่า ผ่าตัดผมที" "ผมยังไม่ตาย ผมเลือกจะมีชีวิตอยู่ ช่วย เจอร์รี่รอดได้ด้วยฝี มือหมอบวกกับ ทัศนคติที่สุดยอดของเขา ผมได้เรียนรู้จากเจอร์รี่ หรือชิงชังกับชีวิต
"แล้วไม่กลัวเลยหรือ" ผมถาม เจอร์รี่กล่าวต่อว่า "หน่วยกู้ภัยเยี่ยมมาก เขาให้กำาลังใจผมตลอดทางว่าไม่เป็ นไร" แต่เมื่อไปถึงห้องฉุกเฉิน หลังจากได้เห็น สีหน้ าของหมอ ผมรู้สึกกลัวมากจริงๆ ภายในตาของพวก เขา ผมอ่านได้ว่า "เขาต้องไม่รอดแน่นอน" กล่าว
ทุกๆ วันเรามีทางเลือกที่จะสนุกสนาน แต่จะมีสิ่งหนึ่ งที่เป็ นของเราเสมอ ซึ่งไม่มีใครควบคุมหรือเอาของเราไปได้ นันก็คือ ทัศนคติของเรา ่ อะไรยากอีก ถ้าเราควบคุมมันได้ สิ่งอื่นทีเหลือก็ไม่มี ่
"ผมรู้ว่าผมคงต้องทำาบางอย่าง" เจอร์รี่
ดื่มชามากๆ จะไม่เป็ นโรคเบาหวาน
การดื่มกาแฟหรือชามากๆ ช่วยลด ความเสี่ยงที่ทำาให้เกิดโรคเบาหวานชนิ ดที่
สดใส
27125049.doc 15
2 หรือโรคที่เกิดจากชีวิตประจำา วันอันไม่ เหมาะสม การศึ ก ษาล่ า สุ ด ค้ น พบว่ า ผู้ ที่ ดื่มชาหรือกาแฟ 3- 4 ถ้วยเป็ นประจำา ทุก เมื่ อเทีย บกับ ผู้ที่ ด่ ื ม ไม่ เ กิน วั น ละ 2 ถ้ วย วัน จะมีโอกาสน้ อยกว่ามากที่จะเป็ นโรค นั กวิจัยจากมหาวิทยาลัยซิดนี่ ย์ ประเทศ
จะทำา ให้คุณมึน โดยที่คุณไม่รู้ตัวว่ากำา ลัง มึน ดังนั ้นคุณอาจพยายามทำา ในสิ่งที่เป็ น อั น ตรายเช่ น ขั บ รถ ในขณะที่ ผู้ ไ ม่ ด่ ื ม ก า แ ฟ จ ะ มี ค ว า ม รู้ สึ ก ตั ว มี ค ว า ม ระมั ด ระวั ง มากกว่ า การศึ ก ษาโดยมหา วิ ท ยาลั ย เทมเพิ ล ในฟิ ลาเดเฟี ย นำ า ข่ า ว ร้ายนี้ ไ ปถึงผู้นิ ยมเครื่ องดื่ มที่ให้พ ลังงาน โดยผสมคาเฟอี น และมี แ อลกอฮอล์ ด้ ว ย ปั จจุบันการขายเครื่องดื่มประเภทนี้มียอด จำา ห น่ า ยที่ สู ง มา ก โ ธ มั ส โ ก ล ด แ ห่ ง มหาวิทยาลัยได้เตือนว่า เครื่องดื่มนี้ ทำาให้ แย่ลง ความสามารถทางการรับรู้ของสมอง (สติ) (Source: Behavioural Neuroscience, 2009; 123: 6)
ออสเตรเลี ย กล่ า วว่ า โดยทั ่ว ไป การดื่ ม เพิ่ ม วั น ละ 1 ถ้ ว ยจะเท่ า กั บ เป็ นการลด ความเสี่ยงของโรคเบาหวานไป 7 %. ที่ ว่ า มานี้ ผู้ ทำา การศึ ก ษาไม่ ไ ด้ คิ ด ว่ า การ ต้ า นทานโรคเกิ ด จากผลของคาเฟอี น เพราะว่ากาแฟชนิ ดที่สกัดคาเฟอีนออกไป ก็ให้ผลเช่นเดียวกัน พวกเขาคิดว่าสารอื่น ในชาและกาแฟเช่น แมกนี เซียมและสาร ค้นพบนี้ เกิดจากการรวบรวมผลงานวิจัย ทังสิ้น 457,922 คน ้ (Source:
ต้ า นอนุ มู ล อิ ส ระมี ส่ ว นช่ ว ยมากกว่ า ผล จากการศึกษา 18 หัวข้อ ซึ่งมีผู้เกี่ยวข้อง Archives of Internal
ศิลปะช่วยให้เราอยู่ดี และไม่ทำาให้เป็ น ผู้ ที่ รั ก งานศิ ล ปะ เช่ น การวาดรู ป ระบายสี เต้น รำา เล่น ดนตรี ฯลฯ หรือ แค่ ชอบ เช่น ดูละคร คอนเสิร์ท ฯลฯ จะเป็ น ผู้ ที่ ห่ า งไกลจากความเครี ย ด โดยภาพ รวมแล้ ว ศิ ล ปะส่ ง ผลดี ต่ อ สุ ข ภาพโดย ทั ่ว ไปของทั ้ง ผู้ ห ญิ ง และผู้ ช าย และเมื่ อ มองในแง่ ค วามเครี ย ดแล้ ว ผลในเชิ ง ปองกัน ของศิลปะดูเ หมือนว่ าจะให้ ผลใน ้ ผู้ชายได้มากขึ้น โรคเครียด
Medicine, 2009; 169: 2053-63) กาแฟไม่ได้ช่วยทำาให้คุณตื่นขึ้น แต่มัน อาจให้ผลร้ายแทน คิ ด อี ก ครั ้ง ถ้ า คุ ณ คิ ด ว่ า กาแฟช่ ว ย
ให้ คุ ณ รู้ สึ ก ตื่ นตั ว หลั ง จากดื่ มมั น เข้ า ไป งานวิจัยได้พบว่าคาเฟอีนเป็ นสารที่ทำา ให้
การรับรู้ของสมองแย่ลง กาแฟแค่ 1 ถ้วย 27125049.doc 16
นั ก วิ จั ย จ า ก ม ห า วิ ท ย า ลั ย นอร์ วี เ จี ย นวิ ท ยาศาสตร์ แ ละเทคโนโลยี ได้ พ บความเชื่ อมโยงระหว่ า งศิ ล ปะและ การมี สุ ข ภาพดี เมื่ อพวกเขาได้ วิ นิ จ ฉั ย ประวัติทางด้านสุขภาพของผู้เข้าร่วมงาน วิจัย 48,289 คน นอกจากนั ้น ทีมวิจัยยัง พบว่า ประโยชน์ ทางด้านสุขภาพของงาน
ศิลปะนี้ ส่งผลกับกลุ่มประชาชนทุกระดับ ตั ้ง แต่ ค นขั บ รถบรรทุ ก ไปจนถึ ง ประธาน ธนาคารเลย Science (Source: Norwegian University of and http://www.ntnu.no/dmf/english/)
Technology.
ความลับของสมอง เรียนอย่างไรให้สมองมีความสุข โดย เคนอิจิโร โมงิ แปลโดย ดร.บัณฑิต โรจน์อารยานนท์ จำาหน่ายโดย ซีเอ็ด 172 หน้ า 165 บาท สำานักพิมพ์ สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ป่น) ส.ส.ท. ุ ได้ มี โ อกาสอ่ า นหนั ง สื อ เล่ ม นี้ อ่ า น สิ่งที่ท่ ึ งมากคือสารบัญของหนั งสื อ
แบบม้ ว นเดี ย วจบ ชอบมาก แล้ ว คิ ด ถึ ง เพื่ อนๆ อยากให้ มี โ อกาสได้ อ่ า นกั น ผู้ เขียนเป็ นนั ก วิทยาศาสตร์ด้านสมองและ ระบบประสาทชื่อดังของญี่ปุ่น เป็ นหนังสือ
เล่มนี้ อ่านแค่สารบัญก็เห็นภาพรวม เกิด ความเข้ า ใจและสามารถนำ า ไปใช้ ง านได้ เลย อ่านสารบัญแล้ว บอกกับตัวเองในใจ เรียนรู้ ก็ต้องทำาหนั งสือให้ง่ายต่อการอ่าน มาฝาก หวังว่าจะจุดประกาย และไปอ่าน เอารายละเอียดกันนะ ห้องสมุดมีให้ยืมจ้า บทนำ า วิ ธี เ รี ย นโดยใช้ ป ระโยชน์ จ ากคุ ณ สมบั ติ พิเศษของสมอง ว่ า เออ คนเชี่ ย วชาญด้ า นสมองกั บ การ เรียนรู้ ทำาความเข้าใจสินะ เรานำ าสารบัญ
ที่ ช่ ว ยให้ เ ราเข้ า ใจการทำา งานของสมอง สามารถนำ า ไปใช้ พั ฒ นาการเรี ย นรู้ ไ ด้ ใ น เรียนได้คะแนนดีข้ ึน คนวัยทำางานที่อยาก ทุ ก เรื่ อง ไม่ ว่ า จะเป็ นนั กเรี ย นที่ อ ยาก มีประสิทธิภาพในการทำางานมากขึ้น รวม ทังโยคีที่อยากเข้าใจ (สมอง) ตนเอง มาก ้ ขึ้น
27125049.doc 17
บทที่ 1 สมองคนเราชอบสารโดพามี น และเรียนรู้แบบเสริมสร้างความแข็งแกร่ง ความสำาเร็จในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง 1 สมองจะแข็งแกร่งขึ้นทุกครังที่ประสบ ้ 2 ถ้าไม่รู้สึกมีความสุข วงจรของการสร้าง เสริมความแข็งแกร่งก็จะไม่หมุน จะติดเป็ นนิสัยอย่างแน่นอน 3 ความรู้ สึ ก ต้ อ งการ “ฟั นฝ่ าอุ ป สรรค” 4 การเรียนรู้เป็ นการทำา ให้ตัวตนของเรา เปลี่ยนไปจากตัวตนที่ผ่านมา บทที่ 2 การกดดัน ด้ว ยเวลา เป็ นการฝึ ก สมองให้รักษาสภาพการตื่นตัว 5 การเพิ่มภาระให้กับแต่ละกิจกรรม 6 แต่การจำากัดเวลาที่เป็ นการบังคับจากผู้ อื่นจะมีผลในทางลบ 7 ไม่ มี ป ระโยชน์ ที่ จ ะไปเปรี ย บเที ย บผล งานของตัวเองกับผู้อ่ ืน 8 การออกกำาลังกายก็เป็ นการฝึ กสมอง สนุก
12 การทำา ให้ระยะห่า งระหว่า งตัวเองกั บ การเรียนรู้เป็ นศูนย์ 13 เมื่ อสร้ า งวงจรในสมองได้ ที่ เ หลื อ ร่างกายจะจัดการเองโดยอัตโนมัติ ประโยชน์ได้ไม่จำากัด บทที่ 4 “เทคนิคการจำา” แบบโมงิ 15 ก า ร ใ ช้ การจำา (modality)”หลายด้านให้เป็ นประโยชน์ใน “ ป ร ะ ส า ท สั ม ผั ส 14 ช่ ว งเวลาเศษๆ ทั ้ง หลาย ก็ ใ ช้ ใ ห้ เ กิ ด
16 การใช้ ส มองในช่ ว ง “นาที ท องของ สมอง” ให้เป็ นประโยชน์ 17 ถ้ามีเรื่องที่ไม่เข้าใจ ต้องค้นหาคำาตอบ ในช่วงที่สมองยังสดชื่นอยู่ 18 สิ่ ง สำา คั ญ ไม่ ใ ช่ “การจำา ทุ อ ย่ า ง” แต่ เป็ น “การใช้ประโยชน์จากความรู้ที่จำาได้” บทที่ 5 “การอ่านหนังสือ” ในแบบที่เคนอิ จิโร โมงิ แนะนำ า 19 ความสามารถด้ า นภาษาและการใช้ ประโยคเป็ นพื้ น ฐานสำา คั ญ ของการเรี ย น การอ่านหนังสือ และการทำา งานซึ่ ง สามารถฝึ กฝนได้ โ ดย 20 การตอบสนองของสมองต่ อ การอ่ า น แบบต่อเนื่ องกับการอ่านแบบเก็บเล็กเก็บ น้ อย
9 การเปลี่ ย นมุ ม มองทำา ให้ ภ าระนั ้ น น่ า 10 ขอให้คิ ดว่ า “อยากเป็ นเหมื อ นไอน์ ส ไตน์” บทที่ 3 การสร้างนิ สัยการเรียนรู้แบบ “มี สมาธิได้ทันที” 11 การสร้ างสมาธิ โดยใช้ “วิ ธีเ รี ยนแบบ การตอบแทนบุญคุณของนกกระเรียน” 27125049.doc 18
21 การอ่า นหนั ง สือ ที่มี เ นื้ อหายากหน่ อ ย จะทำาให้สมองรู้สึกสนุก ใหญ่กว่าหอสมุด 22 อินเตอร์เน็ตเป็ นแหล่งข้อมูลข่าวสารที่ ์ 23 ความรู้ไม่ได้เป็ นสิทธิเฉพาะสำาหรับผู้มี การศึกษาอีกต่อไป 24 การเรียนเป็ นการทำาให้ตัวเองฉายแวว เพื่อให้ชีวิตก้าวไปสู่ขันต่อไป ้ คนอื่นจะเติบโตได้ดี บทที่ 6 การเข้าใจสภาพของสมอง 26 ก่ อ นอื่ นให้ ม อนิ เ ตอร์ คุ ณ สมบั ติ ข อง สมองเราเอง 27 ให้ จ ดจำา ความรู้ สึ ก ตอนที่ ทำา งานได้ ดี ที่สุดไว้ด้วยร่างกายของเราเอง วิชาที่ถนัดได้ ที่ถนัด” อยู่ 28 วิ ธี เ ปลี่ ย นวิ ช าที่ เ คยไม่ ถ นั ด ให้ เ ป็ น 29 เมื่อ “จุดอ่อน” ของเรากลายเป็ น “สิ่ง 30 ในความผิดพลาด ยังมีโอกาสดีๆ ซ่อน บทที่ 7 การพบกั บ “ประสบการณ์ เ พี ย ง ครังเดียว” ทีทำาให้เปลี่ยนแปลงตัวเองได้ ้ ่ 31 ท่านเองก็สามารถทำาให้วงจรการเรียน รู้แบบเสริอมสร้างความแข็งแกร่งทำา งาน 25 ความรู้ที่เ กิดจากการมีปฏิสัมพันธ์กับ
อย่างเต็มที่เ พื่ อให้ค วามสามารถโดดเด่น ขึ้นมาได้ 32 “ประสบการณ์ เ พี ย งครั ้ง เดี ย ว” ที่ จ ะ เปลี่ยนสมองของคุณ 33 การใช้ ค วามอิ ส ระจากการเป็ นคน ประหลาดในการขับวงจรการเรียนรู้แบบ เสริมสร้างความแข็งแกร่งให้ทำา งานอย่าง เต็มที่
34 ในสมองของคนเราจะมี ก ารทำา งาน ของนิ ว รอนกระจกเงาที่ ทำา ให้ ส ามารถ แวดล้อม บทที่ 8 เรื่ องที่ไ ม่ค าดคิด (contingency) จะทำาให้สมองพัฒนาอย่างก้าวกระโดด คาดเดาได้และส่วนที่คาดไม่ถึง 35 สมองจะรู้สึกสนุกกับเรื่องที่มีทังส่วนที่ ้ 36 ความรู้ สึ ก ทางอารมณ์ เป็ นกลยุ ท ธ์ ของสมองในการตอบสนองต่ อ เรื่ องที่ มี ความไม่แน่นอน ฐานที่มันคง ่ บทส่งท้าย 37 สามารถทำา เรื่ อ งท้ า ทายได้ จ ากการมี เรียนรู้ไ ด้โ ดยไม่จำา กั ดสถานที่ และสภาพ
เรากำาลังอยู่ในยุคที่ความรู้ไม่มีขีดจำากัด
บี 27125049.doc 19
กินตามกรุุปเลือด ของแต่ ล ะคนนั ้น กำา ลั ง เป็ นที่ นิ ย มในการ รั ก ษาสุ ข ภาพ โดยหลั ก การนี้ เ ริ่ ม มาจาก นายแพทย์ปีเตอร์ อดาโม Dr. Peter J D Adamo แพทย์ ท างเลื อ กผู้ เ ขี ย นหนั ง สื อ Eat Right 4 Your Type ซึ่ งระบุ ถึ ง หมู่ กล่ า วไว้ ว่ า “ต้ อ งมี เ หตุ ผ ล ต่ อ ความขั ด เลื อ ดพื้ นฐานคื อ A, B, O และ AB โดย แย้ ง ที่ พ บในหลายก ารศึ ก ษาเกี่ ยวกั บ อาหารและการหายจากโรค, เกี่ยวกับการ ลดนำ้ าหนั ก ของผู้ ค นที่ รั บ ประทานอาหาร กั น หรื อ การที่ บ างคนสามารถคงสภาพ การรับประทานอาหารตามหมู่เลือด
เกิดคุณ ค่าจำา เพาะต่อหมู่เ ลือดแต่ ล ะกลุ่ม จากคำากล่าวของคุณหมอ เกี่ยวกับการรับ ประทานอาหารตามกลุ่มเลือด แม้วิธีก าร นี้ ยั ง ไม่ ไ ด้ รั บ การยอมรั บ จากการแพทย์ คนที่เพลิดเพลินกับการรับประทานอาหาร ที่ เ หมาะสมกั บ หมู่ เ ลื อ ดนั ้ น จะมี รู ป ร่ า ง ผอมและมี พ ลั ง งานมากกว่ า “พวกเขา สามารถใช้ มั น เป็ นเครื่ อ งมื อ ที่ จ ะประสบ ความสำา เร็ จ ในการลดนำ้ าหนั ก และขจั ด ปั ญหาเกี่ยวกับระบบย่อยอาหาร มันเป็ น สิ่งที่มีประโยชน์ มากถ้าเรารวมเอาการรับ ประทานอาหารตามหมู่เ ลือ ดไว้ เพื่ อ เป็ น ส่วนหนึ่ งของแผนอาหารเพื่ อสุขภาพ แต่ ก็ควรจะปรึกษาแพทย์ประจำา ตัวของท่าน ก่ อ นที่ จ ะเริ่ ม การรั บ ประทานแบบนี้ โ ดย เฉพาะอย่างยิ่งถ้าคุณมีโ รคประจำา ตัวหรือ กินยาบางชนิดอยู่ ” ของค่ณ กรุ่ป โอ เป็ นกลุ่ ม ที่ มี เ อนไซม์ เ ปปซิ น ใน
แผนปั จจุ บั น อย่ า งไรก็ ต าม มี ก ารพบว่ า
อย่ า งเดี ย วกั น แต่ ผ ลที่ ไ ด้ ก ลั บ แตกต่ า ง ร่างกายไว้ได้ เมื่ ออายุหนึ่ งๆในขณะที่อีก คนหนึ่ งที่ อ ายุ เ ท่ า กั น กลั บ ตรงกั น ข้ า ม” ซึ่ งหมอปี เตอร์ เ ชื่ ออย่ า งยิ่ ง ว่ า หมู่ เ ลื อ ด เป็ นปั จจัยที่สำาคัญที่สุดของความลับต่างๆ เกี่ ย วกั บ สุ ข ภาพ, โรคภั ย, การมี อ ายุ พลังทางอารมณ์ ยื น นาน, ความแข็ ง แรงทางร่ า งกายและ หมู่ เ ลื อ ดในแต่ ล ะกลุ่ ม นั ้น มี ค วาม
ค้ น หาอาหารที่ เ หมาะกั บ กล่่ ม เลื อ ด
แตกต่างของสารเคมีชีวภาพในตนเอง ซึ่ง ทำา ให้ มี ผ ลต่ อ ความแข็ ง แรงและความ อ่ อนแอของร่ า งกาย หมู่ เ ลื อ ดที่ ต่ า งกั น ก็ จะส่ ง ผลให้ ร ะบบย่ อ ยอาหารมี อิ ท ธิ พ ลที่ ต่ า งกั น ออกไป ซึ่ ง อาหารแต่ ล ะชนิ ด ก็ จ ะ 27125049.doc 20
กระเพาะอาหารมาก ซึ่งทำาให้สามารถย่อย
โปรตีนจากเนื้ อสัตว์ได้ดี แต่จะไม่สามารถ ย่ อ ยอาหารจำา พวกพวกเมล็ ด ข้ า วต่ า งๆ (grains) และ ผลิ ต ภั ณ ฑ์ จ ากนมได้ ดี นั ก ค ว ร ที่ จ ะ ห ลี ก เ ลี่ ย ง เ ค รื่ อ ง ดื่ ม จำา พ ว ก
เบียร์, ชา, กาแฟ และ โซดา ซึ่งจะทำา ให้ ปริม าณเอนไซม์ เ ปปซิน เพิ่ มขึ้น คนกลุ่ ม เ ลื อด โ อมี แ น ว โ น้ มที่ จะ มี ก าร สั น ดา ป (metabolism) ตำ่ า ดั ง นั ้ น จึ ง ค ว ร จ ะ ง ด อาหารจำา พวกกลูเทนซึ่งพบในผลิตภัณฑ์ จากข้าวและข้าวโพด, ถัว และกะหลำ่าปลี ่ ตามใจตัวเองด้วยการรับประทานอาหารที่ ยังเกิดอาการท้องอืด และปั ญหาทางระบบ ซึ่ ง จ ะ ทำา ใ ห้ นำ้ า ห นั ก ตั ว เ พิ่ ม ขึ้ น ไ ด้ ถ้ า ทำา จากผลิตภัณฑ์จากข้าวมากเกินไป ทัง ้ อาหารได้ สิ่ ง ที่ ช่ ว ยควบคุ ม นำ้ าหนั ก และ ทำา ให้ สุ ข ภาพดี ข้ ึ น ก็ คื อ การลดอาหาร จำา พวกเมล็ดข้าว (grains), ขนมปั ง และ พาสต้า และอาจจะเพิ่มเนื้ อสัตว์ไม่ติดมัน และผักต่างๆในมื้ออาหาร กรุ่ป เอ
เป็ นแหล่ ง ที่ ใ ห้ โ ปรตี น ได้ ดี คนที่ มี เ ลื อ ด ก รุุ ป A นั ้ น เหมาะกั บ อาหาร มั ง ส วิ รั ติ มากก ว่ า ชนิ ดอื่ นและควรรั บ ประทาน อาหารที่ ส ด กิ น อาหารจาก ธ รรมช าติ อ าห าร ที่ มี ไ ฟ เ บ อร์ สู ง ซึ่ ง จ ะ เ ส ริ ม ก า ร ทำา งานของระบบบดเคี้ ย ว และช่ ว ยให้ ร ะ บ บ ย่ อ ย อ า ห า ร ทำา ง า น ไ ด้ อ ย่ า ง มี ป ร ะ สิ ท ธิ ภ า พ อ า ห า ร พ ว ก ฟั ก ท อ ง , แครอท และ บร็ อ คเคอรี่ ก็ เ ป็ นอาหารที่ ควรลองรับประทาน กรุ่ป บี เป็ นกลุ่มที่มีระบบภูมิคุ้มกันดีเยี่ยม
ซึ่ ง ถื อ ได้ ว่ า เป็ นกลุ่ ม ที่ โ ชคดี ที่ สุ ด เพราะ ร่ า งกายจะตอบสนองต่ อ อาหารหลาก หลายชนิ ดได้ดี รวมทังไข่, ผักและผลไม้ ้ สิ่ ง สำา คั ญ หมู่ เ ลื อ ด B นั ้ น มี ร ะบบย่ อ ย และผลิตภัณฑ์จากนมจะเหมาะกับชาวหมู่ อาหารที่มีไฟเบอร์สูงก็กินได้ดีเช่นกัน กรุ่ป เอบี ชาวหมู่ เ ลื อ ด AB นั ้น เป็ นกลุ่ ม ที่ มี
ตรงกันข้ามกับคนเลือดกรุุปโอ ผู้ที่
อาหารที่ ท นทาน ดั ง นั ้ น อาหารพวกนม เลื อ ด B ที่ สุ ด อาหารพวกธั ญ พื ช และ
มีหมู่เลือด A นันควรจะงดโปรตีนจากเนื้ อ ้
สั ต ว์ คนหมู่ เ ลื อ ดนี้ ควรงดนมสดและ ผลิต ภัณ ฑ์จ ากนม เพราะว่า ร่ า งกายของ คนเลื อ ดกรุุ ป A จะขาดเอนไซม์ สำา หรั บ ย่ อ ยอาหารที่ ว่ า และความเป็ นกรดของ กระเพาะอาหารไม่ เ หมาะสมสำา หรับ ย่ อ ย เนื้ อสั ต ว์ ซึ่ งจะทำา ให้ เ กิ ด อาการท้ อ งอื ด ควรจะเป็ นพวกถัวและผลไม้แห้งเปลือก ่
ความซั บ ซ้ อ นทางทางชี ว ภาพมากที่ สุ ด สามารถรั บ ประทานอาหารที่ เ ป็ นทั ้ง ส่ ว น ผสมของทั งหมู่เ ลือด A และ B นอกจาก ้
และอาหารไม่ ย่ อ ย ซึ่ งอาหารทดแทนก็ แ ข็ ง ชนิ ด ต่ างๆ (beans and nuts) ซึ่ ง 27125049.doc 21
นั ้น อาหารทะเล ผักต่างๆ และผลไม้ก็ยัง
เ ห ม า ะ กั บ ช า ว ห มู่ เ ลื อ ด AB อี ก ด้ ว ย
อาหารที่ ค วรหลี ก เลี่ ย งคื อ พวก อาหา รมั น ๆ, โปรตี น จากเนื้ อสั ต ว์ โดยเฉพาะ อย่างยิ่ง เนื้ อไก่ เนื่ องจากปริมาณกรดใน
กระเพาะน้ อยซึ่งจะทำา ให้ย่อยเนื้ อสัตว์ได้ ยาก
จ า ก Sukumaporn Laiyok, Eat Smart Long Live. Bangkok Post 2009; mylife Vol.2.068: July 9-15 : column my health: p. 6-7
ล.เล้ง เสียงกระดิ่งหยก (ไม่ใช่มังกรบิน) Simha sana Simha garjana sana Simha mudra ทังสอง ต้องนั่งทำางานอยู่กับคอมพิวเตอร์ ้ ทังวัน ทำาสิงหมุทรา...ได้บริหารกล้ามเนื้ อ ้ ใบหน้ า พรหมมุท ราได้บริหารกล้าเนื้ อลำา คอ...ก็น่าจะดีนะ
ปลายเดื อ นตุ ล าคม พี่ ปุ ม โทรมา ๋ ชวนให้ ไ ปสอนโยคะให้ นั ก เรี ย น ๒ คน ๑ในนั ้ น เคยเรี ย นโยคะมาแล้ ว พอรู้ ว่ า หลักสูตรของเราเน้ นสอน อาสนะ ๑๔ ท่า พื้ น ฐาน นั ก เรี ย นก็ บ อกว่ า เคยเรี ย นตาม ฟิ ตเนสมาบ้างแล้ว พี่ปุมก็เลยบอกว่ายังมี ๋ เรื่องราวอะไรๆ ที่น่าเรียนรู้อย่างลึกซึ้งอีก มาก พี่ปุ๋มอารัมภบทมาแต่เพียงเท่านี้ การบ้ า นของเล้ ง ต่ อ ไปก็ คื อ ไปคิ ด
พอเวลาไปสอนจริงๆ ก็เป็ นไปตาม
ความคาดหมาย นั ก เรี ย นไม่ เ บื่ อ และ ดึงดูดความสนใจได้ดีทีเดียว ถ้าเริ่มเรียน จาก...บริ ห ารข้ อ เกร็ ง -คลาย งู ตั ๊ก แตน (แบบคลาสสิค) นั ก เรียนอาจเซ็ง (นี่ ก็คิด เป็ นครูขี้เบื่อ คนนี้ก็ได้นะ 555) แทนเค้า อีก แล้ว จริง ๆแล้ว คนเซ็ ง อาจ แล้ ว พอดี วั น นี้ (๑๗ ธั น วา) ตอน
เย็ น พี่ ปุ ม ก็ โ ทรามาถามเรื่ อ งมุ ท รา คื อ ๋ อะไร เราจะอธิบายให้นั กเรียนรู้จัก มุทรา ไปว่า... สั ้น ๆ อย่ า งไรดี ...เล้ ง ก็ เ ล่ า (เท่ า ที่ จำา ได้ ) มุ ท ราแปลว่ า Gesture – ท่ า หรื อ
ว่ า จ ะ ส อ น อ ะ ไ ร (ดี ล ะ เ นี่ ย ) พื้ น ฐ า น เรียนมาบ้าง อีกคนไม่เคยรู้จักโยคะเลย
นั กเรี ย น ๒ คนไม่ เ ท่ า กั น คนนึ งเคย สอนพื้ นฐานให้ ค นนึ ง อี ก คนก็ ต้ อ งเบื่ อ พรหมมุทรา มาสอนก่อนเลย รับรองไม่มี ฟิ ตเนสที่ไ หนเค้าสอนแน่ ๆ และนั ก เรี ยน 27125049.doc 22
แน่ ๆ สุ ด ท้ า ยเล้ ง ก็ งั ด สิ งหมุ ท รา และ
Bliss – ความสุ ข ทำา แล้ ว ก็ มี ค วามสุ ข และบอกไปอีกว่า อย่าไปอธิบายเยอะเลย ให้ ฝึ กเยอะๆ ดี ก ว่ า ...เอาเป็ นว่ า ทำา สิ ง ห มุ ท ราแล้ ว เสี ย งดี กิ น ข้ า วอร่ อ ย ไม่ ค่ อ ย
เป็ นหวั ด แก้เ ครี ย ดเพราะได้ ผ่ อ นคลาย กล้ า มเนื้ อใบหน้ า...เพราะการแลบลิ้ น ต่อมไทรอยด์ เส้นเสียง (vocal cord) ยาวๆ ส่ ง ผลต่ อ กล้ า มเนื้ อรอบๆ ลำา คอ อธิ บ ายเท่ า นี้ ก็ พ อมั ้ง อธิ บ ายมาก
จักรวาลอันยิ่งใหญ่ (รายละเอียด อ่านได้ จาก หน้ า ๑๔๔ หนั ง สื อ Anatomy and Physiology of Yogic Practices by MM. Gore ) Mudra
เดี๋ยวนั กเรียนเบื่อ (ทำาไมชีวิต คิดแต่เรื่อง
ใ น ห นั ง สื อ Asana Pranayama Bandha ข อ ง Swami
เบื่อนะ อ๋อ! เราเป็ นคนขี้เบื่อนี่ เอง พอคิด ว่ า จะเบื่ อ ก็ จ ะหลบ ไม่ ย อมทำา นั บ ไปนั บ มา เขียนมาได้ ๗ เบื่ อ แล้ วนะ มีใ ครเป็ น แบบเล้ ง บ้ า ง ชอบไปคิ ด แทนนั กเรี ย น และตั ด โอกาสในการเรี ย นรู้ ข องเค้ า ไป เรี ย บร้ อ ย) จริ ง ๆ แล้ ว ...เล้ ง จำา เรื่ องสิ ง ห มุทรา ได้เท่านันเอง ที่เหลือ จำาได้ไม่แม่น ้ ก็ เ ลยไปบอกพี่ ปุ มว่ า...ไม่ ต้ อ งอธิ บ าย ๋ มาก...เอุ ะ ...เอุ ะ ...อ้ า ว...เฮ้ ย ...นี่ ตั ว เอง ไม่รู้แล้วไปบอกให้คนอื่นไม่ต้องรู้ด้วย... รึ เปล่ า เนี่ ย (เสี ย งกระซิ บ ในใจ แว่ ว มาให้ ได้ยิน)
Satyananda Saraswati บ อ ก ว่ า ป ก ติ ปราณของเรา ชอบวิ่ ง หนี ออกไปนอก
ร่ า งกาย ถ้ า ทำา มุ ท รา ก็ ปิ ด-ล็ อ ค ไม่ ใ ห้ ปราณวิ่ ง แร่ อ อกไป แต่ จ ะไหลกั บ เข้ า มา Mudra เอามือปิ ดตาไว้ ปราณก็จะไม่ไหล ภ า ย ใ น ร่ า ง ก า ย เ ช่ น ทำา Shanmukhi ออกทางตา และจะทำา ให้ ต าสว่ า ง (The Prana being radiated through the eyes…is reflected back, p.424 ปกติ ที่ เ รา ทำา กั น บ่ อ ยๆ เป็ นท่ า
สิ ง โต ตาโต แลบลิ้ น เรี ย กว่ า Simha คำาราม ให้ผลต่อ
พี่ ปุ๋ ม ถามต่ อ ว่ า พี่ เ ล้ ง รู้ จั ก นาฑี
garjanasana (p.115) แ ป ล ว่ า สิ ง โ ต ๑. บริ เ วณคอหอย ลำา คอ ที่ เ ปล่ ง สี ย ง คำารามตอนหายใจออก ๒. บรรเทาอาการของโรคภัยไข้เจ็บ จาก คอหอย หู ตา จมูก ปาก และกระบังลม ๓ . ลดอ าก าร ตึ ง (tension) บริ เ วณ อก ๔. เหมาะกับคนเป็ นโรคติดอ่าง (เพิ่งรู้ว่า
ไหม? รู้จัก สิ ก็ ช่อ งทางเดิ น ของปราณไง เล้งตอบ...แล้วก็ระลึกได้ถึงเรื่องที่ครูฮิโรชิ เคยสอนว่า นาทีมี ๗๒,๐๐๐ ช่อง การฝึ ก มุท รา พัน ธะ ก็เ พื่ อให้ ผลั ก -ดัน ลาก-จูง เปลี่ยนทิ ศทางของปราณ (พลั งชี วิต ) ใน
ตั ว เราให้ เ ข้ า ช่ อ ง อิ ฑ า ปิ งคลา สุ ษุ ม นา ท ะ ลุ ท ะ ล ว ง จั ก ร ะ ทั ้ ง ๗ ท ะ ลุ ผ่ า น กระหม่อม วิ่งเข้าไปรวมกับพลังปราณใน 27125049.doc 23
stutter แปลว่ า ติ ด อ่ า ง สอ เสถบุ ต ร เค้ า
แปลเก่งเนอะ) โรคเส้นประสาท หงุดหงิด ขี้ตกใจ (nervous คำา เดียว แปลเป็ นไทย introvert ที่ชอบเก็บ เนื้ อ เก็บ ตัว ไม่ช อบ ไทยคำา อังกฤษคำา ของเล้ง เอาไว้แบบนี้) ได้ตังหลายคำา ) และสุดท้าย คนประเภท ้ เข้าสังคม (บ.ก. ที่รัก กรุณา ปล่อย ภาษา สำา หรั บ หนั งสื อ ของสายสวามี กุ ล
Psychosomatic disorder แล้วล่ะก็ ลอง ไปควบคุมกล้ามเนื้ อพวกนี้ ดูนะ อาจทำาให้ รู้สึกดีข้ ึน ...จำาไม่ได้ว่ามีหมอคนไหนบอก รึ เ ปล่ า ...ถ้ า จะเอาจริ ง ... ต้ อ งไปทำา การ ทดลองกันเอาเองนะ ๔ . ค ว า ม ดั น (positive & negative pressure) ไปกระตุ้ น อวั ย วะภายใน ตั บ ไตไส้ พุ ง / ระบบอั ต โนมั ติ / ต่ อ มไร้ ท่ อ ที่ ต่อมหมวกไต Yogic ผลิต ฮอร์โมนต่างๆ เช่น คอร์ติโซน จาก (หนั ง สื อ ศ า ส ต ร์ แ ล ะ ศิ ล ป์ แ ห่ ง โ ย ค ะ / Gharote แปล โดย วี ร ะพงษ์ ไกรวิ ท ย์ และจิรวรรณ ตังจิตเมธี] ้ Techniques by Dr. M.L
วัลยนั นท์ ที่เล้งไม่ค่อยได้เปิ ดอ่าน เพราะ มั น อ่ า นยาก (ไม่ ใ ช่ ห นั ง สื อ ไม่ ดี แต่ ค น อ่านปี นบันได ขึ้นไปอ่านไม่ค่อยไหว) ก็ว่า 120) หรือ พลังชีวิต (p.146)
๑. เราทำามุทรา เพื่อปลุกพลังกุณฑลินี (p. ๒. ฝึ กมุ ท รา/ พั น ธะ พร้ อ มกั บ ฝึ กปราณ ทำา ให้รับรู้ความรู้สึก ที่ปราณ วิ่งผ่านช่อง สุษุมนา นาฑี (p. 122) ๓ . ฝึ ก มุ ท ร า ค ว บ คุ ม ก ล้ า ม เ นื้ อ กึ่ ง อั ต โนมั ติ (เราสั ่ง ให้ มั น ทำา งานก็ ไ ด้ หรื อ มั น ทำา งานเองก็ ไ ด้ ) เช่ น กล้ า เนื้ อหู รู ด ตา...กล้ามเนื้ อพวกนี้ มีทัง ระบบประสาท ้ ทวาร กระบั ง ลม กล้ า มเนื้ อคอ และ ลู ก สั ่ ง ก า ร (CNS) แ ล ะ ร ะ บ บ ป ร ะ ส า ท อั ต โนมั ติ (ANS) เข้ า ไปสั ่ง ให้ มั น ทำา งาน ดั ง นั ้ น เ ร า จึ ง อ า จ (เ อื้ อ ม ) เ ข้ า ไ ป (เสือก...พูดจาหยาบคายรึเปล่า เนี่ ย??? ) ในระบบประสาทอัตโนมัติ ผ่านช่องทางนี้ นันเอง ดังนั น ถ้าใครเป็ นโรคที่เกิดจากจิต ่ ้
ส่วนรายละเอียดการฝึ ก Variation
ที่เ ล้ง ชอบทำา ทุกเช้าคือ หายใจเข้า-ม้วน ลิ้ น หายใจออก-แฮ่ -แลบลิ้ น ยาวๆ... ทำา สัก ๑๐ ครัง ก็ต่ ืนจากความง่วงพอดี ครูฮิ ้ โรชิ ว่ า ...ตอนที่ เ ล่ น คอมพิ ว เตอร์ น านๆ สิงโตคำารามแลบลิ้นยาวๆ จะรู้สึกดีมากๆ แล้ ว กล้ า มเนื้ อใบหน้ าเครี ย ด ให้ ทำา ท่ า นอกจากนี้ เวลาที่ต้องไปสอนเด็กๆ
หรือผู้สูงอายุ แล้วให้ทำา สิงหมุทรา...แบบ นั ก เ รี ยน จ ะไ ด้ ไ ปจ้ อง หน้ ากั น เ อง ขำา อาย
ใ ห้ จั บ คู่ หั น ห น้ า เ ข้ า ห า กั น ก็ ฮ า ดี น ะ กันเอง...ไม่ต้องมาดูหน้ าครู ...เพราะครูขี้
ป่ วย หรื อ ระบบประสาทป่ วย ประเภท 27125049.doc 24
บางคนอาจสงสั ย ว่ า ทำา ไมหนั ง สื อ บางเล่ ม เรี ย กท่ า สิ ง โต เป็ นอาสนะบ้ า ง การกดล็อคที: ่ มูลาพันธะ เป็ นมุ ท ราบ้ า ง คื อ ว่ า เวลาทำา ท่ า สิ ง โต มี ทวาร จากการนั่ ง ทั บ ข้ อ เท้ า ที่ ไ ขว้ กั น ลิ้น ตอนม้วนลิ้น-แลบลิ้น – ชิวหาพันธะ คอ ตอนกดคางชิดคอ- ชาลันธรพันธะ ออกจนสุด ท้องมันก็เว้าเข้ามา ท้อง เวลาโน้ มตัวมาข้างหน้ าแล้ว หายใจ และเวลาหายใจเข้ า ถ้ า ยั ง แขม่ ว ท้ อ งอยู่ ท้องก็ยังแฟบอยู่ – อุฑฑียานะพันธะ
พอมีการกดล็อค เค้าก็เ ลยเรียกว่า เป็ นสิงหมุทรา (เพราะมุทรา แปลว่า seal กดลุอค) ขอบคุณ พี่ปุม ที่ทำาให้เล้งต้องกลับ ๋
มาเปิ ดตำารา...อีกรอบ...หลังจากที่คิดว่าจะ โยนตำา รา (ของไกวัลย์ ) ไว้ในกล่องเฉยๆ ไปอีกนานแสนนาน...
ปล. Pin yin ในฉบั บ ก่ อ นหน้ านี้ (อ่ า นว่ า พิน-อิน ไม่ใช่ ปิ น-หยิน) เป็ นการใช้ภาษา อังกฤษ แทนเสียงในภาษาจีน ..
วีระพงษ์ ไกรวิทย์ และจิรวรรณ ตังจิตเมธี แปลและเรียบเรียง ้
“อันตราย” อ่ปสรรคขัดขวาง ความก้าวหน้ าบนทางแห่งโยคะ ตอนที่ แ ล้ ว ได้ พู ด ถึ ง วิ ธี ฝึ ก เปล่ ง
แนะนำ า ให้ ฝึ กคื อ ออกเสี ย ง โอ สั ้น แต่ อ อ ก เ สี ย ง ม ย า ว เ พื่ อ ใ ห้ เ กิ ด ค ว า ม ก้ า วหน้ าต่ อ การพั ฒ นาจิ ต และปลุ ก จิ ต ให้ ตื่ น โดยเปล่ ง เสี ย ง โอ... ให้ ย าว ๒ - ๓ วิ น า ที จ า ก นั ้ น เ ป ล่ ง เ สี ย ง ม ห รื อ ได้ตามความยาวของลมหายใจออกของผู้
1
เสียง “โอม” (ॐ Om) ซำ้าๆ อย่างต่อเนื่ อง
โดยที่ ใจไม่ คาดหวัง ต่ อ เรื่ อ งใดๆ นั บ เป็ น ความดี อั น น่ า ยกย่ อ งอย่ า งสู ง ที่ สุ ด ขณะ สวดควรปล่อยให้จิตรวมเป็ นหนึ่งเดียวกับ เสียงโอม ในอายุรเวทถือเป็ นการเยียวยา ทางจิตใจทำา ให้เ กิดการชำา ระล้า งจิตใจให้ บริสุ ท ธิ ์ และยั งเป็ นวิธีก ารหลอมรวมจิ ต ดับธยานะและสมาธิ นอกจากนี้ วิธีการฝึ ก 27125049.doc 25
อึ ม มมม........... ให้ย าวนานเท่ า ที่ เ ป็ นไป ฝึ กโดยยังคงความรู้สึกสบาย ต่อด้วยการ หยุดหายใจแบบภายนอก ทำาด้วยสภาวะ ผ่ อ นคลายและรอคอยอย่ า งใจจดใจจ่ อ
1
เข้าสู่ภาวะที่สูงขึ้นง่ายต่อการจดจ่อในระ เปล่ง เสี ยงโอมที่ ดีที่ สุด ซึ่ ง ครู จำา นวนมาก
การหยุดหายใจแบบภายนอก หรือ “พาหยะ กุมภ
กะ” คือ เมื่อหายใจออกจนสุดแล้วหยุดหายใจสักครู่ หนึ่ งโดยไมูร้่สึกอึดอัด - ผ้แปล ่
เพื่อฟั งเสียงอนาหตะหรือเสียงโอมที่เ กิด ขึ้ น เองตามธรรมชาติ (ซึ่ ง จำา เป็ นต้ อ งใช้ เวลาฝึ กฝนซำ้าๆ อย่างยาวนาน โปรดอ่าน รายละเอี ย ดในฉบั บ เดื อ นพฤศจิ ก ายน ๒๕๕๒) โยคะสู ต รบทที่ ๑ ประโยคที่ ๒๙
ส่ ว นผลอย่ า งที่ ส องคื อ สามารถขจั ด หรื อ ทำา ให้ อั น ตราย ต่ า งๆ หมดไปได้ ซึ่ ง จะ อ ธิ บ า ย ถึ ง ร า ย ล ะ เ อี ย ด ข อ ง อั น ต ร า ย ทังหมด ในประโยคถัดไป คำาว่า “อภาวะ” ้ โดยพื้ น ฐานแล้ ว หมายถึ ง การขาด หรื อ ไม่ มี ประโยคนี้ จึ ง ชี้ ใ ห้ เ ห็ น ว่ า อุ ป สรรค ต่างๆ จะไม่เกิดขึ้นบนเส้นทางแห่งโยคะ
3
กล่ า วว่ า “ตตะห์ ปรั ต ยั ก เจตนาธิ ค โม ฝึ กสวดโอมเป็ นเวลายาวนาน ผลที่ได้รับก็
ปยั น ตรายาภาวั ศ จะ” แปลว่ า จากการ คื อ การกลั บ เข้ า สู่ จุ ด กำา เนิ ดแห่ ง ความ ต ร ะ ห นั ก รู้ ภ า ย ใ น แ ล ะ ยั ง ช่ ว ย ข จั ด “อันตราย” หรืออุปสรรคที่ขัดขวางความ
ของผู้ ฝึ กโยคะเลย หากเขาหรื อ เธอได้ อาศัยการสวดโอมเป็ นเครื่องช่วยปองกัน ้ การหายไป ในแง่นี้ ก ารเปล่งเสียงโอมจะ ส่วนความหมายต่อมาของ “อภาวะ” คือ ช่วยขจัดอุปสรรคที่ขัดขวางผู้ฝึก ในการ เดิ น ทางเข้ า สู่ เ ป าหมายแห่ ง โยคะ ถ้ า ้ แล้ ว และกำา ลั ง เป็ นเหตุ ที่ ขั ด ขวางความ ก้าวหน้ าในการฝึ ก ดังนั ้นการสวดโอมจึง ขณะเดียวกัน ก็สามารถใช้เป็ นยาสำา หรับ ปองกันโรคได้อย่างเด่นชัดด้วย ้ เป็ นเสมือนยาที่สามารถรัก ษาโรค แต่ใ น อุ ป สรรคเหล่ า นั ้ น ได้ เ กิ ด ขึ้ น กั บ พวกเขา
ก้ า วหน้ าในการฝึ กโยคะ (อั น ตราย+อ ภาวะ) ผลทังสองอย่างข้างต้น ที่ได้รับจาก ้
ก า ร ฝึ ก เ ป ล่ ง เ สี ย ง โ อ ม จ น ชำา น า ญ ใ น ประโยคนี้ นั้น นั บเป็ นสิ่งที่สำา คัญสำา หรับผู้ ฝึ กโยคะที่ สนใจแสวงหาทางจิต วิ ญ ญาณ
ผลอย่ า งแรกคื อ ผู้ ฝึ กสามารถควบคุ ม สติ การรับรู้ภ ายนอกได้ตามปกติ จากนั ้น จึ ง ค่อยๆ เคลื่อนสภาวะการรับรู้เข้าสู่ภายใน และในที่สุดจึงนำ าไปสู่การเข้าถึงจุดกำาเนิ ด แห่งความตระหนั กรู้ภายใน หรือธาตุเดิม แท้ อั น เป็ นปั จจั ย ต้ น เหตุ นั่ น ก็ คื อ ปุ รุ ษ ะ
2 2
ต่ อ มาในประโยคที่ ๓๐ กล่ า วว่ า
“วยาธิ สตยานะ สัมศยะ ประมาทาลัส ยาวิรติ ภรานติทรรศนาลัพธภูมิกัตวา นวัสถิตัตวานิ จิตตวิกเษปาสเต นตรา
ยาห์ ” แปลว่ า โรค ความเฉื่ อยเนื อย
3
วิญญาณบริสุทธิ์ เป็ นผ้่ร้่และเป็ นพื้ นฐานแหูงความร้่ ทั้งปวง (สุนทร ณ รังษี , ๒๒๐.)
ปุรุษะ ตามแนวคิดของปรัชญาสางขยะ หมายถึง
อันตราย คือสิ่งที่รบกวนจิตใจให้ซัดสูาย ไมูต้ ังมัน ่
เป็ นอุปสรรคตูอการเดินบนเส้นทางแหูงโยคะเพื่อ เข้าถึงความหลุดพ้น(โมกษะ) - ผ้่แปล
27125049.doc 26
ค ว า ม ส ง สั ย ค ว า ม ป ร ะ ม า ท ค ว า ม เกี ย จคร้ า น ความยึ ด ติ ด การรั บ รู้ อ ย่ า ง ผิดๆ (หลงผิด ) ความไม่สามารถที่จะเข้า ถึ ง สภาวะ และความไม่ ตั ้ง มั ่น ในสภาวะ เหล่านี้ คือสิ่งรบกวนจิต และเป็ นอุปสรรค ต่อการเดินทางบนหนทางของโยคะ
ปตัญชลีไม่ได้กล่าวถึงวิธีการรัก ษา โ ร ค (ท า ง ก า ย ) อ ย่ า ง ชั ด เ จ น แ ต่ ใ น ประโยคที่ แ ล้ ว (๑ : ๒๙) ได้ บ อกว่ า การ สวดโอมช่วยปองกันโรค และอาจรวมถึง ้ การรั ก ษาโรคด้ ว ย ทั ง นี้ เ พราะปตั ญ ชลี มี ้ แนวคิดว่าโรค(ทางกาย) ต่างๆ นันโดยพื้น ้ จิตใจนั่น เอง แต่แท้จริงแล้วการสวดโอม
อั น ต ร า ย ทั ้ ง ๙ ที่ แ จ ก แ จ ง ใ น
ฐานแล้ ว ก็ มี ต้ น ตอมาจากสิ่ ง รบกวนทาง จะช่วยรักษาและปองกันโรคได้หรือไม่นั้น ้ ยังเป็ นเรื่องยากที่จะสรุป มันจึงยังเป็ นสิ่ง ศักยภาพในการปองกันและรักษาโรคของ ้ เทคนิ ค ต่ า งๆ ของโยคะที่ ยั ง คงมี ค วาม เป็ นต้น ลึกลับอย่างเช่น การสวดโอม และธยานะ เราอาจจะสรุ ป ได้ ว่ า ปตั ญ ชลี ไ ม่ ไ ด้ น่ าสนใจที่ จ ะค้ น หา และตรวจสอบถึ ง
ประโยคนี้ ไ ด้ รั บ การพู ด ถึ ง ในแง่ ที่ เ ป็ นสิ่ ง รบกวนจิต อันตรายบางข้อแสดงถึงผลอัน ไม่ พึ ง ปรารถนาต่ อ ระดั บ ทางกาย แต่ ผ ล หรือผลลำาดับที่สอง ในแง่นี้โรคหรือความ เจ็บป่ วย ที่บ่อยครังได้รับการพิจารณาว่ า ้ เป็ นเพียงความผิดปกติทางร่างกาย จริงๆ แล้วปตัญชลีบอกว่าสาเหตุของมันอยู่ที่จิต เป็ นอั น ดั บ แรก พู ด อี ก อย่ า งหนึ่ งก็ คื อ ทุ ก ๆ โรคเกิ ด ขึ้ น จากความบกพร่ อ งทาง จิ ตใจ การเปลี่ ยนแปลงหรื อ ผลที่ เ กิ ด ขึ้น ทางร่างกายจึงเป็ นอาการหรือผลที่ตามมา คื อ สิ่ ง รบกวนภายในจิ ต ใจที่ บ่ อ ยครั ้ง ไม่ ในลำา ดั บ ที่ ส องของสาเหตุ ที่ แ ท้ จ ริ ง ซึ่ ง ก็ สามารถมองออกหรือเข้าใจได้ แม้แต่การ แ พ ท ย์ ส มั ย ใ ห ม่ ก็ กำา ลั ง เ ข้ า ม า ศึ ก ษ า ประเด็ น นี้ และปั จจุ บั น แพทย์ ต ะวั น ตก จำา นวนมากได้ มี ค วามเห็ น เหมื อ นกั น ว่ า ทุ ก ๆ โรคล้ ว นมี ร ากแห่ ง ปั ญหาระดั บ ลึ ก อยู่ที่จิตใจ
หรืออาการเหล่านี้ ก็เป็ นสิ่งที่เกิดขึ้นทีหลัง
ปิ ดกั ้น การใช้ ย าในการรั ก ษาโรคตามวิ ธี
การปกติ เนื่ องจากท่ า นได้ เ คยกล่ า วถึ ง อภินิหารซึ่งจะเกิดขึ้นในขันสูงของการฝึ ก ้
ก า ร ใ ช้ ย า เ พื่ อ เ ข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ห รื อ พ ลั ง โยคะ ถึงแม้ว่าท่านจะไม่ได้ห้ามการใช้ยา เพื่ อเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ แ ต่ ท่ า นก็ เ ตื อ นว่ า สิ ท ธิ ที่ เกิดขึ้นนั ้นจริงๆ แล้วเป็ นอุปสรรคต่อการ โยคะ เดิน ทางเพื่ อ บรรลุ ถึ ง สมาธิ ขั ้น สู ง สุ ด ของ อันตรายอย่างที่สองและสามคือ สต
ยานะ และ อาลั ส ยะ หรื อ ความเซื่ อ งซึ ม
27125049.doc 27
เฉื่อยเนื อย และความเกียจคร้าน ทังสอง ้ อย่างนี้ มีนั ยยะถึงความไม่พ ร้อมสำา หรับ การทำางานที่กระฉับกระเฉง ซึ่งโดยทัวไป ่ แล้วเป็ นองค์ประกอบทังทางกายและทาง ้ จิ ต ใจ ในสตยานะ(ความเซื่ องซึ ม เฉื่ อย เนือย)นั นเป็ นปั ญหาทางจิตมากกว่า ขณะ ้ ที่ ใ นอาลั ส ยะ(ความเกี ย จคร้ า น)นั ้ น เป็ น ปั ญหาทางกายมากกว่า อั น ตรายอย่ า งที่ สี่ คื อ ความสงสั ย
กระทำา (แต่ ไ ม่ ไ ด้ ทำา ) และสิ่ ง ที่ ไ ม่ ค วร กระทำา (แต่ ทำา ไป) แต่ ค นส่ ว นใหญ่ ก็ ยั ง มี แนวโน้ มที่จะทำาเช่นนัน ้ อันตรายอย่างที่หกคือ อวิรติ คำานี้ มี
คำา อุปสรรค(คำา ที่วางไว้หน้ าคำา ศัพ ท์หลัก ) ที่มีค วามหมายปฏิเ สธซ้อนกัน สองตั ว คือ รติ หมายถึง ความชอบ การติด วิรติจึงมี ความหมายเหมือนกับไวราคยะ หรือการ ถอน(ออกจากความชอบ) อวิรติจึงหมาย
4
อะ และ วิ ตามด้ ว ย รติ รากศั พ ท์ คำา ว่ า
เป็ นปั จจัยที่รบกวนหรือขัดขวางไม่ให้เข้า โยคะต้ อ งขจั ด แม้ แ ต่ ร่ อ งรอยแห่ ง ความ สงสัยเพียงเล็กน้ อยในด้านประโยชน์ และ ประสิ ท ธิ ผ ลของโยคะตั ้ง แต่ เ ริ่ ม ต้ น ฝึ ก
ถึงความสำา เร็จในทุก ๆ เรื่อง ดังนั ้น ผู้ฝึก
ถึง การติด อีกทีหนึ่ ง ในที่นี้จึงแปลว่าการ ติดยึดกับกิเลส การติดยึดกับกิเลสจึงเป็ น อย่ า งสิ้ น เชิ ง จะเกิ ด ขึ้ นไม่ ไ ด้ เ ลย ถ้ า ไม่ สามารถเอาชนะการติดยึดกิเลสนี้ได้ อุปสรรค การละวางจากกิเลส (ไวราคยะ)
ใหม่ ๆ เลยที เ ดี ย ว ความเชื่ อและความ ศรัทธาที่ไม่คลอนแคลนหวันไหวเลย เป็ น ่ สำา เร็จ ตามที่ได้เคยกล่าวไว้แล้วในโยคะ สูตรประโยค ๑ : ๒๐ ดังนั ้น ข้อสงสัยใดๆ การฝึ กต่ า งๆ จึ ง เป็ นอุ ป สรรคขั ด ขวาง ความก้าวหน้ าอย่างเห็นได้ชัด เกี่ยวกับผลของการฝึ กโยคะและเทคนิ ค สิ่ งจำา เป็ นอย่ างยิ่ ง สำา หรั บการก้ า วสู่ ค วาม
อั น ตรายอย่ า งที่ เ จ็ ด คื อ ภรานติ -
ทรรศนะ สามารถแปลได้ ๓ แบบ ทุกแบบ
ก็ เ ป็ นอุ ป สรรคเหมื อ นกั น ๑) ทรรศนะ ห ม า ย ถึ ง สำา นั ก ท า ง ป รั ช ญ า ภ ร า น ติ ท ร ร ศ น ะ ใ น แ ง่ นี้ จึ ง ห ม า ย ถึ ง ก า ร รั บ แนวคิ ด ทางปรั ช ญาที่ ผิ ด มาใช้ ทำา ให้ เ ป็ น
อั น ตรายอย่ า งที่ ห้ า คื อ ประมาทะ
อุปสรรค อาทิ โยคะของปตัญชลีซ่ ึงเป็ นที่ ยอมรั บ ของนั กวิ ช าการส่ ว นใหญ่ ว่ า ใช้ แนวคิ ด รากฐานจากปรั ช ญาสางขยะ แต่ หากมี ค นที่ ป ฏิ บั ติ ต ามแนวทางปรั ช ญา
4
หรือ ความประมาท เป็ นแนวโน้ มที่จะทำา สิ่ ง ซึ่ ง ไม่ พึ ง ปรารถนาทั ้ง สิ่ ง ที่ ค วรกระทำา และสิ่งที่ไม่ควรกระทำา (ละเว้น) แม้ว่าเรา
จะเข้ า ใจและรู้ ถึ ง ผลเสี ย ของสิ่ ง ที่ ค วร 27125049.doc 28
ไวราคยะ คือ การละวางจากกิเลสเพื่อให้การ
ฝึ กฝนโยคะเป็ นไปด้วยความก้าวหน้า (ผ้่แปล)
เวทานตะ พยายามจะตีค วามโยคะสู ต ร ของปตั ญ ชลี ไปในแนวทางของสำา นั ก ปรั ช ญาตนเองหรื อ ในแนวทางที่ ต นเอง ชอบ สิ่ ง นี้ ก็ จ ะเป็ นอุ ป สรรคขั ด ขวางคน เหล่านันบนเส้นทางแห่งการฝึ กโยคะ ้ ๒) ทรรศนะหมายถึง การเห็น(ภาพ
5
มาลอยๆ - ผู้ แ ปล) ในกรณี นี้ จึ ง เป็ นการ เห็นที่ผิดหรือ ภรานติ-ทรรศนะ ๓) เมื่ อ ผู้ ฝึ กมี ค วามก้ า วหน้ าจนได้
รับพลังพิเศษ เช่น สิทธิ หากเขามีโอกาส
แสดงคุ ณ วิ เ ศษเหล่ า นั ้ น ให้ กั บ คนอื่ นชม โดยธรรมชาติ แ ล้ ว อั ต ตา (ego) ของเขา จะพองโต และเขาอาจจะเริ่ ม คุ ย โอ้ อ วด สถานภาพ และความก้าวหน้ าของตนให้ผู้ ทรรศนะ
นิมิต) เมื่อฝึ กโยคะจนก้าวหน้ า บ่อยครังที่ ้ นิมิตแปลกๆ เช่น เห็นแสงชนิดต่างๆ เห็น
ผู้ฝึกอาจได้รับประสบการณ์เห็นภาพหรือ ภาพของเทพเจ้าต่างๆ เป็ นต้น ทรรศนะ หรือการเห็น ในความหมายกว้างอาจรวม กลิ่ น และรสด้ ว ย ประสบการณ์ เ หล่ า นี้ ถึงประสบการณ์รับรู้เสียงอันลึกลับ สัมผัส ห า ก เ กิ ด ขึ้ น จ ริ ง ก็ จ ะ แ ส ด ง ถึ ง ค ว า ม ก้าวหน้ าในการฝึ กที่ดีในทิศทางที่ถูกต้อง แต่บ่อยครั ง ผู้ฝึกถูก ชัก จูง ให้ เ ชื่ อ ว่า พวก ้ เขากำาลังได้รับประสบการณ์การเห็นเหล่า นั ้น เพี ยงเพราะว่ า พวกเขาเคยได้ ยิน คน ประสบการณ์เหล่านั ้น บ้าง (ประสบการณ์ พู ด ถึ ง สิ่ ง เ ห ล่ า นั ้ น แ ล้ ว ก็ อ ย า ก ไ ด้ ยั ง ไ ม่ ไ ด้ เ กิ ด ขึ้ น จ ริ ง จ า ก ก า ร ฝึ ก จ น ก้าวหน้ า แต่เป็ นเพราะคิดอยากจะได้ข้ ึน
อื่นฟั ง มุมมองที่ผิดเช่น นี้ จึงเป็ นภรานติอันตรายสองอย่างสุดท้าย เป็ นสิ่งที่
มีผลเสียหายร้ายแรงมาก อย่างที่แปดคือ เมื่อผู้ฝึกพยายามอย่างหนั กและยาวนาน เพื่อที่จะเข้าถึงสภาวะที่ก้าวหน้ าจนถึงขัน ้
สมาธิสูงสุด แต่เนื่ องจากกิเลสส่วนลึก ใน จิ ต ใจหรื อ อาจเป็ นเพราะโชคชะตา เขา กลับล้มเหลวไม่สามารถเข้าถึงสภาวะนั ้น ได้ สิ่งนี้ คือ อลัพธภูมิกัตวะ เมื่อผ่านการ ไปแล้ว ผู้ฝึกอาจจะรู้สึกผิดหวังหมดกำาลัง โยคะต่อไปโดยสิ้นเชิง
ฝึ กอันยาวนานจนไม่สามารถทนได้อีกต่อ ใจจนถึงขันล้มเลิกความพยายามที่จะฝึ ก ้ เมื่ อ ผู้ฝึ ก ฝึ กจนสามารถเข้า ถึ ง ขั ้น
5
เวทานตะ คือ หนึ่ งในปรัชญาฮินด่ท้ ัง ๖ ระบบที่ได้
สมาธิ สู ง สุ ด ได้ ค รั ้ ง หนึ่ งแล้ ว ต่ อ มาเขา พยายามที่จะเข้าถึงสภาวะนั ้น อีก ด้วยวิธี อันตรายอย่างสุดท้าย อนวัสถิตัตวะ หรือ การเดิ ม แต่ ก ลั บ ล้ ม เหลวตลอด นั่ น ก็ คื อ
รับแนวคิดมาจากคัมภีร์อุปนิ ษัท ปรัชญาฮินด่ท้ ังหก เชื่อในคัมภีร์พระเวทและนั บถือวูาพระเจ้ามีอยู่จริง ประกอบด้วย นยายะ ไวเศษิกะ สางขยะ โยคะ มีมา มสา และเวทานตะ (สุนทร ณ รังษี , ๒๗๖.)
27125049.doc 29
ผู้ ฝึ กยั ง ไม่ ตั ้ ง มั ่ น ในสภาวะนั ้ น และไม่ ส า ม า ร ถ พั ฒ น า ค ว า ม เ ชี่ ย ว ช า ญ ใ น กระบวนการฝึ กนั ้น ได้ กิเ ลสส่วนลึก หรื อ โชคชะตา จึ ง เป็ นสิ่ ง ขั ด ขวางการเข้ า ถึ ง สภาวะอี ก ครั ้ ง ความผิ ด หวั ง จะสู ง ขึ้ น เนื่ องจากผู้ฝึกเคยได้รับประสบการณ์แห่ง การเข้ า ถึ ง สภาวะนั ้ น มาแล้ ว จึ ง มี ค วาม อยากมากขึ้นที่จะได้รับประสบการณ์ เช่น เ ดิ ม นั ้ น อี ก (เ มื่ อ มี ค ว า ม อ ย า ก จึ ง ไ ม่ ความสุ ข อั น ประณี ต และประโยชน์ จ าก
Sutras
with
Transliteration,
Translation & Commentary. Lonavla : Kaivalyadhama. ๒) สุ น ท ร ณ รั ง ษี , (๒๕๓ ๐). ปรั ช ญา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ในวารดิถีปีใหม่ ๒๕๕๓ เราทั ้ง สองขออำา นวยพรให้ ท่ า นผู้ อ่ า นที่ สนใจพัฒนาจิตตนเอง ด้วยปั ญญา สมาธิ มี ค วามรู้ ค วามเข้ า ใจชี วิ ต ที่ ลึ ก ซึ้ ง เปี่ ยม มีจิตใจที่แคล่วคล่องตังมันเปี่ ยมด้วยสติ้ ่ เพื่ อเป็ นเสบียงเดิน ทางให้ก้าวหน้ าจนถึง
อินเดีย : ประวัติและลัทธิ . กรุงเทพฯ :
สามารถเข้าถึงสภาวะนั ้น ได้อีก - ผู้แปล) และผลที่ เ กิ ด ขึ้ นคื อ ความผิ ด หวั ง อย่ า ง การฝึ กโยคะในที่สุด เอกสารอ้างอิง : ๑ ) PATANJALA YOGA SUTRAS Sanskrta Karambelkar, P. V. (1986). ใหญ่ ห ลวง ที่ นำา พาผู้ ฝึ กไปสู่ ก ารล้ ม เลิ ก
ที่สุดแห่งทุกข์ทกท่าน..... ุ
ณัฏฐ์วรดี ศิริกุลภัทรศรี ศันสนีย์ นิรามิษ แปลและเรียบเรียง การตอบสนองอัตโนมัติ (Reflexes) แล้ ว จะเป็ นการพู ด ถึ ง การเชื่ อมต่ อ ของ จากบทความที่ ก ล่ า วมาในฉบั บ ที่ เป็ นมากกว่าพื้น ฐานและส่วนประกอบใน ระบบประสาทที่ไม่สนใจต่อทางเลือกที่เรา กำาลังจดจ่อ นันคือการตอบสนองอัตโนมัติ ่ (reflexes) หรือการตอบสนองแบบไม่รู้ตัว ไปยังตัวกระตุ้น ความรู้สึก ในบทความนี้ แสดงให้ เ ห็ น ว่ า รี เ ฟล็ ก ซ์ ไ ม่ ต้ อ งทำา อะไร
ระบบประสาททังหมดตังแต่ส่วนบนลงมา ้ ้ ประสาทสังการส่วนบน, เซลล์ประสาทสัง ่ ่ แต่ยังมีบางสิ่งที่เราต้องพิจารณา บางสิ่งที่ 27125049.doc 30
เริ่ ม จากสมอง (Cerebral cortex), เซลล์ การส่ ว นล่ า ง และกล้ า มเนื้ อของร่ า งกาย
เพื่อตอบสนองด้วยปฏิกิริยาอย่างรวดเร็ว เลย ซึ่ งเหมาะสำา หรั บ ผู้ ที่ เ ล่ น เกม หรื อ
ศิ ล ปิ น ที่ ต้ อ ง ว า ด ภ า พ แ บ บ ร ว ด เ ร็ ว ปฏิกิริยาเหล่านี้คือการตอบสนองแบบไม่รู้ ตัว ทีจะทำาให้สำาเร็จที่ระดับของไขสันหลัง ่ รี เ ฟ ล็ ก ซ์ เ กิ ด ขึ้ น ไ ด้ ง่ า ย มี ส่ ว น
ศู น ย์ ก ลางขั ้น สู ง การรั บ รู้ ที่ ป ระกอบไป ด้ ว ย ค ว า ม รู้ สึ ก จ ะ ส่ ง ไ ป ยั ง cerebral cortex หลั งจากเป็ นความรู้สึ ก จริง หรื อ มี การส่งความรับรู้จากวงจรอื่นอย่างอิสระ รี เฟล็กซ์ทน่ารู้จักมีอยู่มากมาย เราจะตรวจ ี่ สอบกั บ รี เ ฟล็ ก ซ์ 3 แบบที่ มี ค วามสำา คั ญ กับหัตถโยคะ
ประกอบ 4 อย่ า งคื อ เซลล์ ป ระสาทรั บ
ความรู้สึก ที่รับสิ่งกระตุ้นและส่งต่อไปยัง เส้นประสาทไขสันหลัง, จุดศูนย์กลางรวม ประสาทสังการที่ถ่ายทอดสัญญาณกระตุ้น ่ ภายในเส้ น ประสาทไขสั น หลั ง , เซลล์ กลั บ ไปยั ง กล้ า มเนื้ อ และการตอบสนอง ของกล้ า มเนื้ อเพื่ อที่ จ ะทำา ท่ า ทางต่ า งๆ มากไปกว่านั ้นเซลล์ประสาทรับความรู้สึก
The Myotatic Stretch Reflex รู้จักกันในชื่อ “ขากระตุก” (kneejerk) ที่ พบได้ ทั ่ว ร่ า งกาย โดยเฉพาะกั บ กล้ า ม เนื้ อที่ต่ อต้ านแรงโน้ มถ่ ว ง (รู ป 1.7) คุณ ข้างหนึ่ งสามารถเตะขึ้นลงได้อย่างสะดวก สามารถทดสอบที่ต้นขา นั่งไขว้ขาให้เท้า จากนั ้ น เคาะเบาๆที่ ก ระดู ก สะบ้ า หั ว เข่ า Myotatic Stretch Reflex เ ป็ น ที่
จะนำ า กระแสกระตุ้ น ประสาทจากกล้ า ม เนื้ อ, เอ็นยึดระหว่างกล้ามเนื้ อกับกระดูก (tendon), เ อ็ น ยึ ด ร ะ ห ว่ า ง ก ร ะ ดู ก กั บ ไปยั ง จุ ด ศู น ย์ ร วมกลางในเส้ น ประสาท กระดู ก (ligament), ข้ อ ต่ อ หรื อ ผิ ว หนั ง ไขสันหลัง จุดศูนย์กลางรวมนี้ อาจเกิดขึ้น ง่ า ยๆด้ ว ยการเป็ นช่ อ งว่ า งระหว่ า งเซลล์ ประสาทรับความรู้สึก และเซลล์ประสาท สังการ หรืออาจจะเกี่ยวกับเซลล์ประสาท ่ ประสานงานเพียงหนึ่ งเซลล์หรือมากกว่า
ด้ ว ยสั น มื อ ของคุ ณ หาจุ ด ที่ เ หมาะสม กลุ่ ม กล้ า มเนื้ อ quadriceps femoris ที่ ด้ า นหน้ าของขาจะหดเข้ า อย่ า งรวดเร็ ว ทำา ให้ เ ท้ า ลอยขึ้ น อย่ า งไรก็ ต ามคุ ณ ต้ อ ง ทำา อย่ า งผ่ อ นคลาย เพราะถ้ า ตั ้ง ใจที่ จ ะ เห็นขาลอยมากเกินไปอาจจะไม่เห็นผล
นั ้น ในทางกลั บ กั น เซลล์ ป ระสาทสั ่ง การ จะควบคุ ม การแสดงท่ า ทาง ด้ ว ยการสั ่ง ประสาทไปถึ ง โดยนิ ย ามนั ้น ปฏิ กิ ริ ย ารี ก ารไป ยั ง เซ ลล์ ก ล้ า มเนื้ อต่ างๆที่ เ ส้ น เ ฟ ล็ ก ซ์ จ ะ ไ ม่ ส น ใ จ ค ว า ม ตั ้ ง ใ จ ข อ ง 27125049.doc 31
muscle spindle ที่ ก ลุ่ ม ก ล้ า ม เ นื้ อ quadriceps femoris ที่ ด้ า นหน้ าของขา มากชั ว กระพริบ ตา แต่อ ย่ า งไรก็ ต ามมั น ่ ได้กระตุ้นไปที่เซลล์ประสาทรับความรู้สึก ที่ ซึ่ ง ป ล า ย เ ด น ไ ด ร ท์ อ ยู่ ใ น muscle spindle และแอกซอนเชื่ อมตรงไปจบที่ เส้ น ประสาทไขสั น หลั ง ปลายของแอก เซลล์ ป ระสาทสั ่ง การที่ อ ยู่ ด้ า นหลั ง ของ ซอนเหล่ านี้ ช่ว ยทำา ให้ ตั ว เซลล์ ข องเซลล์ ประสาทสังการที่กระตุ้น ไปยังกลุ่มกล้าม ่ เนื้ อ quadriceps femoris ทำา งานสะดวก ขึ้น เป็ นสาเหตุให้เกิดกระตุกและเตะเท้า ให้ลอยขึ้นได้ รีเฟล็กซ์ myotatic stretch ตั ว รั บ รี เ ฟล็ ก ซ์ myotatic stretch นี้ มีความพิเศษตรงที่จะเกิดปฏิกิริยาก็ต่อ กระสวยอยู่เท่านั น ้ เ มื่ อเ ป็ น ก ล้ า มเ นื้ อที่ มี ก ล้ า มเ นื้ อแ ก น เหยียดตึง การเหยียดตึงนี้ จะเกิดขึ้น เร็ว
จะอยู่บริเวณกล้ามเนื้ อของท้อง ที่ซ่ ึงเดน อยู่ติดกับกล้ามเนื้ อ Muscle spindle เป็ น ด้วยตาเปล่าได้ กล้ามเนื้ อเหล่านี้ ประกอบ
ไดรท์ ข องเซลล์ ป ระสาทรั บ ความรู้ สึ ก จะ ตั ว รั บ ที่ มี ข นาดใหญ่ จ นสามารถมองเห็ น ไปด้วยกลุ่มกล้ามเนื้ อที่มีรูปร่างเป็ นแกน 1.7)
รู ป 1.7 ป ฏิ กิ ริ ย า รี เ ฟ ล็ ก ซ์ Myotatic Stretch ในบรรดาปฏิกิริยารีเฟล็กซ์ทังหมด ้
กระสวยที่เต็มไปด้วยตัวรับความรู้สึก (รูป การทำางานของรีเฟล็กซ์มีดังนี้ เมื่อ
รีเฟล็กซ์นี้ใช้เวลาเพียงแค่เศษเสี้ยววินาที ก่อนทีคุณจะรู้ตัว คุณจะรู้สึกอีกทีก็เมื่อมัน ่ แสดงอาก ารไ ปเ สร็ จ แล้ ว แล ะคุ ณ จ ะ สังเกตเห็นแค่ความรู้สึกเท่านั ้น เพราะตัว cerebral cortex เพื่อให้รับรู้ต่อไป รั บ การสั ม ผั ส ที่ แ ยกออกไปจะส่ ง ไปบอก
คุ ณ เคาะลงที่ ก ระดู ก สะบ้ า หั ว เข่ า เพื่ อให้
เกิ ด รี เ ฟล็ ก ซ์ ที่ ข้ อ ต่ อ หั วเข่ า ส่ ง ผลให้ 27125049.doc 32
คุ ณ จะเห็น รี เ ฟล็ ก ซ์ แ บบ myotatic stretch ได้อีกจากการเล่นกีฬา ที่ซ่ ึงกล้าม เนื้อของคุณจะซึมซับจากการกระทบอย่าง รุ น แรง เช่ น ขณะที่ คุ ณ กำา ลั ง เล่ น สกี น้ำ า muscle spindle ก ล้ า ม เ นื้ อ extensor บริเวณหัวเข่าของต้นขาจะถูกเหยียดออก
ความสามารถในการยืดหยุ่นลดลง เราจะ สั ง เ ก ต เ ห็ น ไ ด้ ชั ด ข ณ ะ ที่ เ ร า กำา ลั ง วิ่ ง เหยาะๆ ซึ่ งจะมี รี เ ฟล็ ก ซ์ เ กิ ด ขึ้ นอย่ า ง เบาๆทุกครังที่ปลายเท้าแตะพื้น รีเฟล็กซ์ ้ จะต้ อ งเกิ ด ขึ้ นเป็ นพั น ครั ้ ง ในเวลาครึ่ ง ชัวโมง แต่นี่ก็อาจจะสร้างปั ญหาได้ถ้าทำา ่ มากจนเกิ น ไป และถ้ า คุ ณ รู้ สึ ก เกร็ ง มาก คุณควรจะทำา การยืดอย่างช้าๆหลังจากวิ่ง เสร็จ ในทางกลับกันถ้ากล้ามเนื้ อ, เอ็น ที่ ยึดระหว่างกล้ามเนื้ อกับกระดูก และเอ็น ที่ยึดระหว่างกล้ามเนื้ อกระดูก กับกระดูก ยื ด เหยี ย ดมาก หรื อ เคลื่ อนไหวน้ อยจน เกิน ไป ข้อต่ออาจจะไม่มันคงได้ คุณควร ่ จะอบอุ่นร่างกายเพื่อให้กระชับกล้ามเนื้ อ เสียก่อน ในหฐโยคะต้องการให้เกิดผลจากรี
เมื่ อสกี มี ก ระแทกคลื่ น และได้ รั บ แรง สะท้ อ นกลั บ อย่ า งรวดเร็ ว ทำา ให้ คุ ณ เสี ย stretch แ ต่ สิ่ ง ที่ เ กิ ด ขึ้ น นั ้ น คื อ แ ร ง ห ลั ก ไ ด้ ซึ่ ง ไ ม่ ใ ช่ รี เ ฟ ล็ ก ซ์ myotatic กระแทกเหล่ า นั ้น ทำา ให้ เ กิ ด การรี เ ฟล็ ก ซ์ ไ ป ที่ ก ล้ า ม เ นื้ อ quadriceps femoris ภายในเสี้ ย ววิ น าที ดั ง นั ้ น จึ ง ทำา ให้ คุ ณ สามารถพยุ ง ร่ า งกายให้ ยั ง คงยื น ได้ คุ ณ คุณต้านแรงกระแทกบนสกี, วิ่งลงไปที่หิน สามารถรู้สึกถึงการรีเฟล็กซ์ได้ ในขณะที่ ก้ อ นใหญ่ บ นทุ่ ง หญ้ า ในภู เ ขา (รู ป 1.7) หรื อ กระโดดลงจากเก้ า อี้ หรื อ กิ จ กรรม muscle spindle ดั ง นั ้น การรี เ ฟล็ ก ซ์ เ ป็ น กำา ลังหลักที่เราเรียกว่า “ความแข็งแรง” นั กกีฬาจะใช้แรงรีเฟล็กซ์เหล่านี้ มากกว่า ที่คิด ในการทำากิจกรรมต่างๆที่กับแรงโน้ มถ่วง ต่ า งๆที่ มี ผ ลกระทบอย่ า งรวดเร็ ว ไปที่
เฟล็ ก ซ์ myotatic stretch ให้ น้ อยที่ สุ ด เพราะการเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่ องแต่ละ ครั ้ง จะกระตุ้ น ตั ว รั บ สั ญ ญาณกล้ า มเนื้ อ, กระตุ้ น เซลล์ ป ระสาทสั ่ ง การ, กระชั บ ยืด การเคลื่อนไหวในหฐโยคะที่กระตุ้นรี กล้ามเนื้ อให้หดลง และจำา กัดการเหยียด เฟล็ ก ซ์ ช นิ ด นี้ ไ ด้ แ ก่ ท่ า สุ ริ ย ะนมั ส การ, การกระโดดเข้ า -ออกในท่ า ยื น และการ ไปมา สิ่งเหล่านี้ เป็ นสิ่งที่ดีถ้ามีการอบอุ่น ร่ า งกายก่ อ น แต่ ถ้ า คุ ณ ต้ อ งการให้ ก ล้ า ม บริห ารข้อ ต่ อและต่ อ มขณะที่ เ คลื่ อ นไหว
ก า ร ก ร ะ ตุ้ น ใ ห้ เ กิ ด รี เ ฟ ล็ ก ซ์
myotatic stretch บ่อยๆจะทำาให้เกิดผลที่
สำาคัญคือจะทำาให้กล้ามเนื้ อหดตัวลง และ 27125049.doc 33
เนื้ อเหยียดตัวและยืดหยุ่นได้มากขึ้น คุณ ควรจะเคลื่อนไหวในแต่ละท่าอย่างช้าๆ
บางส่วนจากแบบสอบถาม ปฏิทนกิจกรรม ิ โยคะวิถี จะเพิ่มปฏิทนปฏิบัติธรรมสายต่างๆ ิ ได้ประโยชน์มาก, บางข่าวช้าเกินไป สำาหรับผู้อยู่ต่างจังหวัด, อาจ
ชอบค่ะ อยากทราบเรื่องราวช่วงเรียนรู้ตัวต่อตัวกับครูแต่ละท่าน วิธีการสอนของครู และ วิธีการเรียนรู้ของอ.ธีรเดชเอง
ปกิณกะสุขภาพ แนะนำ าหนังสือ
ดีมาก สามารถนำ าไปใช้, น่าจะนำ าเสนอเรื่องอาหารสุขภาพ น่าจะแนะนำ าหนังสืออื่น นอกเหนือจากโยคะบ้าง, หรือดนตรี หรือ
ภาพยนตร์ทน่าสนใจ ี่
ตำาราโยคะดังเดิม รู้สึกทึ่งในการเขียนของครูทังสองมาก, ขอชื่นชมในความอุสาหะ ้ ้ คงยากกว่าหลายเท่า, พยายามอ่านทุกครัง ยังไมเข้าใจ ไม่รู้เรื่องเลย ้
จดหมายจากเพื่อนครู
ขอเป็ นกำาลังใจให้อาจารย์ทังสองท่าน ขนาดคนอ่านยังรู้สึกยาก คนแปล ้ สนุกดี เหมือนได้เข้าไปร่วมดูการสอนของเพื่อนๆ, ดีค่ะ, ชอบ
ทำาให้มีกำาลังใจ มุ่งมันทำาตามค่ะ, ได้ประโยชน์มากสุด ได้อัพเดทการสอน ่ ของเพื่อนๆ ครู, ชอบมุมมองที่หลากหลาย เครือข่าย อื่นๆ เพื่อนคนอื่นๆ, อยากรู้จักทางศรีราชา กันไม่เสื่อมคลาย สนใจทีเพื่อนๆ ไปเปิ ดศูนย์โยคะ น่าจะเล่าประสบการณ์แบ่งปั น ่
ขอบคุณทุกท่านทีพยายามเขียนจดหมายข่าว ให้เพื่อนครูมีความสัมพันธ์ ่ จมข่าวเป็ นช่องทางที่ทำาให้พวกเรายังสื่อสารกันอยู่ ขอให้ทำาต่อไปนะคะ
27125049.doc 34
Attachment
Size
ม.ค.53.doc
740.5 KB
แสดงความคิดเห็น
อ่านจำนวน 279 ครั้ง
สถาบันโยคะวิชาการ มูลนิธิหมอชาวบ้าน
