หน้าแรก
หน้าแรก
เกี่ยวกับเรา
คอร์สโยคะ
บทความ
กระดานสนทนา
เพื่อนบ้านโยคะ
ผลิตภัณฑ์ของสถาบัน
ติดต่อเรา
จุลสารโยคะสารัตถะ
ข่าวสาร & กิจกรรม
สถิติเว็บไซต์
จำนวนหน้าที่ถูกเรียกชม: 840,884
จำนวนผู้เข้าชม: 117,131
ผู้เข้าชมที่ลงทะเบียนแล้ว: 476
จำนวนเนื้อหาภายในเว็บ: 165
เริ่มนับตั้งแต่: 2009-03-05 17:55
ปฎิทินกิจกรรม
«
February
»
SU
MO
TU
WE
TH
FR
SA
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
รับจุลสารโยคะสารัตถะ
กรอกอีเมล์เพื่อขอรับจุลสาร
Delivered by
FeedBurner
ล็อกอิน
ชื่อผู้ใช้:
*
รหัสผ่าน:
*
สร้างบัญชีผู้ใช้ใหม่
ลืมรหัสผ่าน
thaiyogainstitute
on Facebook
จุลสาร กุมภาพันธ์ 2553
อ่านเอกสารออนไลน์บนเว็บ
ดาวน์โหลดเอกสารเป็นไฟล์ .PDF
Enable JavaScript in your browser to view this document as it was initially formatted.
จดหมาย
วิถีชีวิต เพื่อสุข
www.thaiyogainstitute.com เดือน กุมภาพันธ์ 2553
คุยกันก่อน ปฏิทินกิจกรรม จากอินเดีย ระหว่างทาง สะกิด สะเกา แนะนำ าหนังสือ 2 อินเดีย (ตอนที่ 2) มุทราพาให้คิด บุญที่ถูกลืม ประสบการณ์เปลี่ยนชีวิต 9 เล้งเล่าเรื่อง สนะ
ภายนอกทัง ๔ ้
ฉบับ
อบรมการเขียน จิตสิกขา 3 4 5 7 8
2
เทคนิคการสอน บทที่ 3 อาสนะพอเพียร
ปกิณกะ สุขภาพ ช้อนชา, เคมี, โยคะกับสายตา..7 จดหมายจากเพื่อนครูเมื่อนักเรียนโยคะโดนแมวกัด โยคะการละคร ตอนปั จฉิโมทนา 10 12 อ.ใจเพชร มีทรัพย์ หมอเขียว14 ศรีราชา: วิถีโยคะในชีวิต 16
ตำาราโยคะดังเดิม สิงรบกวนจิตใจกับอาการที่ปรากฏ ้ ่ สัมภาษณ์
เกร็ดความรู้โยคะThe Clasp Knife Reflex จากเครือข่ายภูมิภาค ประจำาวัน 18
จดหมายข่าว โยคะสารัตถะ ที่ปรึกษา ศานติ ์ นพ.สมศักดิ ์ ชุณหรัศมิ ์
แก้ว วิฑูรย์เธียร ธีรเดช อุทัยวิทยารัตน์ นพ.ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์
วิถีชีวิตเพื่อสุขภาวะ
28694042.doc 1
กองบรรณาธิการ
กวี คงภักดีพงษ์, จิรวรรณ ตังจิตเมธี, จีระพร ประโยชน์วิบูล, ชนาพร เหลือง ้ ระฆัง, ณภัทร วัฒนะวงศี, ณัตฐิยา ปิ ยมหันต์, ณัฏฐ์วรดี ศิริกุลภัทรศรี, ธน วัชร์ เกตน์วิมุต, ธนวไล เจริญจันทร์แดง, ธัญยธรณ์ อรัณย์ชลาลัย, ธีรินทร์ อุชชิน, พรจันทร์ จันทนไพรวัน, พัชรินทร์ ฉัตรเกล้า, รัฐธนันท์ พิรยะกุลชัย, ิ วรรณวิภา มาลัยนวล, วัลลภา ณะนวล, วิสาขา ไผ่งาม, วีระพงษ์ ไกรวิทย์,
สถาบันโยคะวิชศันสนีย์ นิรามิห, สมดุล หมันเพียรการ าการ มูลนิธิ ษมอ ่ ชาวบ้าน
201 ซอยรามคำาแหง 36/1 บางกะปิ กทม.10240 โทรศัพท์ 02 732 2016-7, 081 401 7744 โทรสาร 02 732 2811 อีเมล์ yogasaratta@yahoo.co.th เว็บไซท์ www.thaiyogainstitute.com
พิมพ์
สิ่งตี
28694042.doc 2
หน้ าตาของจดหมายข่ า วเป็ น 2 คอลั ม น์ ไงติชมได้เลยนะ
สวัสดีเดือนกุมภาพันธ์ ได้ลองปรับ
ต้ น ฉ บั บ อิ น เ ดี ยเ ย อะ ค รู ห นู เ ล่ า เ รื่ อ ง อินเดียให้พ วกเราฟั ง อ.โสภาเพิ่งกลับมา จากฤาษีเ กศก็ ส่ ง ต้ น ฉบั บ มา หมอสุ จาก ชลบุ รี กลั บ จากทั ว ร์ สั ง เวชนี ย สถานก็ ส่ ง ทยอยนำ าลงให้พวกเราได้อ่านกันครับ
ที่ อ ยากเล่ า ให้ ฟั งอี ก อั น คื อ ตอนนี้
เพื่อจะได้อ่านง่าย สบายตาขึ้น คิดเห็นยัง ฉบับนี้ ประเดิมคอลัม น์ สั มภาษณ์
และ จากเครื อ ข่ า ยภู มิ ภ าค มี บ ทความ จากเพื่อนครูจากศรีราชามาให้อ่านกัน
มา เรียกว่ากลิ่นโรตีอวลสำานั กงานเลย จะ
ชี วิ ต สิ ก ขาลั ย ในกลุ่ ม เครื อ ข่ า ยชี วิ ต สิกขา จัดอบรมหลักสูตร “บันทึกความทรงจำาแห่งชีวิต” ผู้ ที่ เ ป็ นครู วิ ท ยากร จิ ต อาสา ผู้
เครือข่ายชีวิตสิกขา ขอเชิญท่านมา ร่ ว มเรี ย นรู้ ห ลาก หลายวิ ธี ก าร เพื่ อนำ า เรื่องราวจากการปฏิบัติ ประสบการณ์ที่มี คุณค่ามาบันทึกไว้เป็ นบันทึกความทรงจำา ของท่านเอง เช่น แห่งชีวิตอันมีคุณค่าและพัฒนาได้ด้วยตัว เขียนอย่างไรให้ประทับใจผู้อ่าน ? ทำา อย่ า งไรจะบั น ทึ ก เรื่ องราวได้ ค รบ
โดย เดือนเพ็ญ ลิ ้มศรีตระกูล (มาลี)
บ ริ ห า ร มี จิ ต ใ จ แ ล ะ เ นื้ อ ห า ค ว า ม รู้ ประสบการณ์ ความสามารถที่พร้อมจะนำ า ไปถ่าย ทอดเรื่องราวให้เป็ นประโยชน์ กับ บุคคลทัวไปได้ แต่หากขาดความสามารถ ่ และศิ ล ปะลี ล าในงานเขี ย น โดยเฉพาะ
ถ้วนทุกแง่มุม ?
การเขียนจากเรื่ อ งราวประสบการณ์ ต รง (Tacit Knowledge) ก็ เ ป็ นที่ น่ าเสี ย ดาย ว่ า แหล่ ง ความรู้ อั น มี คุ ณ ค่ า ที่ จ ะพึ ง มี ต่ อ อนุชนรุ่นหลัง จะไม่สามารถคงอยู่เพื่อเผย
ช่วยเหลือผู้คนได้ ?
เขียนอย่างไรให้ความรู้ในตน นำ า ไปใช้ เขียนอย่างไรจึงจะเป็ นการสื่ อสารเพื่อ แบ่ ง ปั นประสบการณ์ ใ นงานเขี ย นกั บ คุณเดือนเพ็ญ ปั จจุบันเป็ นนักเขียน
การพัฒนาตนเอง ?
แพร่ ต่ อ ไปได้ บทความข้ อ เขี ย นนั ้ น จะ สามารถที่ จ ะคงอยู่ ไ ด้ น านกว่ า ช่ ว งชี วิ ต ของบุคคล
นักเขียนมืออาชีพ ?
อิ ส ระ อดี ต เป็ นผู้ ส่ ื อข่ า วหนั ง สื อ พิ ม พ์ ผู้
28694042.doc 3
จัดการรายวัน รายเดือน และรายสัปดาห์ ในเครื อ ผู้ จั ด การ, บรรณาธิ ก ารบริ ห าร นิ ต ยสารโลกสี เ ขี ย ว มู ล นิ ธิ โ ลกสี เ ขี ย ว แ ล ะ บ ร ร ณ า ธิ ก า ร บ ท ค ว า ม นิ ต ย ส า ร Marketeer วันเสาร์ที่ 20 กุมภาพันธ์ 53 เวลา
ณ ห้ อ ง 262 คณะมนุ ษ ยศาสตร์ มศว ส มั ค ร ไ ด้ ท า ง wunwipa.s.malainual@gmail.com E-mail :
อั ต ราค่ า ลงทะเบี ย นท่ า นละ 450 บาท สอบถามรายละเอียด โทรศัพท์. 084 643 084 388 0182 9245, 087 678 1669, 089 899 0094,
9.00 - 16.00 น.
จิ ต สิ ก ขา เดื อ นกุ ม ภานี้ วั น เสาร์ ที่ 20 เวลา 9.00 – 12.00 น. ที่ สนง.สถาบั น ฯ ซอยรามคำาแหง 36/1 ร่วมศึกษาอภิธรรม Green Life Summer Camp บริ ษั ท กรี น ไลฟ์ ฟิ ตเนส แอนด์ สปา ศู น ย์ กี ฬ าที่ ออกแบบมาเพื่ อให้ ส มาชิ ก ได้ อ อกกำา ลั ง ก ายที่ ใ ก ล้ ชิ ด ธ ร รม ชา ติ ม า ก ที่ สุ ด จั ด กิ จ ก ร รม Green Life Summer Camp เยาวชนของสมาชิ ก และบุ ค ลทั ่ว ไปทุ ก ท่ า น ที่ มี อ ายุ ร ะหว่ า ง 5- 12 ปี ได้ อ อก ขึ้นในช่วงปิ ดภาคเรียนนี้ เพื่อให้ลูกหลาน
คุยกันเรื่องสรีรวิทยา กาวิภาคของจิต ใน ส่วนของเจตสิก ต่อจากคราวที่แล้ว
วัตถุประสงค์เ พื่ อปลูก ฝั งให้เ ด็ก รัก การออกกำา ลังกาย ให้เด็กว่ายนำ้ าเป็ นและ สามารถช่ ว ยเหลื อ ตั ว เองได้ ให้ เ ด็ ก ใช้ เวลาว่ า งให้ เ กิ ด ประโยชน์ ใ นช่ ว งปิ ดภาค ชีวิตร่วมกับผู้อ่ ืนอย่างมีความสุข
เรี ย น และ เพื่ อให้ เ ด็ ก ได้ เ รี ย นรู้ ก ารใช้ ณ กรี น ไลฟ์ ฟิ ตเนส แอนด์ สปา
กำาลังกายและเสริมสร้างพัฒนาการเรียนรู้ ทางด้ า นต่ า งๆให้ เ หมาะกั บ วั ย รวมทั ้ง เกิดขึ้นไปพร้อมกัน ร่วมกันส่งความรักจากชาวโยคะถึง ชาวเฮติ การปลู ก ฝั งคุ ณ ธรรม และจริ ย ธรรม ให้
บางบอน วั น ที่ 15 – 26 มี น าคม 2553 ( ยกเว้นวัน ส – อา ) เวลา 09.00 – 16.00 น. อั ต ราค่ า สมั ค ร 3,500 บาท สนใจ ติดต่อ 085 920 2289
ที่งดงามเสมอ ไม่ว่าจะดำารงอยู่ในรูปแบบ
เพราะเราเชื่อมันว่า ความรักเป็ นสิ่ง ่
28694042.doc 4
ข อ ง ก า ร เ ป็ น ค น รั ก ค ร อ บ ค รั ว ห รื อ มิ ต รภาพระหว่ า งเพื่ อนมนุ ษ ย์ ด้ ว ยกั น สถาบันโยคะวิชาการ ขอเชิญชวนทุกท่าน มาร่วมกันแบ่งปั นความรักและส่งกำาลังใจ บรรเทาความทุกข์ยากจากชะตากรรมภัย พิบัติที่พวกเขากำาลังเผชิญ ตลอดเดือนกุมภาพันธ์นี้ ทุก 10%
ที่ ธ น า ค า ร ไ ท ย พ า ณิ ช ย์ ส า ข า ส ภ า ก า ช า ด ไ ท ย “สภากาชาดไทย เพื่อช่วยเหลือผู้ประสบ ชื่ อ บั ญ ชี
ให้ แ ก่ ช าวเฮติ และเป็ นส่ ว นหนึ่ งที่ ช่ ว ย
ภั ย แผ่ น ดิ น ไหวในเฮติ ” หมายเลขบั ญ ชี กระแสรายวัน 045-3-04368-1 พร้อมส่ง ใบโอนเงินไปที่ คุณ ภารดี วนกุล หัวหน้ า
ฝ่ า ย ก า ร เ งิ น สำา นั ก ง า น ก า ร ค ลั ง สภากาชาดไทย หมายเลข FAX 0-22564064 ห รื อ ผ่ า น ท า ง E-mail :
จากยอดซื้ อสิ น ค้ า ของท่ า นจากสถาบั น ทุนเข้าร่วมบริจาค ช่วยเหลือผู้ประสบภัย
โยคะวิ ช าการ จะถู ก หั ก เพื่ อนำ า ไปสมทบ แผ่น ดิน ไหวผ่า นทาง “สภากาชาดไทย” โดยยอดสุ ท ธิ ข องเงิ น บริ จ าคจะแจ้ ง ให้ เดือนมีนาคม 2553 ทราบโดยทั ่ว กั น ทางหน้ าเวปไซต์ ใ นต้ น หากท่านต้องการบริจาคเงิน ให้แก่
haiti@redcross.or.th พ ร้ อ ม ร ะ บุ ชื่ อ นามสกุ ล หมายเลขโทรศั พ ท์ ติ ด ต่ อ ให้ ชัดเจนเพื่อขอรับใบเสร็จ
ขอขอบคุณสำาหรับนำ้ าใจของทุกท่านนะ ครับ
นำ้ าใจของทุกท่านสร้างโลกให้น่าอยู่ข้ ึนนะ ครับ
สภากาชาดไทยโดยตรง กรุณาโอนเงินไป
ครูหนู (ชมชื่น สิทธิเวช) บ้าน โยคะ ทองหล่อ 13 อินเดีย (ตอนที่ 2) เป็ นความจริ ง ถ้ า ท้ อ งหิ ว กองทั พ ก็ ไ ม่ มี กำา ลั ง ฉั น จึ ง ต้ อ งทำา ท้ อ งให้ อิ่ ม ในมื้ อเช้ า วันนี้จึงต้องเดินหาอาหารกลางวันตามร้าน 28694042.doc 5 และกลางวั น ส่ ว นมื้ อเย็ น นั ้ น บ๋ า ย บาย คำา ว่ า กองทั พ ต้ อ งเดิ น ด้ ว ยท้ อ งนั ้ น ที่ คิ ด ว่ า จะฝากท้ อ งไว้ ทุ ก วั น ได้ บ้ า ง จะ เป็ นอย่างที่คิดไหมหนอ? ด้วยความที่เป็ นคนชอบเดิน จึงเดิน
ไปเรื่อย ๆ ตามความรู้สึกว่าทางนั ้นน่ าจะ
ใช่ ธรรมะจั ด สรรอี ก แล้ ว ฉั น พ บร้ า น อาหารมั งสวิรั ติแบบอิน เดียเข้าจนได้ ตั ้ง
อยู่ ด้ าน หลั งพ ระศรี ม หาโ พธิ ์ นี่ เ อง มี รายการอาหารมากมาย ก่ อ นอื่ น ขอไม่ สำา รวจความสะอาดเสียหน่ อยโดยการทำา ตามใจกิ เ ล สเ ป็ นสิ่ งแ รก ที่ ค วรทำา ข อ เป็ นเดินชมรอบ ๆ ร้าน พูดคุยขอรายการ อาหารมาศึกษาเสียหน่ อยว่าจะพอสังอะไร ่ ได้บ้าง ฉัน ใช้สติเป็ นตัวกำา หนดรู้ คือต้อง ว่ามันร้อน ๆ จากเตา ยังไงเชื้อโรคคงจะ แค่ 2 ดาวค่ะ อาหารยอดฮิตในเมืองคยานี้
เดือนร้อน เขาจะไม่แย่งกันจนคนให้ปวด หั ว แต่ ถ้ า คุ ณ ให้ เ งิ น อาจเป็ นบาปแทน ก็ได้ พู ด ถึ ง ขอทานที่ เ มื อ งคยา ความ
รู้ สึ ก ของฉั น เขาคงอิ่ ม ท้ อ งทุ ก วั น คงไม่ หิ วโหยเท่ าไหร่ และการขอของเขาก็ ข อ อย่ า งเดี ย ว แต่ ไ ม่ รุ ก เร้ า ให้ เ ราตกใจหรื อ ฉันจึงคิดปลงว่า คนเหล่านี้ ทำา อะไรผิดมา แต่ชาติปางก่อนจึงต้องเกิดมาเป็ นแบบนี้ หงุด หงิ ด ผิด กับเมือ งอื่ น ๆ ที่ ฉัน เคยพบ
สั ่งอาหารที่ ทำา เดี๋ ยวนั ้น เพราะเห็ น กั บ ตา ตายหมดแล้ว ความสะอาดของร้านนี้ ไ ด้ ถ้ า เป็ นข้ า วคื อ ข้ า วผั ด ผั ก กั บ แกงเปรี้ ย ว
ไม่ มี โ อกาสเหมื อ นคนอื่ น ไม่ มี โ อกาสได้ ทำาอะไรเลย เพราะคนเห็นสภาพบางคนก็ รังเกียจ ถึงแม้สงสารก็ทำา อะไรไม่ไ ด้ จับ มีจิตสำานึกรู้ว่า ถ้าพวกเขาเหล่านั น อาศัย ้ ต้องก็ไม่ได้ แต่สิ่งหนึ่ งที่ฉันคิดพวกเขาคง อยู่บริเวณพระศรีมหาโพธิ ์ นั ้นคือเขาจะมี
และโยเกริ ต ขนมเบื้ องอิ น เดี ย (โดซา DOSA) ไส้มันฝรังผัดกับเครื่องเทศ และ ่ ก็ ห มี่ ผั ด แบบจี น อย่ า งอื่ น ไม่ ถู ก ปากคน ฉั น จึ งเลือ กข้ าวกั บ แกง แถมด้ ว ยจาปาตี ไทยที่ มี ร สนิ ย มในการกิ น แบบฉั น แน่ ๆ อีก 1 แผ่น ราคาไม่แพง ถาดนี้ ไม่ถึง 30 บาทค่ ะ อี ก ทั ้ ง การขายอาหารของคน อินเดีย เขาถือว่า พระเจ้าประทาน เขาจึง อย่างดิฉันจึงมีอาหารเหลือ สติตามรู้ก่อน ให้ ม ากกว่ า ราคาทุ ก ครั ้ง กระเพาะเล็ ก ผัสสะจะเกิด ฉันจะขอจานเพื่อแบ่งอาหาร ไว้ คนขายจะรู้ทันทีเตรียมถุงพลาสติกไว้ พร้อม เพราะทุกครังที่ฉันกินอาหารร้านนี้ ้ จะต้องเผื่อไว้ให้แฟนคลับ(ขอทาน) ได้กิน
ชีวิตที่อิ่มท้อง เพราะชาวพุทธทุกคนล้วน แ ล้ ว แ ต่ มี จิ ต คิ ด จ ะ ใ ห้ ทั ้ ง นั ้ น ส่ ว น ค น เขาก็ ค งเคยชิ น และไม่ เ ห็ น ข้ อ แตกต่ า ง นัน ้ อิ น เดี ย ด้ ว ยกั น เขาเห็ น สภาพนี้ ทุ ก วั น อะไร จึงไม่คิดจะทำา ทาน ให้ข อทานพวก ฉั น เดิ น ออกจากร้ า นอาหาร ด้ ว ย
อาการหนั ง ท้ อ งตึ ง สงสั ย จะเกิ ด ลมใน กิ น ขมิ้ น ชั น 2 เม็ ด ตามไป เพื่ อช่ ว ยใน
กระเพาะ เพราะเครื่ อ งเทศในอาหาร รี บ การย่อยตามด้วยนำ้ าอุ่น และใช้วิธีเดินไป
กั น ทั ่ ว หน้ า เห็ น มั ้ย คะการทำา ทานที่ ไ ม่ 28694042.doc 6
เรื่ อย ๆ คิ ด ในใจประเดี๋ ย วเถอะฉั น ต้ อ ง เดินผายลมแข่งกับแขกแถวนันแน่ เพราะ ้ ฉั น ได้ ข้ อ มู ล มาว่ า คนอิ น เดี ย เขาบอกว่ า เดือน มกราคม 2553 มีผู้บริจาคดังนี้
“ตดคื อ ธรรมชาติ ” ฉั น จะเดิ น ไปตดไป บ้ า ง ค ง ไ ม่ ผิ ด ดี ก ว่ า ไ ป นั่ ง ต ด ใ น พ ร ะ ศรีมหาโพธิ ์ นี่ซิ ผิดศิล แน่ ๆ !
คณะผู้เรียน จิตสิกขา บริจาคเงินให้สถาบันฯ จำานวน มุทราพาให้คิด (๑) มิ ต ร รุ่ น พี่ ใ น แ ว ด ว ง โ ยค ะท่ าน หนึ่ งส่ ง ต่ อ (ท่ ว ง ท่ า ข อ ง มื อ ) ใ น แต่ละมุทรา อี เ ม ล์ ที่ มี ภ า พ มุ ท ร า ลัก ษณะต่างๆ ใต้ภ าพ พูดถึงประโยชน์ สันๆ ของมุทรานั ้นๆ เช่น ้ อ า ก า ศ มุ ท ร า (akash mudra)ช่ ว ย แ ก้ ปั ญหาเรื่องหู เป็ นต้น พี่เขาถามไปในอีเมล์ว่า ผมคิดเห็น เมื่ อเร็ ว ๆ นี้
400.- บาท ธีรเดช อุทัยวิทยารัตน์
อย่ า งไรก็ ต ามภาพท่ ว งท่ า ของมื อ และคำา อธิ บ ายสั ้ น ๆ ในอี เ มล์ ทำา ให้ ผ ม เกี่ยวกับมุทราโดยตรง นึ กถึงบางเรื่องราว ซึ่งมีทังที่เกี่ยวและไม่ ้ และด้วยความที่บ่อยครั ง ผมมัก จะ ้
คิดดังๆ ออกมาเป็ นข้อความ คราวนี้ ผมก็ เลยคิดพร้อมกับเคาะแปนพิมพ์บนเครื่อง ้ คอมพิวเตอร์ส่งไป “แลก” และ “เล่า” ให้ พี่เขา(อ่าน)ด้วย ความคิดแรกที่วาบขึ้นมาก็คือ การ
แปลมุท ราว่า “ท่วงท่าของมื อ” ดูจะเป็ น คำา แปลที่ร วบรั ด ตั ด ความหมายในบริ บ ท อื่นออกไปพอสมควร
อย่างไรเกี่ยวกับผลจากการฝึ กมุทราเหล่า นัน ้ เฉพาะกั บ คำา ถามเรื่ องผลของการ
เดียวกับคำาสันสกฤตอีกหลายคำาในศาสตร์ และองค์ความรู้ในชมพูทวีป คือเป็ นคำาที่มี กันไปตามบริบทที่ถูกนำ าไปใช้พูดถึง นั ยของความหมายที่หลากหลายแตกต่าง เท่ า ที่ ผ มรู้ มุ ท ราแปลตามศั พ ท์ ว่ า
ผมคิ ด ว่ า คำา ว่ า มุ ท ร า ก็ เ ป็ น เ ช่ น
ฝึ กมุท รา ผมเขียนตอบสัน ๆ ว่า ผมไม่ มี ้ ความเห็นแต่ประการใด เนื่ องจากไม่เคย มีประสบการณ์ตรงจากการฝึ กมุทราเหล่า นั ้น (ยกเว้นชญานมุทราที่ผมพอจะทำา อยู่ บ้างระหว่างฝึ กหายใจ) 28694042.doc 7
ตราประทั บ หรื อ การปิ ดผนึ ก (seal) ซึ่ ง
หากคนที่ได้อ่านรายละเอียดเกี่ยวกับวิปรี ตกรณี น่ าจะพอมองเห็นหรือจินตนาการ ความหมายของมุทราได้ชัดเจนขึ้น
1
ครู อ ายุ ร เวทของผมเคยอธิ บ ายว่ า โดยธรรมชาติ แ ล้ ว นำ้ าทิ พ ย์ ซ่ ึ งเป็ นพลั ง ชีวิตที่อยู่ส่วนบนของร่างกายจำา เป็ นต้อง หยาดไหลลงมาหล่อเลี้ยงร่างกายส่วนล่าง
ถึ ง นั ยแห่ ง การปิ ดผนึ กซึ่ งเป็ นหนึ่ งใน ตามหลั ก ก ายวิ ภ า ค ศ าส ต ร์ ข อ ง
ขณะเดียวกันนำ้ าทิพย์ก็จะถูกเติมจากพลัง ชีวิตที่มีอยู่ในอาหารและอากาศที่เ ราเสพ และสู ด เข้ า ไป (ผมนึ ก ถึ ง บ้ า นที่ ตั ้ง แท้ ง ค์ นำ้ าไว้บนดาดฟ้ าเพื่อสูบนำ้ าขึ้นไปในแท้งค์ แล้วปล่อยให้น้ำ าไหลลงสู่ชัน ล่างๆ เพื่อใช้ ้ ประโยชน์ในกิจกรรมต่างๆ ) ถึ ง ก ร ะ นั ้ น ก็ ต า ม ด้ ว ย ค ว า ม ที่
ตะวั น ออก ส่ ว นบนสุ ด ของร่ า งกายคื อ ศี รษะมี ห ยาดนำ้ าทิ พ ย์ แ ห่ ง ชี วิ ต (ในคั มภี ร์ ดั งเดิมมัก ใช้คำา ว่า ชละ ที่แปลว่า นำ้ า)อยู่ ้ ในขณะที่ส่วนกลางของร่างกายเป็ นที่ตัง ้ ของดวงอาทิ ต ย์ ห รื อ สู ร ยสถาน (อย่ า ง น้ อยที่สุดส่วนกลางของร่างกายก็เป็ นที่ตัง ้ ร้อนในการย่อยอาหารที่เรากินเข้าไป)
1
ของกระเพาะอาหารซึ่ ง มี พ ลั ง แห่ ง ความ
อิริยาบถจำา นวนไม่น้ อยในชีวิตประจำา วัน ร่ า งกายส่ ว น อื่ น - โ ดยเ ฉพ าะบริ เ วณ บนไหลลงมาถูกความร้อนแผดเผาจนแห้ง เหือดลง
ของเรา มัก จะอยู่ในท่าที่ศีรษะอยู่ สูงกว่า กึ่ ง กลางลำา ตั ว จึ ง ทำา ให้ น้ำ าทิ พ ย์ จ ากส่ ว น
ผมมักตั้งข้อสังเกตกับเพื่อนพ้องน้องพี่ท่ีไปแลก
เปลี่ยนเรื่องการฝึ กอาสนะหรืออายุรเวทกับผมว่า คนที่สนใจการฝึ กอาสนะอย่างจริงจัง มักได้รบคำา ั แนะนำาให้เรียนร้้เรื่องกายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยา ตามแบบตะวันตกเพื่อเข้าใจเรื่องระบบของร่างกาย เช่น กล้ามเนื้ อ ฯลฯ ซึ่งแน่นอนว่ามีส่วนช่วยให้เรา เข้าใจการฝึ กอาสนะได้ดีข้ ึน ทว่าเท่าที่ได้สดับ ซึมซับ และเคี่ยวกรำาให้ข้อม้ลและ ความร้้เกี่ยวกับอาสนะ การหายใจและอายุรเวท ตกผลึกในตัวเองมาระยะหนึ่ ง ผมมีความเห็นว่า ภ้มิปัญญาตะวันออกเองก็มีความร้้ความเข้าใจเรื่อง ร่างกายเช่นกัน ตัวอย่างเช่น ในคัมภีร์อายุรเวทมี หมวดที่ว่าด้วยร่างกายเรียกว่า “สรีระสถานะ” กระทังเรื่องของจักระทั้งหก(shatcakra) หรือแม้แต่การ ่ แบ่งช่วงชั้นของร่างกายออกเป็ นเปลือกหุ้ม(โกศะ) ๕ ชั้นที่เรียกว่า ปั ญจโกศะ ก็คือตัวอย่างของผลึกแห่ง ความร้้ความเข้าใจอันลุ่มลึกเกี่ยวกับ กายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยาของตะวันออก
หรือนำ้ าอมฤตได้ก็คือ การกลับทิศทางของ ร่างกายจากบนลงล่าง ให้ศีรษะอยู่ต่ำากว่า ร่ า งกายส่ ว นอื่ น อย่ า งน้ อยก็ เ ป็ นการลด ทอนช่วงเวลาหรือตัดโอกาสไม่ให้น้ำ าทิพย์ ไหลจากศีรษะ ลงไปถูกความร้อนที่อยู่ใน ส่วนกลางของร่างกายแผดเผา
วิ ธี ห นึ่ งที่ จ ะช่ ว ยปกป องนำ้ าทิ พ ย์ ้
พู ด อี ก อย่ า งว่ า เราทำา การปิ ดผนึ ก
เพื่ อสงวนและถนอมนำ้ าทิ พ ย์ ซ่ ึ ง เป็ นพลั ง หล่อเลี้ยงชีวิตให้อยู่ในตำา แหน่ งที่ตั ้งของ
28694042.doc 8
มั น ด้ ว ย ก า ร อ ยู่ ใ น อิ ริ ย า บ ถ ที่ วิ ป ริ ต ผิดแผกไปจากอิริ ยาบถตามปกติ ข องเรา หรือที่เรียกว่าวิปรีตกรณี ผมคิ ด ว่ า คงเป็ นด้ ว ยเหตุ ผ ลนี้ ที่
พราหมณ์ซ่ ึ งเป็ นวรรณะที่ค รูผมสังกัดอยู่ ร ะ ห ว่ า ง ก า ร ป ร ะ ก อ บ พิ ธี ที่ มี ทั ้ ง ก า ร บริ ก รรมมนตรา และสาธยายบทสวด พราหมณ์ ห ลัก ในพิธี จะเคลื่ อ นไหวนิ้ วมื อ ให้อยู่ในท่วงท่าหรือมุทราต่างๆ ครั ้ง ล่ า สุ ด ที่ ผ มเพิ่ ง กลั บ ไปหาครู
ทำา ให้ วิ ป รี ต กรณี ไ ม่ ถู ก เรี ย กว่ า อาสนะ หากแต่ ถู ก จั ด อยู่ ใ นกลุ่ ม ของมุ ท ราอั น มี นั ย แห่ ง การปิ ดผนึ ก ดั ง ความที่ ดั ด แปลง มาเล่าข้างต้น ความหมายอีกอย่างหนึ่ งของมุทรา ก็คือท่วงท่า ซึ่งผมคิดว่าไม่น่าจะแปลแบบ ฟั นธงลงไปว่ า “ท่ ว งท่ า ของมื อ ” เพราะ มุทราแปลว่า “ท่วงท่า” (เฉยๆ ไม่มีอะไร มุทรากับร่างกายส่วนใดก็ได้ ต่อท้าย) พูดอีก อย่างก็คือเราอาจใช้คำา ว่า ห าก ต้ อ งก าร เ น้ น ห รื อ ชี้ เ ฉ พ า ะ
เมื่ อช่ ว งปลายปี ที่ ผ่ า นมา ผมเฝ้ ามอง หลานของครู ซ่ ึ งถู ก มอบหมายให้ เ ป็ น พราหมณ์ที่ทำา หน้ าที่หลักในพิธีบูชาคำ่าคืน นั น มือของเขาที่ขยับปรับนิ้ ว จากท่วงท่า ้
หนึ่ งไปสู่ท่วงท่าต่อไปอย่างพริ้วไหว ราว คลื่ น เล็ ก ๆ บนผิ ว นำ้ าที่ ก ระเพื่ อ มตามกั น เป็ นระลอกจากลมที่พัดผ่านด้วยความแรง ที่สมำ่าเสมอ การเปลี่ยนตำาแหน่งของนิ้วและการ
เจาะจงว่ าเป็ นท่วงท่าของมือ น่ าจะใช้คำา ว่า มือ)
เคลื่อนไหวมือทังมือในท่วงท่าต่างๆ อย่าง ้
ว่า “หัสตะ มุทรา” มากกว่า (หัสตะ แปล อี ก เรื่ องหนึ่ งที่ ผ มคิ ด ดั ง ๆ ให้ พี่เ ขา
ต่อเนื่ อง ดวงตาที่หรี่ปรือเหมือนหลับ แต่ ภายในตื่นตัว และริมฝี ปากที่ขยับเคลื่อน ประสานกลมกลื น กั น ระหว่ า งมุ ท ราและ สภาวะจิต ที่จดจ่อต่อตาม เหมื อ นพึ ม พำา ทำา ให้ ผ มรู้ สึ ก ถึ ง พลั ง ที่ มนตราซึ่งน่ าจะถูกเชื่อมร้อยด้วยด้ายแห่ง ทว่า กว่ า จะได้ รั บ ความไว้ ว างใจให้
อ่าน คือ มุทราในความหมายของท่วงท่า โยคะเท่านัน ้
นั ้ น หาได้ จำา กั ด อยู่ เ ฉพาะในแวดวงของ อย่างน้ อยๆ เท่าที่ผมประจักษ์ด้วย
ตาตั วเ องแ ทบ ทุ ก ครั ้ ง ที่ กลั บ ไ ป หาค รู อายุรเวทที่ตอนใต้ของอินเดีย ก็คือในการ ทำา พิ ธี บู ช าเป็ นประจำา ทุ ก เดื อ นตามจารี ต และกระบวนวิธีของตันตระในสายตระกูล 28694042.doc 9
นั่ ง อยู่ ณ กึ่ งกลางปะรำา พิ ธี เขาต้ อ งถู ก
อบรมบ่ ม เพาะและฝึ กฝนจนครู ผู้ เ ป็ นทั ้ง พ่ อ มั ่น ใจว่ า บุ ต รชายที่ เ ป็ นศิ ษ ย์ ข องตน สามารถประกอบพิธีได้ถึงขันที่กาย วาจา ้
และใจถั ก ทอเป็ นควั ่ น ด้ า ยที่ แ น่ นหนา มันคง ่ หลายปี ก่ อ นหน้ านี้ ครู ข องผมเคย
ขาดระยะ บ่ งบอกให้ รู้ว่ ามุ ท ราที่ ผู้ ร่ ายรำ่ า ทำา ท่ า อยู่ บ นเวที มี พ ลั ง โดนใจท่ า นผู้ ช ม กันทัวหน้ า ซึ่งรวมผมอยู่ด้วยคนหนึ่ ง ่ แน่ น อนว่ า กว่ า นาฏชนคนหนึ่ ง จะ
เชิ ญ คณะนาฏศิ ล ป์ ฝี มื อ ชั ้ น ครู ไ ปแสดง “Kathakali” ซึ่งเป็ นศิลปะการแสดงและ การร่ายรำา ของรัฐเคราลา ให้กับกลุ่ มชาว ต่างชาติที่ไปเข้าคอร์สโยคะและอายุรเวท ที่ อาศรมอายุร เวทของครู ไ ด้ ย ล ผู้ ร่ า ยรำา
จี บ นิ้ ว อย่ า งคล่ อ งแคล่ ว และชำา นาญการ จนคนดูเห็นแล้วรู้ว่าผู้ร่ายรำาต้องการสื่อถึง ต้ อ งผ่ า นการฝึ กฝน และเคี่ ย วกรำา ขยำา และยาวนาน
อารมณ์ใดของตัวละครในเรื่องราว เขาจะ ร่ า งกายแทบทุ ก ส่ ว นอย่ า งหนั ก เหนื่ อย ผมเองในฐานะของผู้จับตามองและ
โหมโรงด้วยการสาธิตการทำามือ และขยับ ร่างกายไปในท่วงท่าต่างๆ เป็ นการเรียก นำ้ าย่อยก่อนให้ชมการแสดงจริง น อ ก จ า ก นี้ ยั ง เ ป็ น ก า ร ปู พื้ น ใ ห้
อาสนะชนที่มาจากต่างวัฒนธรรมพอเห็น
จ้องดู ยังรู้สึกว่า
มุทราเป็ นภูมิปัญญาในอีกมิติหนึ่ ง ที่ต้อง อาศั ย พลั ง แห่ ง การผสานร่ า งกาย ลม หายใจ และจิตใจให้เป็ นหนึ่ งเดียว เรี ย กได้ ว่ า เป็ นอี ก หนึ่ งศาสตร์ แ ละ
ภาพว่า มีการใช้มุทราเข้ามาผสมผสานกับ
“นาฏลี ล า” เพื่ อ สื่ อ ความหมายต่ า งๆ ได้ เช่น การย่า งเยื้ อ งของกวาง ปั กษากำา ลั ง โบยบิน หรือคนรักกำาลังออดอ้อน ฯลฯ เสี ยงอุท านโอ้ มายก้ อ ด, อิต ’ส โซ
ศิลป์ ที่ลุ่มลึกยิ่งนั ก ลุ่มลึก จนอดสงสัยไม่ ได้ว่าเราจะสามารถเรียนรู้รหัสนั ยของมัน กระนั นหรือ? ้ ธำารงดุล ด้ วยการคลิก (เม้า ท์ )เพี ยงครั ้งเดีย วได้ –
วั น เดอร์ ฟู ล และอิ ต ’ส โซ เทอริ ฟิ ค กั บ ดวงตาที่ เ บิ่ ง กว้ า ง และเสี ย งปรบมื อ ไม่
โลกอาสนะ ๓๖๐ องศา.. ประสบการณ์เรียนรู้แบบ East Meets West บทที่ ๓ อาสนะพอเพียร
ครังก่อนเรากล่าวถึงสถิระและสุขะ ้ ที่ เ กี่ ย วข้ อ งกั บ การฝึ กโยคะอาสนะ ยั ง มี อี ก หนึ่ งโศลกถัด มาในปตั ญ ชลี โ ยคะสู ต ร ที่ เ ป็ นหลั ก ในการฝึ กอาสนะคื อ โศลก
28694042.doc 10
๒.๔๗ ที่ ก ล่ า วว่ า “ปรฺ ย ตฺ น ไศถิ ลฺ ย านนฺ ต สมาปตฺติภฺยามฺ” คำา ว่ า ”ปรฺ ย ตฺ น ไศถิ ลฺ ย ” (ประยั ต
ความพยายามในการเข้าสู่ท่วงท่า คงค้าง และคื น กลั บ เปรี ย บเหมื อ นการเดิ น ทาง จากจุดเริ่มต้น ดื่มดำ่ากับความรู้สึกระหว่าง ทางไปจนถึงจุดหมาย แล้วคืนกลับมายัง ไม่ ใ ช้ ค วามพยายามหรื อ พู ด ง่ า ยๆว่ า ไม่ ออกแรงเลย เราก็ไม่น่าจะได้รับประโยชน์ จากท่านั ้นๆ ในขณะเดียวกันความเพียร ที่ ม ากจนเกิ น พอ(ดี ) ก็ อ าจทำา ให้ เ กิ ด การ บาดเจ็ บ ไ ด้ ดั ง ที่ พี่ เ ละถ อดค วามจาก บี .เค.เอส.ไอเยนการ์ ว่ า “จงเรี ย นรู้ ที่ จ ะ ห นั ง สื อ ป ร ะ ที ป แ ห่ ง ชี วิ ต ข อ ง ท่ า น ค้นหาความสบายแม้ในความไม่สบาย เรา ต้องไม่พยายามวิ่งหนี ความเจ็บปวด หาก แต่ต้องผ่านพ้นและอยู่เหนือมัน” พี่เละยังชวนขยายมุมมองให้ก ว้าง
นะ ไศถิลยะ) ซึ่งพวกเรามักคุ้นชินกับการ แปลว่าใช้แรงแต่น้อยนั ้น เป็ นอีกประเด็น ซึ่งอยากจะนำ ามา “เล่า” สู่กนฟั งในทีนี้ ั ่ หนึ่ งที่พี่เ ละ “แลก” กับพวกเราในคลาส พี่ เ ละตั ้ง ข้ อ สั ง เกตว่ า “การใช้ แ รง
จุดเริ่มต้น ใหม่อีกครังนั ้น หากเราทำา โดย ้
แต่น้ อย” อาจเป็ นการตี ค วามที่ ค่ อ นข้ า ง
จำากัดไปหน่ อยเพราะคำาว่าประยัตนะ ยังมี
ความหมายอื่ นๆ อี ก เช่ น ความเพี ย ร ความตังใจ ความพยายาม นอกจากนี้ การ ้ ทำาอาสนะโดยเฉพาะอาสนะที่ไม่ใช่แค่การ นั่ ง (ฝึ ก ส ม า ธิ ) แ ต่ เ ป็ น ก า ร เ ห ยี ย ด ยื ด
ร่างกายในทิศทางต่างๆ นัน ในทางปฏิบัติ ้ ต้องมีการลงแรงกันซึ่งบางท่าคงยากที่จะ ใช้แรงแต่น้อย พี่ เ ละจึ ง มองว่ า โศลกดั ง กล่ า ว ยั ง
ขึ้นไปอีกนิ ด ว่า เราอาจจะต้องเพียรอย่าง เพี ย งพอ ในการทำา โยคะอาสนะอั น เป็ น กิจวัตรอีก ด้ว ย ผมเคยถามพี่เ ละว่า บาง วั น ตื่ นขึ้ นมาจากวั น ที่ โ หมทำา งานหนั ก และคืนทีนอนน้ อยเมื่อฟั งเสียงเพรียกจาก ่ ร่างกายแล้วรู้สึกว่าวันนี้ เราไม่พร้อมจะทำา
สามารถตี ค วามว่ า เป็ น “ความเพี ย รที่ การ์เคยกล่าวไว้ในหนังสือโยคะของท่าน
ปราศจากความพยายาม” อย่างที่ไ อเยน ฟั งคำาพี่เละแล้วทำาให้ผมนึกถึงคำาว่า
อาสนะพอเพี ย ร คื อ ใช้ ค วามเพี ย รแต่ พอดีนันเอง ่ ผมลองสวาธยายะ และตีความตาม
อาสนะ เราอาจจะพั ก สั ก วั น ได้ ผมเลย ถามต่ อ ไปอี ก ว่ า วั น ถั ด มา และถั ด มาถ้ า เราเกิ ด ยั ง ได้ ยิ น ร่ า งกายของเราว่ า เรา เหนื่ อย วันนี้ รู้สึกว่าไม่ไหวอีกล่ะ ครังนี้ พี่ ้ เละให้ความเห็นว่าที่แปลแบบตรงไปตรง
ความเข้ า ใจของตั ว เองว่ า การที่ เ ราทำา
อาสนะในแต่ ละท่า นั ้น แน่ น อนว่ าต้ อ งใช้ 28694042.doc 11
มาได้ว่า เราต้องแยกให้ออกระหว่างความ อ่ อ นล้ า ของร่ า งกาย หรื อ ข้ อ อ้ า งที่ จ ะขี้ สั ก สามที ) ความเพี ย รอย่ า งพอเพี ย งใน สมำ่าเสมอ ใช้เวลาไม่มากในแต่ละวัน ยังดี ทำาเพียงแค่สัปดาห์ละครัง ้ เกียจกัน แน่ (อันนี้ แรง!! เหมือนโดนโบย การทำา โยคะอาสนะจึ ง ควรหมั ่น ทำา อย่ า ง
2.
มีค วามแข็ง แรงแต่ ไ ม่ ยืด หยุ่ น มั ก เป็ นกั บ พวกที่ เ ล่ น เวท ยกนำ้ าหนั ก ออกแรง แต่พบว่ากล้ามเนื้ อมักตึง เกร็ง หรือมีปัญหาด้านการทรงตัว
3.
ไม่แข็งแรงแต่มีความยืดหยุ่น เช่น บางคนที่ทำา ท่าอาสนะต่างๆได้อ่อน ช้ อ ยสวยงาม แต่ อ าจมี กำา ลั ง ไม่ พอที่ จ ะคงค้ า งหรื อ พาตั ว เองไปสู่ บางท่วงท่าได้
กว่า จะมาโหมหนั ก ๆสั ก ๒-๓ ชั ่ว โมง แต่ แล้วเราจะรู้ได้อย่ างไรว่ า อะไรคือ
การทำา อาสนะ ที่ “พอเพี ย ร และเพี ย ง พอ” พี่เ ละให้ ข้อ คิด ว่า ๒ สิ่ งสำา คั ญขณะ
4.
ทำา อาสนะ ทังในบทบาทของผู้ปฏิบัติและ ้ ผู้ นำ า ฝึ ก ต้ อ ง มี คื อ ก า ร สั ง เ ก ต แ ล ะ
ไม่แข็งแรง และไม่ยืดหยุ่น อันนี้ไม่ ต้ อ งมองอื่ นไกล เข้ า ตั ว เองจั ง ๆ เพราะกล้ า มเนื้ อที่ ถู ก ใช้ ทำา งานจน อ่ อ นล้ า จากงานประจำา และความ เพียรที่ไม่ค่อยพอเพียง นำ าพาความ อ่ อ นล้ า และตึ ง เกร็ ง มาพร้ อ มๆกั น เ มื่ อทำา อาสน ะ ค วา มจำา กั ดข อง ร่ า งกายก็ ส ะท้ อ น (ฟ้ อง )ออกมาใน ท่วงท่า ซึ่ ง ในการเรี ย นครั ้ง ที่ ๒ เราได้ ฝึ ก
วิเคราะห์ ซึ่งทังสองอย่างนี้ เป็ นไปเพื่อให้ ้ เข้าใจถึงองค์ประกอบหลัก ๓ อย่างในการ ทำา อาสนะ คื อ ร่ า งกาย ลมหายใจ และ จิตใจ ของผู้ฝึก
ในแง่ ข องร่ า งกาย เราควรมี ค วาม
เข้ า ใจถึ ง ความยื ด หยุ่ น (ในความหมาย และข้อจำากัดต่างๆของแต่ละบุคคล
ของคำา ว่ า สุ ข ะ) ความแข็ ง แรง (สถิ ร ะ) ถ้าลองจับคู่ความยืดหยุ่นและความ
แข็งแรงแบบพบกันหมด ก็อาจจะจัดแบ่ง ร่างกายได้เป็ น ๔ ประเภท คือ :1.
การสั ง เกตและวิ เ คราะห์ ร่ า งกายจาก ส่วนๆไป พีเละให้ทำาอาสนะบางท่าทีละคน ่
ท่ ว งท่ า กั น โดยพิ จ ารณาร่ า งก ายเป็ น โ ดยให้ ค น ที่ เ ห ลื อ เ ฝ้ าสั งเ ก ต แล ะจ ด
มี ทั ้ง ความแข็ ง แรง และยื ด หยุ่ น ยกตัวอย่างเช่น นักยิมนาสติก
28694042.doc 12
บั น ทึ ก ให้ ผมขอยกตั ว อย่ า งจากตั ว เอง หนึ่งท่า ในท่ า ศพหรื อ ศวาสนะ จากสายตา
วั น ที่สั ่งสมมานานปี แต่ สิ่ง ที่ส ะท้ อนออก มาล้ วนผ่า นการสัง เกต และวิเ คราะห์ แ ต่ ไม่ อ าจด่ ว นสรุ ป ได้ จ ากท่ ว งท่ า เพี ย งท่ า ประกอบกัน เดี ย ว แต่ อ าจจะต้ อ งอาศั ย หลายๆ ท่ า เราผลั ด กั น สั ง เกตและวิ เ คราะห์
หลายคู่ ข องผองเพื่ อนร่ ว มชั ้ น ที่ จ ดจ้ อ ง
ทุ ก คนเห็ น ตรงกั น ว่ า ขาซ้ า ยของผมห่ า ง จากแกนกลางมากกว่าขาขวา ไหล่ซ้ายสูง จากพื้ น มากกว่ า ข้ า งขวา หน้ าหั น ไปทาง ขวาเล็ ก น้ อย ปลายเท้ า ซ้ า ยแบ ะออก มากกว่าข้างขวา โอ้โห! แค่ท่าที่หลายคนบอกว่าเป็ น
ร่างกายที่สะท้อนจากท่วงท่า จนเริ่มเห็น ความพิกลแต่ยังไม่ถึงกับพิการของแต่ละ เหมาะสมกับแต่ละคน คน ก็ เ พื่ อจั ด ปรั บ อาสนะสร้ า งชุ ด ฝึ กให้ นอกจากนี้ ข ณะทำา อาสนะยั ง ต้ อ ง
ท่ า ง่ า ยๆ ก็ ส ะท้ อ นให้ เ ห็ น ความแข็ ง แรง และความยื ด หยุ่ น ที่ ไ ม่ ส มดุ ล ของกล้ า ม วาสนาหรือความคุ้นชินที่ทำาในชีวิตประจำา เนื้ อทั ้ง สองข้ า ง นอกจากนี้ ยั ง บ่ ง บอกถึ ง
เรียนรู้ที่จะวิเคราะห์และสังเกตลมหายใจ ของเราไปด้ ว ย ซึ่ ง คงต้ อ งขอยกยอดไป “แลก” และ “เล่า” ต่อฉบับหน้ าครับ สดใส
บุญที่ถูกลืม ที่ชอบทำา บุญมาก เป็ นเจ้าภาพทอดผ้าป่ า “คุณนายแก้ว เป็ นเจ้าของโรงเรียน
“สายใจ" พาปาวัย 70 และเพื่อนซึ่ง ้ มีขาพิการไปถวายภัตตาหารเช้าที่วัดแห่ง หนึ่ ง ซึ่ ง มี เ จ้ า อาวาสเป็ นที่ ศ รั ท ธานั บ ถื อ ของประชาชนทัวประเทศ เช้าวันนั ้นมีคน ่ ด้ ว ยรถ เมื่ อ ได้เ วลาพระฉั น ญาติ โ ยมก็ พากันกลับ สายใจพาหญิงชราและเพื่อนผู้ พิการเดินกระย่องกระแย่งฝ่ าแดดกล้าไป มาทำา บุ ญ คั บ คั ่ง จนลานวั ด แน่ น ขนั ด ไป
ทอดกฐิน อยู่ เ นื อ งๆ ใครมาบอกบุ ญ สร้ า ง ปี ติมากที่ถวายเงินนั บแสนสร้างหอระฆัง ถวายวัดข้างโรงเรียน แต่เ มื่อได้ทราบว่า ค้างชำาระมาสองเทอมแล้ว เธอตัดสินใจไล่ นักเรียนคนนันออกจากโรงเรียนทันที ้ 28694042.doc 13 นั กเรียนคนหนึ่ งไม่มีเงินจ่ายค่าเล่าเรียน
โบสถ์วิหารที่ไหน ไม่เคยปฏิเสธ เธอปลื้ม
ยั ง ถนนใหญ่ เพื่ อขึ้ น รถประจำา ทางกลั บ บ้าน ระหว่างนั ้นมีรถเก๋งหลายสิบคันแล่น ผ่ า น ไ ป แ ต่ ต ล อ ด เ ส้ น ท า ง เ กื อ บ 3
กิโลเมตร ไม่มีผู้ใจบุญคนใดรับผู้เฒ่าและ คนพิการขึ้นรถเพื่อไปส่งถนนใหญ่เลย เหตุ ก ารณ์ ทำา นองนี้ มิ ใ ช่ เ ป็ นเรื่ อง
เหตุ ใ ดการนั บ ถื อ พุ ท ธศาสนา จึ ง ไม่ ช่ ว ย ให้ ค นไทยมี น้ำ าใจต่ อ เพื่ อนมนุ ษ ย์ โดย เฉพาะผู้ที่ทุก ข์ยาก การทำา บุญไม่ช่วยให้ คนไทยมีเมตตากรุณาต่อผู้อ่ ืนเลยหรือ
แ ป ล ก ป ร ะห ล า ด ใ น สั งค มไ ท ย “ ช อ บ พบเห็นได้ทัวไปในหมู่ชาวพุทธ ทำาให้เกิด ่ กันอย่างไรจึงมีพฤติกรรมแบบนี้ กันมาก
ทำา บุ ญ แต่ ไ ร้ น้ำ าใ จ" เป็ นพฤติ ก รรม ที่ คำาถามขึ้นมาว่าคนไทยนั บถือพุทธศาสนา
(บางส่วน จาก บุญที่ถูกลืม โดย พระ ไพศาล วิสาโล)
สดใส ยาหนึ่ งช้อนชามักจะใช้ไม่ถูก คุ ณ มั ก จะได้ ข นานยาที่ ผิ ด ถ้ า คุ ณ ปริมาณยาที่ไ ด้รั บเมื่ อ รวมๆแล้ วจะไปถึง จุดที่ไม่ได้ประสิทธิผล หรือจะเป็ นอันตรา ยมากๆ ได้” โดยที่ ดร. ไบรอันได้แนะนำ า
รินยาแก้ไอให้ตัวเองหรือบุตรโดยใช้ช้อน ปริมาณยาน้ อย) หรือ เป็ นอันตรายได้
ชาในครั ว ซึ่ งมั น มั ก จะไม่ ไ ด้ ผ ล(ได้ รั บ ในการทดสอบหนึ่ ง มีจำานวนผู้ป่วย
ให้ ใ ช้ ฝ าตวงวั ด หรื อ ดรอปเปอร์ หรื อ ช้อนยา หรือ ไซริง เพื่อที่จะได้รับปริมาณ ยาที่ถูกต้องตามที่ระบุไว้ในฉลากยา นั กวิจัยได้ยืนยันแล้วว่า
ที่เ ป็ นหวัด และไข้ห วัด ใหญ่ร วม 195 คน ชนิดกลางคืนลงในช้อนที่ระบุไว้ที่ฉลากยา
ถู ก ซั ก ถามถึ ง การริ น ยาแก้ ไ ข้ ห วั ด ใหญ่ พบว่ าคนไข้ทุ ก รายได้ รับ ปริ ม าณยาที่ ผิ ด ไม่ว่าพวกเขาจะรินยา 8% น้ อยกว่าที่ระบุ หรือ 12% มากกว่าที่ระบุ ดร. ไบรอั น แวนซิ ง ค์ หั ว หน้ าที ม
เคมีพลาสติกเป็ นสาเหตุของโรคหัวใจ พบในภาชนะพลาสติ ก ของอาหารและ เ ค รื่ อ ง ดื่ ม เ ป็ น ส า เ ห ตุ ข อ ง โ ร ค หั ว ใ จ สารตกค้างทางเคมี บีพีเอ หรือไบฟี นั กวิจัยได้ยืน ยัน แล้วว่า สารเคมีที่
วิ จั ย แห่ ง คอรแนล ฟู ด แอนแบรนด์ แ ลบ กล่าวว่า “ฟั งดูแล้ว 12% อาจจะดูไม่มาก ช ม . เ ป็ น เ ว ล า น า น ถึ ง 4 วั น 28694042.doc 14 นั ก แต่ ถ้ า นั บ ว่ า เราต้ อ งทานยาทุ ก 4-8 ดั ง นั ้ น
นอล เอ, (Biphenol A), ถู ก ตรวจพบได้ ในคนทัวไปถึงร้อยละ 90 ความเชื่อมโยง ่ ถึ ง โรคหั ว ใจได้ ถู ก นำ า ขึ้ น มาโดยนั ก วิ จั ย มหาวิทยาลัยเอกซีเตอร์ ผู้ที่ได้ศึกษาเรื่อง
จ า ก เ พ น ซู ล า เ ม ดิ เ คิ ล ส คู ล แ ห่ ง
ระดั บ บี พี เ อในประชากรส่ ว นใหญ่ ข อง สหรัฐเป็ นระยะเวลานานกว่า 3 ปี การศึ ก ษานี้ ได้ จุ ด ชนวนให้ มี ก าร
นั ้นไม่ได้สูงขึ้น เมื่อถูกให้อยู่ในสถานการ ที่ เ คร่ ง เครี ย ด เช่ น การคำา นวณเลขในใจ ถึ ง แม้ ว่ า การฝึ กโยคะนั ้ น อาจช่ ว ยได้ แต่ นั ก วิ จั ย จากมหาวิ ท ยาลั ย โอไฮโอ สเตท ว่าการเคลื่อนไหวและการอยู่ในท่าอาสนะ คุกอินเดียเก๋ ลดโทษให้นักโทษหาก เข้าคอร์สฝึ กโยคะ
รณรงค์ เ พื่ อ การห้ า มใช้ เ คมี ภั ณ ฑ์ โ ดยสิ้ น เคมีพลาสติกในขวดนมเด็ก และของเล่น เด็ก หลังจากได้ทราบเรื่องว่ามันก่อให้เกิด ความเสี่ยงด้านสุขภาพในทารก
เชิง ซึ่งหลายประเทศได้ห้ามใช้ผลิตภัณฑ์
ยังไม่แน่ใจว่า มันเกิดจากการหายใจ หรือ
ในทางกลั บ กั น ผู้ ผ ลิ ต ผลิ ต ภั ณ ฑ์
สำา นั กข่าวต่างประเทศรายงานเมื่อ วั น ที่ 25 ม.ค.ว่ า เรื อ นจำา เมื อ งจิ วั ล ลอร์ ในแคว้นมัธยประเทศ ได้เสนอจะลดโทษ ให้ แ ก่ นั ก โทษหากเข้ า คอร์ ส เข้ า ฝึ กโยคะ โดยจะลดโทษจำา คุ ก ให้ เ ป็ นเวลา 36 วั น และผลปรากฎว่าประสบความสำาเร็จอย่าง นั ก โทษกว่ า 60 รายเตรี ย มจะได้ รั บ การ ปล่อยตัวก่อนกำาหนด ด้ า นเจ้ า หน้ าที่ พั ส ดี ร ะดั บ สู ง ของ
เคมี ก็ ไ ด้ มี ก ารต่ อ สู้ ก ารห้ า มใช้ เ คมี ภั ณ ฑ์ อย่างสิ้นเชิง ซึ่งเป็ นโรงงานอุตสาหกรรม ที่ผลิตเคมีภัณฑ์มากเป็ นอันดับต้นๆ ของ โ ล ก ด้ ว ย จำา น ว น ผ ลิ ต 2.2 ล้ า น ตั น (6.4 พันล้านปอนด์) ต่อปี โยคะช่วยลดสาเหตุของการเกิดปั ญหา และโรคไขข้ออักเสบ ต่อต้านการอักเสบที่มีสาเหตุมาจากปั ญหา จอประสาทตา โรคหัวใจ และไขข้ออักเสบ นั ก วิ จัย พบว่ า วิ ธี ท างธรรมชาติ ที่ ทางสายตา
ดี มีนักโทษเข้าสมัครกว่า 400 คน และมี
เมื อ งจิ วั ล ลอร์ กล่ า วว่ า ทางแคว้ น ได้ ดำา เนิ นกิจกรรมดังกล่าวในเรือนจำา หลาย แห่ ง จุ ด ประสงค์ พ้ ื นฐานก็ เ พราะ โยคะ ส า ม า ร ถ เ รี ย น รู้ ศิ ล ป ะ , ผ่ อ น ค ล า ย สุขภาพที่ดี ความเครี ย ด รวมทั ้ ง ทำา ให้ พ วกเ ขามี อย่า งไรก็ ตาม เมื อ งจิ วั ล ลอร์ ไ ม่ ใ ช่
สุขภาพต่างๆ เช่นการเสื่ อมตามอายุข อง การฝึ กโยคะเป็ นประจำา ช่ ว ยลด
สสารในเลือดที่เป็ นสาเหตุของการอักเสบ นั กวิ จั ย ค้ น พบเมื่ อทำา การติ ด ตามด้ า น เวลาอย่างน้ อย 2 ปี มีสารที่ก่อการอักเสบ
สุขภาพในกลุ่มของผู้หญิงที่ฝึกโยคะเป็ น ในเลือดอยู่ในระดับตำ่า และระดับของสาร 28694042.doc 15
เมื องแรกที่ ริเ ริ่ม ไอเดี ย นี้ แต่ เ ป็ นเมื อ งทิ
ฮาร์ ที่ นำา โยคะมาใช้ กั บ นั ก โทษเพื่ อ ช่ ว ย ผ่อนคลายความเครียดให้แก่คนเหล่านี้
ประสบการณ์ เปลี่ยนชีวิต
ดร.จอห์น เอฟ ดีมาร์ตินี่ เขียน เอกชัย อัศวนฤนาถ แปล สนพ.ต้นไม้ ราคา 295 บาท 340 หน้ า แนะนำ า หนั งสื อ คราวนี้ หยิ บ เอา หนั ง สื อ ฮาวทู เ ล่ ม ไม่ ดั ง จากแผงหนั ง สื อ มาบอกเล่ากัน เห็นว่ามีประเด็นที่ตรงกับ ความสนใจของครู โ ยคะ โดยเฉพาะใน เรื่อง “การพัฒนาตนเองด้วยตนเอง” นวัตกรรมที่ผู้เขียนนำ าเสนอคือ “กา ควอนตัมไม่ใช่ เ รื่ องของการทำา ให้ สิ่ งใดๆ ดี ข้ ึ น ... แต่ มั น เป็ นเรื่ องเกี่ ย วกั บ การ ป ฏิ รู ป วิ ธี คิ ด แ ล ะ ค ว า ม เ ข้ า ใ จ อ ย่ า ง แท้ จ ริ ง ... เมื่ อ เราปฏิ รู ป ความคิ ด เราจะ ของเราใหม่ ... ดร.ดี ม าร์ ติ นี่ ช่ ว ยให้ เ รา
เปลี่ ย นรู ป แบบของความรู้ สึ ก และชี วิ ต กลายเป็ นผู้ กำา หนดโชคชะตาของตั ว เอง โดยไม่ ต กเป็ นเหยื่ อของอดี ต อี ก ต่ อ ไป” จากคำานำ าของหนังสือฯ โดย บลังก้า ดีเอช พ.บ. ผู้อำา นวยการฝ่ ายการแพทย์ ฮุส ตัน เท็กซัส หนั ง สื อ บอกเล่ า ประสบการณ์ ต รง
รสลายควอนตั ม” ชื่ ออาจจะฟั งออกแนว เ ซ อ ร์ ๆ แ ต่ โ ด ย ส า ร ะ แ ล้ ว เ ป็ น ค ว า ม พยายามเชื่อมโยงฟิ สิกส์ใหม่ในยุคควอน ตั ม เข้ า กั บ การยกระดั บ ปั ญญาหรื อ จิ ต วิ ญ ญ า ณ ข อ ง ม นุ ษ ย์ แ ต่ ไ ม่ ต้ อ ง ก ลั ว หนั งสือไม่ไ ด้ลงลึก เรื่ อ งฟิ สิก ส์ใ ห้ป วดหั ว เขาแค่อธิบายพอสังเขป โดยเน้ นผลที่ไ ด้ รับจากการเปลี่ยนปลงตนเองเป็ นสำาคัญ “กระบวนการสลายควอนตัม สอน
ของตัวผู้เขียน ซึ่งเป็ นทั งหมอจัดกระดูก ้
นั ก บำา บั ด นั ก บ ร ร ย า ย ร ะ ดั บ ป ร ะ เ ท ศ นั ก ศึ ก ษาวิ ท ยาศาสตร์ ที่ ว่ า ด้ ว ยกฎของ ตอนอยู่ชันประถมปี ที่ 1 ครูประจำาชันบอก ้ ้ จั ก รวาล และ นั ก ศึ ก ษาปรั ช ญา ซึ่ ง เมื่ อ พ่อแม่ต่อหน้ าตัวเขาเองว่า “ลูกของคุณมี
ให้มนุษย์รับผิด ชอบต่อตัวเองอย่างเต็มที่
แ ล ะ สั ม ผั ส กั บ ค ว า ม ดี ง า ม ใ น ตั ว มั น เป็ นการเปลี่ยนแปลงในกระบวนทัศน์ อัน ยิ่งใหญ่ที่สุดเท่าที่ฉันเคยพบมา การสลาย 28694042.doc 16
ความบกพร่ อ งในการเรี ย นรู้ ฉั น เกรงว่ า
เขาจะไม่ มี วั น อ่ า น เขี ย นหรื อ สื่ อสารกั บ ใครอย่ า งปกติ ไ ด้ เ ลย คุ ณ ไม่ ค วรหวั ง ว่ า เขาจะทำา อะไรได้มากนั กในชีวิตนี้ ฉัน ไม่ คิดว่าเขาจะไปได้ไกลสักเท่าไรนั ก ถ้าเป็ น คุณ ฉันจะให้เขาหัดเล่นกีฬา” เมื่ ออายุ 14 ปี ผู้ เ ขี ย นออกเผชิ ญ
บำาบัด และทำาให้เขากลายเป็ นนั กบรรยาย นักบำาบัดอยู่ในทุกวันนี้ ทางกลับบ้าน ที่ คุ รุ 2 ท่ า นนี้ ทำา ให้ ดี ม าร์ ติ นี่ เดิ น
เท็ ก ซั ส “ผมอุ ทิ ศ ชี วิ ต ทุ่ ม เทให้ กั บ การ เรี ย นรู้ ที่ จ ะอ่ า น สอบเที ย บชั ้น สอบคั ด เลื อ กเข้ า มหาวิ ท ยาลั ย วาร์ ตั น ได้ ผมเอา จริงเอาจังกับโอกาสในชีวิตครังนี้ มากและ ้ อย่ า งฝั งใจว่ า จะไม่ มี วั น ประสบความ สำา เร็จด้านการศึก ษาได้เ ลย สองปี ต่ อมา วั น ห นึ่ ง ข ณ ะ ที่ ผ ม กำา ลั ง อ่ า น ห นั ง สื อ ตั ้ง ใจเรี ย นอย่ า งหนั ก เพราะผมเคยเชื่ อ
ชีวิต ได้ไปยังแคลิฟอร์เนี ย พบชายจรจัด
คนหนึ่ งซึ่ งสอนเขาว่ า “ข้ อ แรก ไอ้ ห นู อย่าตัดสินว่าหนั งสือดีหรือเลวจากปกของ ห นั ง สื อ ใ ห้ ไ ด้ ไ อ้ ห นู แ ก ต้ อ ง หั ด อ่ า น มั น เป็ นอั น ขาด” และข้ อ สอง “หั ด อ่ า น หนั งสือให้ได้ เพราะมีเพียงสองสิ่งเท่านั ้น
ที่ โ ลกไม่ ส ามารถเอาไปจากแกได้ ความ รั ก และปั ญญาของแก” ทุก วั น นี้ ผู้ เ ขี ย น ลืม และสองสิ่งนี้ ก็เ ป็ นสาระสำา คัญในการ บรรยายทั ่ว ประเทศของเขา รวมทั ้ง ใน ขจั ด อารมณ์ ที่ ไ ม่ ส มดุ ล และรวบรวมมั น ก ลั บ เ ข้ า ม า ใ ห ม่ เ ป็ น รั ก แ ท้ แ ห่ ง ก า ร มี ปั ญญา” พออายุ 17 ปี ผู้เขียนได้พบกับพอล หนั งสือ เล่ มนี้ ซ่ ึง มีวั ตถุ ประสงค์ “จะช่ วย ยั ง คงจำา คำา พู ด ของชายจรจั ด นี้ ไ ด้ ไ ม่ เ คย
เตรียมสอบในห้องสมุด เพื่อนร่วมชัน คน ้ หนึ่ งเ ดิ น เข้ า มาหาผมพ ร้ อ มกั บ พู ด ว่ า จอห์ น ฉั น ขอนั่ ง ดู ห นั ง สื อ กั บ เธอได้ มั ้ ย จากนั ้ น เพื่ อนอี ก หลายคนนั่ ง ล้ อ มเป็ น วงกลมรอบตัวผมที่คอยตอบคำาถามต่างๆ ตลอดเวลา คื อ ผมกำา ลั ง ติ ว แคลคู ลั ส ให้ กระซิบกับเพื่อนว่า จอห์นเขาเป็ นอัจฉริยะ เขาเป็ นอัจฉริยะจริงๆ” ลองหาอ่ านดูน ะครับ ใครที่ ยัง ลอย
พวกเขา! ผมเนี่ ยนะ! ผมได้ ยิ น อี ก คน
แบรกก์ ครู โ ยคะอายุ 93 ปี ผู้ บ รรยาย เรื่ องกฎจั ก รวาลให้ เ ขาฟั งในเวลา 45 นาที สอนให้เขานั่งสมาธิ และนำ า เขาไปสู่ นิมิต ที่เขาเห็นตัวเองเป็ นนักบรรยาย นัก
ลอยอยู่ จะเกิดแรงบันดาลใจมากขึ้น ส่วน
ใครที่ไปได้ระดับหนึ่ งแล้ว หนั งสือเล่มนี้ มี แนวทางการสื่ อสารอธิ บ ายเรื่ องของจิ ต วิญญาณในภาษาของวิทยาศาสตร์ฟิสิกส์ที่ น่าสนใจ
28694042.doc 17
ครู โ ยคะ... ต้ อ งอ่ า นหนั ง สื อ มากๆ นะ หนู-น้อย เมื่อนั กเรียนโยคะโดนแมวกัด ที่เราอยากเล่าเรื่องนี้ ให้ฟัง ก็เพราะ ดี ล่ ะ ตะโกนเรี ย กสามี ใ ห้ ม าช่ ว ย แต่ เ จ้ า เราเรียก ก็ตะโกนไปร้องไห้ไปอยู่อย่างนั น ้ คิดว่าประมาณ 5 นาทีได้ เอาล่ะได้สัตวแพทย์ (สามี) มาช่วย กรรม เขาอยู่ใ นห้ อ งนำ้ าชั ้น 2 ไม่ ไ ด้ ยิน ที่
ว่ า มั น เกิ ด ขึ้ นกั บ ตั ว เอง 2 วั น ก่ อ นวั น คริสต์มาสปี 2552 เราตื่ นมาตอนเช้ า ก็ ทำา อะไรตาม
ปกติ ต่ อ จากนั ้ น เป็ นเวลา 9 โมงเช้ า เรา กำา ลั ง จะออกไปข้ า งนอกเพื่ อไปเลื อ กหา ของขวัญที่จะนำ าไปสวัสดีปีใหม่ให้กับคนที่ เคารพ ... เสียงแมวทะเลาะกันอีกแล้ว.. เจ้ า แมวตั ว ผู้ 2 ตั ว (โคล่ า กั บ ส้ ม
แล้ว เราก็คิดว่าคงไม่เ ป็ นไรมากใส่ยาทำา เขาบอกว่าต้องไปโรงพยาบาล ..ฉีดยา.. เข็มง่ะ”
แผลเรียบร้อย แต่ว่ามันยังไม่หมดแค่นั้น “ ฉี ดยาหรอ.. ไม่ ฉีด ได้ ไ หมกลั ว “ไม่ได้ต้องไปฉีด”
ฉุ น ) กำา ลั ง ทะเลาะกั น .. เหมื อ นเดิ ม เรา
เข้าไปจับตัวแยกจากกัน แต่คราวนี้ มันไม่ เหมือนเดิม เพราะว่าพอแยกกัน ได้ไม่ถึง 1 นาที เจ้ า ส้ ม ฉุ น มั น คงกำา ลั ง ฉุ น เต็ ม ที่ (สมชื่อมัน ) เลยกัดเข้าที่เท้า ฉัน แบบเต็ม หลังเท้า เป็ นเม็ดข้าวสาร 3 เม็ดเรียงติด
เอ้า!! ไปก็ไป พอไปถึงโรงพยาบาล โอ้.. ต้องไปห้องฉุกเฉิน คราวนี้ หมอจริงๆ มาดู ใ ห้ หมอบอกว่ า มั น มี ทั ้ง หมด 4 รู ที่ ฝ่ าเท้าอีกรู (แต่แปลกที่เราและสามีไม่ได้ มองที่ฝ่าเท้าเลย) หมอบอกว่า “เดี๋ยวทำาแผลใหม่นะ..
แรง เต็ ม เขี้ ย ว ตอนแรกที่เ ห็ น คื อ แผลที่ กัน 3 แผล มีเลือดไหลอยู่ที่ปากแผล (ถ้า จะให้ เ ห็ น ภาพง่ า ยๆ ก็ คื อ ที่ ฝ าปิ ดถ้ ว ย กาแฟร้ อนที่เ ป็ นพลาสติ ก จะมี รู อ ยู่ แ ล้ ว มี ฟองนมล้นออกมา แผลก็จะเป็ นประมาณ นั ้น ) แต่นี่ มัน สุ ดๆ เลย เรายื น ต่ อ ไม่ ไ หว เลย มั น ปวดแปล๊ บ มาตามเส้ น ที่ ข้ อ เท้ า 28694042.doc 18
ต้องฉีดยาชาที่แผลก่อน เพราะว่ามันค่อน ข้างลึก ไม่เจ็บหรอก”
(คิดดูซิ 4 แผลก็ฉีด 4 ครัง) ้
“ไม่ฉีดได้ไหมคะ.. หนูกลัวเข็มค่ะ” “ไม่ได้หรอก ไม่อย่างนั ้นทำาแผลไม่
ต้องเอามือกดไว้ จะลุกก็ลุกไม่ได้ ..ทำา ไง
ได้ เพราะว่ามันต้องทำาความสะอาดข้างใน
ให้ ส ะอาดที่ สุ ด เท่ า ที่ จ ะทำา ได้ ซึ่ งจะเจ็ บ
มาก แล้ ว ที่ สำา คั ญ มั น มี โ อกาสเกิ ด หนอง ขึ้นได้” “หนู เ คยโดนหมากั ด มาแล้ ว ค่ ะ .. “แ ม ว น่ ะ ร้ า ย ก ว่ า ห ม า อี ก น ะ ”
“ประมาณ 5-6 ปี ได้แล้วค่ะ” ว่ายาอยู่ได้ 10 ปี ถ้างันหรือฉีดแค่ปองกัน ้ ้ พิษสุนัขบ้า 5 เข็ม” “ฮ้า!!! 5 เข็ม..” “ใจเย็ น ใจเย็ น ไม่ ไ ด้ ฉี ด วั น นี้ 5 “OK เคยฉีดบาดทะยักแล้ว เพราะ
ไม่เห็นต้องฉีดยาชาที่แผลเลย”
หมอบอก ..คราวนี้ มีคนมาช่วยเสริมเต็ม
เลย เช่น ใช่ปากแมวสกปรกกว่าปากหมา แต่ที่ สกปรกที่ สุ ดก็ ป ากคนนี่ แ หละ.. อีก คนบอกว่ า มี ค นถู ก แมวกั ด สุ ด ท้ า ยต้ อ ง เข้ า ICU เพราะติ ด เชื้ อ.. อี ก คนบอกว่ า บางคนต้องตัดขาทิ้งก็มีนะ... เป็ นต้น “ก็ ไ ด้ ค่ ะ ฉี ด ก็ ฉี ด ” ที่ ย อมเพราะ
เข็ ม แต่ ว่ า เป็ นโปรแกรมการฉี ด ป องกั น ้ พิษสุนัขบ้า ที่ต้องฉีดให้ค รบ 5 เข็ม ตาม
กำา ห น ด เ ว ล า ส่ ว น วั น นี้ เ ป็ น เ ข็ ม แ ร ก เท่ า นั ้ น ” หมอหั ว เราะกั บ ความกลั ว เข็ ม ของเราอะไรจะขนาดนั น ้ “แล้วก็ยาที่จะให้กลับไปก็มี ยาต้าน “ได้ ค่ ะ .. ฉี ด เลยค่ ะ ” ต้ อ งทำา ใจอยู่ นั่น แหละ.. จากนั ้น เราก็ ต้ อ งไปทำา
อะไรรู้ไหม? เพราะนึ กขึ้นมาได้ว่าคุณพ่อ ของอดีตเจ้า นายต้ อ งเสี ยชี วิ ตเพราะโดน แมวกัด
การอักเสบ 1 ตัว ยาฆ่าเชื้อ 2 ตัว” สักพัก
เรี ย บร้ อ ยกลั บ บ้ า นได้ แต่ ว่ า เปล่ า หรอก มียากลับไปที่บ้านด้วย” ... เหวอ.. เอาอีก แล้วรึเนี่ย “ฉีดอะไรอีกหรือคะ”
ห ลั ง จ า ก ทำา แ ผ ล เ ส ร็ จ ก็ คิ ด ว่ า
หมอบอกว่า “เดี๋ยวต้องฉีดยาอีกนะแล้วก็
แผลที่โ รงพยาบาลทุก วัน ต้องมีก ารลอก เอาเนื้ อเยื้ อของเสี ย ออกอยู่ เ กื อ บทุ ก วั น เจ็ บ สุ ด ๆ ส่ ว นยาต้ อ งรั บ ยาทั ้ ง หมด 2 คอร์ส โปรแกรมฉีดยาก็ฉีดตามกำา หนดที่ 53 หมอนั ด ซึ่ ง จะฉี ด เข็ ม สุ ด ท้ า ย 22 มกรา ช่ ว ง 10 วั น แรก ต้ อ งแขวนขาไว้
หมอยิ้ ม ด้ ว ยหน้ าดู แ ล้ ว รู้ ไ ด้ เ ลยว่ า
เสร็ จ อี ก แน่ “เข็ ม แรก เป็ นการป องกั น ้ บาดทะยัก ส่วนเข็มที่ 2 เป็ นการปองกัน ้ พิษสุนัขบ้า”
“หมอคะ.. หนู เ คยฉี ด บาดทะยั ก “กี่ปีแล้วครับ”
เพราะว่าจะขยับนิ้ว -ข้อเท้าก็ปวด (เหมือน
กั บ ว่ า มั น ปวดมาตามเส้ น ) ถ้ า นั่ ง ห้ อ ยขา หรือเดิน ก็จะเกิดอาการบวมขึ้น มา ง่ายๆ แค่ ยื น ก็ ล งนำ้ าหนั ก ที่ เ ท้ า ซ้ า ยไม่ ไ ด้ เราก็
แล้วค่ะ ..ตอนนันโดนหมากัด” ้
28694042.doc 19
บอกหมอว่ามันปวดอย่างนี้ พยาบาลที่ทำา แผลให้บอกว่าแผลมันค่อยข้างลึก แล้วมี เส้น เลื อ ดใหญ่ ส่ ว นสามี บ อกว่ า มั น อาจมี การกระทบเทือนที่ปลายประสาท เส้นเอ็น .. เฮอ..ยั ง ไงก็ ข อให้ ห ายเร็ ว ๆ ก็ แ ล้ ว กั น เ พ ร า ะ วั น ที่ 22 มก ร า เ ร า ต้ อ ง ขึ้ น ไ ป เชียงใหม่ 2 แผลที่ ว่ า ท่ า ลึ ก กว่ า นี้ อี ก หน่ อ ยก็ โ ดน
การเจ็บครังนี้ ทำาให้เราฝึ กท่าศพได้ ้ อ ย่ า ง รู้ ซึ้ ง ที เ ดี ย ว (เ พ ร า ะ ก า ร แ ข ว น ขา) ...เท่าที่เราเข้าใจนะ มันทำาให้เรารู้สึก ได้โดยเฉพาะขาที่ถูกแขวนอยู่ มันเหมือน กับว่าขานั นไร้ซ่ ึงแรงใดใดมีเพียงแรงต้าน ้ จากผ้า เท่ า นั ้น จากนั ้น ขาทั ้ง ท่ อ นจะรู้ สึ ก
ได้ ป ล่ อ ยวางอย่ า งแท้ จ ริ ง และนั่ น ทำา ให้ เราสามารถนำ าความ รู้สึกปล่อยวางนั ้นมา ใช้ กั บ ส่ ว นต่ า งๆ ของร่ า งกายได้ ตั ้ ง แต่ ศี ร ษะ ใบหน้ า แขนทั ้ง 2 ข้ า ง ลำา ตั ว ขา รวมทั ้ง ความคิ ด ต่ า งๆ ด้ ว ย ...เป็ นความ หลั บ ตา ใครๆ ก็ ห ลั บ ตาได้ แต่ ห ลั บ ตา รู้ สึ ก ที่ ย ากจะบรรยาย.. อย่ า งเช่ น แค่ อย่ า งไรให้ ป ล่ อ ยวางได้ จ ริ ง เคยไหม? หลั บ ตาแล้ ว แต่ เ หมื อ นกั บ ว่ า ยั ง มองอยู่ ห รื อ จ มู ก ป ล่ อ ย ว า ง จ มู ก ไ ด้ ไ ห ม ยั ง เป็ นต้น
แต่อ ะไรก็ ไ ม่ เ ท่ า กั บ ว่ า มั น สะดุ ด ใจ
ว่ า แล้ ว เราจะฝึ กโยคะอย่ า งไรดี เพราะ หมอบอกว่าคงต้อ งใช้เ วลาอย่างน้ อยก็ 2 อาทิตย์ นี่ เราเพิ่งจะได้ฝึกท่า Headstand เองนะ (ไม่เข้าใจเหมือนกันว่าทำาไมถึงให้ ความสำา คั ญ กั บ อาสนะนี้ .. แต่ ถ้ า ให้ เ ดา อาสนะนี้ สุดๆ บวกกับ “ความอยาก” ทำา อาสนะนั่นเอง) แล้ ว ก็ ไ ด้ คิ ด !! .. โยคะไม่ ไ ด้ มี แ ต่
คงเป็ นเพราะว่ า เสี ย งที่ ไ ด้ ยิ น อยู่ เ สมอว่ า
เหมื อ นกั บ ว่ า ยั ง ขยายหรื อ บี บ อยู่ ไ หม? “นิ่ ง สบาย ใช้ แ รงน้ อย มี ส ติ ”
อาสนะเท่านั ้น เราฝึ กปราณายามะได้ ฝึ ก สมาธิได้ ที่สำาคัญ สติ เพราะขาดสติ จึงตกใจ
เป็ นตามนี้ จริ ง ๆ เพราะฉะนั ้ น ฝึ กและ ศึ ก ษาโยคะกั น ต่ อ ไปเถอะค่ ะ .. แล้ว จะรู้ ว่าเรายังต้องฝึ กและศึกษาอีกมากมายนัก สมำ่าเสมอ (กลัวเป็ นแผลเป็ นจังเลย...) ล.เล้ง เสียงกระดิ่งหยก (ไม่ใช่มังกรบิน) ป ล . ส่ ว น แ ผ ล ก็ ยั ง ไ ป ทำา แ ผ ล อ ย่ า ง
กลัวเป็ นกระต่าย ตื่นตูม
โยคะการละคร : ตอน 28694042.doc 20
ปั ศจิโมตตานาสนะ หรือ ท่าเหยียด หลัง
หลี เล้ง
เ ป็ น เ ส้ น เ อ็ น (ท่ า ป ร ะ จำา
ตั ว ...ยื น ย่ อ เข่ า กำา หมั ด ...แสดง พละ กำาลัง และความแข็งแรง) โยคะการละคร ขอเสนอ... ละคร “เส้น เอ็นคอยดึงเส้นเลือ ด และ พาเส้ น ประสาทกลั บ บ้ า น เวลา พี่อ๊อด พี่มาลี ละคร ฉากที่ ๑ เขียว ถึงบอกให้พวกเรา ทำา โยคะอาสนะ เอาเยอะๆ เคยสงสัย ไหมคะ? ว่าทำา ไม หมอ พวกเค้าหนี ไปเที่ยวค่า”
โยคะ เพื่ อ ความรู้ และความบั น เทิ ง แก่ พ่อแม่ พี่น้อง ทุกท่าน...เอ้า! เร่เข้ามา เร่ เข้ามา...ละครของเราจะเริ่มต้น ณ บัดนี้ (นักแสดง ยืนขึ้นตามลำาดับ) จำ้า ก่อนอื่น ขอแนะนำ า ผู้แสดงนำ า ดังนี้ เป็ น ผู้ แ สดง ท่ า เหยี ย ดหลั ง แบบ ที่ ๑ (ถู ก ต้ อ ง) ...พั บ ตั ว ลงจากข้ อ กระดาน บี สะโพก หลั ง เหยี ย ดตรงเป็ นไ ม้ เป็ น ผู้ แ สดง ท่ า เหยี ย ดหลั ง แบบ ที่ ๒ (อั น ตราย)...โก่ ง หลั ง ขย่ ม ตั ว เพื่ อให้ ก้ ม ได้ ม ากๆ เอาหั ว มุ ด ๆลง ไป พี่ปุ๊ พีสุ ่ เป็ น เส้ น เลื อ ด (ท่ า ประจำา
เป็ นคนพากย์ เ สี ยงตั ว
แบบ “ผ่อนคลาย สบายๆ” ไม่ทำาแรงๆ ลองมาดูกันนะคะ ว่ามีอะไรเกิดขึ้น
กับ ๓ เกลอในร่างกายเราบ้าง เสียงหมอเขียว
เอ้ า ! ก้ ม ตั ว ... ทำา ช้ า ๆ ตึ ง ...เ ท่ า ที่ รู้ สึ ก
สบายๆ
ตัว... กางแขน ร่อนลม ชมเวหา) “เส้นเลือด ลำาเลียงอาหารค่า”
สบาย และมี พ ลั งที่ สุ ด (จำ้ า : เส้นเลือด (ยื น ขึ้ น ดึ ง เชื อ ก) เฮ้ อ ! ได้ เหยียดแล้วค่อยยังชัวหน่ อย ่ (ทำาท่ากระแดะๆ ) เส้นเลือด นอนขดตั วอยู่ตั ้ง น้ าน...นาน เมื้อย...เมื่อย เส้นประสาท ใช่แล้ว ได้ยืด เส้น ยืด ทำาท่าเหยียดหลัง)
พี่ดา พีเหมียว ่
เป็ นเส้ น ประสาท (ท่ า
ประจำาตัว...นักรบ หันหลังชนกัน)
“เส้ น ประสาท คอยบอกว่ า มั น เจ็ บ จ นเกิ น จะทน ...จนห้ ามใจ ห้ามใจ ไม่ไหว”
สาย เส้นประสาทค่อย ซู่ซ่า
28694042.doc 21
คึ ก คั ก หน่ อย...แบบนี้ ใ ห้ ไ ป เส้นเอ็น เตะปี๊ ป ๑๐ ปี๊ ป ก็ยังได้เล้ย! จ ริ ง แ ฮ ะ ! เ ส้ น เ อ็ น ก็ ช อ บ เหยี ย ดยื ด นะ (ทำา ท่ า กั ๊ต จั ง อาราเร่ ดี ใ จ) ไม่ งั ้น เส้ น เอ็ น เซ็งน่ าดูเ ลย เวลาคุณ จำ้ า แก ห นั ง ส ะ ติ๊ ก ต า ก แ ห้ ง แข๊ง...แข็ง (ทำาหน้ าเมื่อย) ฉากที่ ๒ ทีนี้ เ รามาลองทำา ท่ า เหยี ย ดหลั ง แบบที่ ๒ กันนะคะ
พอปวดหลังนะ เดี๋ยวก็ลาม เส้นเลือด + เส้นประสาท ไปปวดแขน ปวดขาด้วย เ ส้ น เ อ็ น
จ๋ า ! ช่ ว ยดึ ง พ วก เ ร าก ลั บ จนจะทนไม่ไหวอยู่แล้ว ไ ด้ ค รั บ ท่ า น
บ้านที พวกเราตึง และเจ็บ เส้นเอ็น เ ดี๋ ย ว จั ด ใ ห้
อยู่เฉยๆ เส้นเอ็นรู้สึกเหมือน
ทั น ที เ ล ย (เ ริ่ ม ส า ว เ ชื อ ก กลับ เลิกขย่ม)
อย่างตั ้งใจ) (บี ถอยหลัง คืน เส้นเลือด + เส้นประสาท เ ฮ้ อ !
ค่อยยัง ชั ว หน่ อย เส้น เลื อด ่ (ยิ้ม)
+ เส้ น ประสาท ไม่ ต ายแล้ ว เสียงพากย์ ละครของเราก็ จ บลง
เสียงพากย์โหดๆ เอ้ า ! ก้ ม ตั ว ทำา แรงๆ เอาเยอะๆ ทำา ให้ ไ ด้ เ หมื อ น ครูนะ ไม่งันไม่เท่ห์(บี:ทำา ท่า ้ เส้นเลือด โ อ้ ย ! ดึ ง ตึ ง ข น า ด เ นี้ ย ะ เ ส้ น เ ลื อ ด ตี บ พ อ ดี เลือดไปเลี้ยงเส้นประสาทไม่ พอ เป็ นเหน็ บชา และอาจ ชักคะเย่อ) ก้มตัว แบบขย่ม)
แล้ ว ขอเสี ย งตบมื อ ให้ นั ก (แปะๆ)
แ ส ด ง ข อ ง เ ร า ด้ ว ย ค่ ะ (๓ เกลอ ลาโรง) ฉากที่๓ จำ้า กับ บี นอนท่าศพ มีแต่เสียงบรรยาย เสียงพากย์ เห็ น ไหมคะ เวลาเราก้ ม ตั ว แบบ เร็ ว ๆ แรงๆ เอาเยอะๆ ทำา เจ็บตัวน่าดูเลย ด้ ว ยความโลภ ๓ เกลอของเราก็
เ ดี๋ ย ว
บาดเจ็ บ ได้ น ะเนี่ ย (ดึ ง แบบ เส้นประสาท เส้ น ประสาทก็ เ จ็ บ นะ
เดี๋ ย วคุ ณ บี ก็ ป วดหลั ง หรอก
28694042.doc 22
1. เส้น เลือดก็ตี บ ทำา ให้เ ลือ ดไปเลี้ย ง เส้น ประสาทไม่พอ อาจเป็ นเหน็ บ ชา และเกิดการบาดเจ็บได้ 2. เส้น ประสาทก็ตึงเกิน ไป อาจทำา ให้ ปวดขาได้
บี อยากก้ ม ให้ ไ ด้ เ ยอะๆ แต่ ห ลั ง แข็ง ลงเยอะไม่ได้ ก็เลยโกงเอา ด้วยการ โ ก่ ง ห ลั ง แ ล้ ว มุ ด หั ว ล ง ไ ป ทำา แ บ บ นี้ ห ม อ น ร อ ง ก ร ะ ดู ก อ า จ ปู ด อ อ ก ม า (ชี้
เราปวดหลัง แล้ วลามไปปวดแขน
ตำาแหน่ งหมอนรองกระดูก) ถ้ายังเป็ นเด็ก ปูดออกมาแล้ว ก็เ ด้งกลับเข้าที่ไ ด้ แต่ถ้า สู ง วั ย แล้ ว หมอนรองกระดู ก ปู ด ออกมา แ ล ะ ไ ม่ ย อ ม เ ด้ ง กั บ เ ข้ า ที่ ห ม อ น ร อ ง
3. เส้นเอ็นก็เลยต้องดึง ๒ สหายกลับ มา เพื่ อไม่ ใ ห้ เ ส้ น เลื อ ด และเส้ น ประสาทเค้าเจ็บตัวมากเกินไป
กระดูก ปลิ้น คาอยู่อ ย่า งนั ้น ยิ่ งทำา ก็ จะยิ่ง แย่ ล ง เป็ นโรคหมอนรองกระดู ก กดทั บ เ ส้ น ป ร ะ ส า ท ต้ อ ง ป ว ด ห ลั ง ม า ร้ อ ง โอดโอยกันอีก
หากเราทำา อาสนะแค่ พ อดี ๆ ก็ จ ะรู้ สึ ก สบาย และผ่ อ นคลาย ทำา เสร็ จ แล้ ว ก็ สดชื่นแข็งแรง หากเราทำาอาสนะมากเกินพอดี แทนที่
จะดี กลั บ บาดเจ็ บ ปวดหลั ง เส้น เอ็ น ฉี ก ขาด ต้องเสียเงิน เสียเวลาไปหาหมออี ก นะคะ
เป็ นไม้กระดาน แบบนี้ ถึงแม้ว่าจะก้มไม่ กว่า และถ้าอยากจะก้มตัวให้ได้มากขึ้น ก็
ที นี้ เ รามาดู แ บบที่ จำ้ า พั บ ตั ว ลงไป
ได้ ม าก แต่ หมอนรองกระดู ก ปลอดภั ย ให้ ข ยั บ สะโพก (ก้ น ) ไปข้ า งหลั ง ก่ อ น
ฉากที่๔ เสียงพากย์ เรามาลองดูการทำาท่าเหยียด หลัง ๒ แบบ คือแบบโก่งหลัง และ แบบพั บ ตั ว ลงไป เป็ นไม้ ก ระดาน แบบไหนจะมีผลอย่างไร
ทำา ให้เ หยี ยดขาได้ มากขึ้ น ก้ ม ได้ ง่ า ยขึ้ น (ร า ย ล ะ เ อี ย ด ห า อ่ า น ไ ด้ จ า ก ก า ร วิ เ ค ร า ะ ห์ ท่ า อ า น ะ พื ้ น ฐ า น โ ด ย นั ก กายภาพบำาบัด ของ อ.คมปกรณ์ ลิมป์ สุ ทธิรัชต์ หน้ า ๔๕ และ หน้ า ๕๒) ฉากที่๕
28694042.doc 23
เสียงพากย์ คราวนี้ ทุกคนลองนั่งเหยียด ขา มื อ วางบนขา เอามื อ ทำา ปู ไ ต่ ก้ ม ตั ว จากข้ อ สะโพก หลั ง ตรงเป็ นไม้ ก ระดาน ก้มไปเรื่อยๆ สุดแล้วค้างไว้
อยู่ กั บ ตั ว เอง รั บ รู้ ค วามรู้ สึ ก ที่ เ กิ ด ขึ้ น ภายในร่ า งกาย...เป็ นยั ง ไงกั น บ้ า ง รู้ สึ ก สงบ สบาย และผ่อนคลาย มีความสุข ใช่ ว่า...ความสุข...มีความสุข...มีความสุขจัง เลย! สรุป สุ ด ท้ า ยนี้ คณะโยคะการละคร ก็ ไหมคะ ถ้ า ใช่ ... ให้ พู ด เสี ย งพร้ อ มๆ กั น
ที นี้ หั น ไปดู เ พื่ อนข้ า งซ้ า ย เรากั บ
เพื่อนใครทำา ได้เยอะกว่ากัน (พักให้ดู ๑๐ ไงบ้ า ง (พั ก ให้ ดู ๑๐ วิ น าที ) [ทำา แบบไม่ จดจ่อ หันซ้ายที ขวาที]
วินาที) แล้วหันไปดูเพื่อนข้างขวา เป็ นยัง
หวังใจว่าเพื่อนๆ จะได้ฝึกโยคะแบบมีสติ
ตั ว เอง หลั บ ตาลงเบาๆ (พั ก ๑๐ วิ น าที ) หายใจเข้ า ท้ อ งพอง หายใจออก ผ่ อ น คลาย ท้องแฟบลง หายใจช้ า ๆ สบายๆ ... รั บ รู้ ค วาม
ที นี้ เอาหั ว กลั บ มาตรงกลาง ดู ข า
มี ส มาธิ ดู ตั ว เอง ดู ร่ า งกาย ลมหายใจ
จิ ต ใจของเรา ไม่ ต้ อ งไปดู ค นอื่ น เขา ไม่ ต้องไปแข่งกับใคร ตอนนี้ เขากับเรา...ไม่ เกี่ยวกัน ขอให้ ทุ ก ท่ า น มี ค วามสุ ข กั บ การ
รู้ สึ ก ที่ ท้ อ งพอง ท้ อ งแฟบ และการกด นวดที่ช่องท้อง กระเพาะอาหาร ลำาไส้ ตับ ม้าม ไต (ค้างไว้ ๑ นาที) ค่ อ ย ๆ ยื ด ตั ว ขึ้ น พั ก ใ น ท่ า นั่ ง
ฝึ กโยคะอาสนะ อย่ า งถู ก ต้ อ ง มี สุ ข ภาพ แข็งแรง ทังกายและใจค่ะ ้ สวัสดีค่ะ แสดงครังแรกที่ ค่ายหมอเขียว โรงเรียน ้ กาญจนบุรี ระยะเวลาแสดง ๑๐ นาที ผู้ แสดง ๘ คน คนพากย์ ๒ คน อุ ป กรณ์ เชือกสีต่างกัน ๓ เส้น..
พั ก ...รั บ รู้ ค วามรู้ สึ ก ที่ เกิ ด ขึ้ นจากการ ความแตกต่ า งของการทำา โยคะอาสนะ แบบตามองดู เ พื่ อ น ไม่ มี ส มาธิ ไม่ จ ดจ่ อ กับการทำาอาสนะแบบมีสติ มีสมาธิ จดจ่อ
คลายตั ว ของช่ อ งท้ อ ง แผ่ น หลั ง เห็ น
ฝึ ก ผู้ นำ า พ ล ต รี จำา ล อ ง ศ รี เ มื อ ง จ .
วีระพงษ์ ไกรวิทย์ และจิรวรรณ ตังจิตเมธี แปลและเรียบเรียง ้
สิ่งรบกวนจิตใจกับอาการที่ปรากฏ ภายนอกทัง ๔ ้ 28694042.doc 24
ศวาสะ-ปรัศวาสา วิ-กเษปะสหภุวะห์”
“ทุ ก ขเทารมนั สยางคเมชยั ต ว
เป็ นข้อความในโยคะสูตรบทที่ ๑ ประโยค หรื อ โศลกที่ ๓๑ แปลได้ ค วามว่ า ความ เจ็ บ ปวดและความทุ ก ข์ (ทุ ก ข์ ) ความ หดหู่ใจ (โทมนัส) การสันของร่างกายส่วน ่ ต่ า ง ๆ (อั ง ค เ ม ช ยั ต ว ะ ) แ ล ะ ค ว า ม แ ป ร ป ร ว น ข อ ง ล ม ห า ย ใ จ เ ข้ า แ ล ะ ล ม หายใจออก (ศวาสะ-ปรัศวาสะ) อาการทัง ้ (นันเอง) ่ ๔ อย่ า งนี้ เ กิ ด ขึ้ น เพราะว่ า จิ ต ถู ก รบกวน สิ่ ง ร บ ก ว น จิ ต ใ จ นั ้ น เ กิ ด ขึ้ น อ ยู่
นี้เป็ นเครื่องมืออย่างง่าย ที่ใช้ในการตรวจ สอบสิ่ ง รบกวนจิ ต ใจซึ่ งมี ค วามละเอี ย ด และซ่อนอยู่ภายใน ส่วนอาการสองอย่าง หลังนั ้น คืออาการสันของร่างกายและลม ่ หายใจที่ถูกรบกวนเป็ นการเปลี่ยนแปลงที่ เกิดขึ้นโดยตรงทางร่างกาย และสามารถ อาการทังสี่อย่างในรายละเอียดกัน ้
สังเกตเห็นได้ง่าย คราวนี้ ลองมาพิจารณา ทุ ก ข์ หมายรวมถึ ง ทั ้ ง ความเจ็ บ
ภายในและอาจจะไม่ ส ามารถรับ รู้ ไ ด้ ง่ า ย นัก แต่การปรากฏตัวของมันสามารถดูได้ จากอาการภายนอกที่ เ กิ ด ขึ้ น มาพร้ อ มๆ กั น ซึ่ งก็ คื อ อาการภายนอกทั ้ง สี่ อ ย่ า งที่ กล่าวถึงแล้วข้างต้น อาการทังสี่นี้ จะต้อง ้ รบกวนจิตใจ และความเข้มข้นของอาการ
ปวดทางกายและความทุ ก ข์ ท างใจ บ่ อ ย ครั ้ง ที่ ค วามทุ ก ข์ ท างใจก่ อ ให้ เ กิ ด ความ เจ็บปวดทางกาย หรืออย่างน้ อยที่สุดก็นำา
ไปสู่ความไม่สบายทางกาย ความเจ็บปวด หรือความไม่สบายทางกายสามารถตรวจ พบได้ง่ายๆ โดยดูจากการที่บุค คลนั ้น มัก จะปรับเปลี่ยนท่าทางของตนเองอยู่บ่อยๆ สบายทางร่างกาย ไม่ว่าจะเป็ นความปวด (เช่น ขณะอยู่ในท่านั่ง เมื่อมีความรู้สึกไม่ เมื่ อย ชา ทำา ให้ ต้ อ งปรั บ เปลี่ ย นท่ า อยู่ บ่อยๆ เพื่อหลีกเลี่ยงความไม่สบายที่เกิด ขึ้นทางกายนั น -ผู้แปล) ้ เทารมนั ส ยะ (โทมนั ส ) คื อ ความ
มีอย่างน้ อยหนึ่ งอย่างปรากฏขึ้น เมื่ อมีสิ่ง ภายนอกที่ เ กิ ด ขึ้ น นั ้ น จะแปรเปลี่ ย นไป ตามความหนั กเบาของกิจกรรม(ที่รบกวน จิ ต ) เนื่ องจากอาการที่ เ กิ ด ขึ้ นภายนอก เหล่านี้ เป็ นผลมาจากจิตใจถูกรบกวน ดัง รบกวนจิ ต ใจย่ อ มช่ ว ยขจั ด ความเข้ ม ข้ น ของอาการภายนอกที่เกิดขึ้นด้วย อาการ 2 อย่ า งแรกคื อ ทุ ก ข์ แ ละ นั ้ น เทคนิ ควิ ธี ที่ ใ ช้ ใ นการควบคุ ม การ
หดหู่ สิ้ น หวั ง ทางใจย่ อ มนำ า ไปสู่ ส ภาวะที่ อ่อนระโหยโรยแรงทางร่า งกาย ไม่ว่าจะ มากหรือน้ อยก็ตาม ก็สามารถที่จะสังเกต เห็ น ได้ จ ากท่ า ทางและการปรั บ เปลี่ ย น ท่าทางของร่างกายเช่นเดียวกัน
โทมนั ส นั ้ น ค่ อ นข้ า งเป็ นเรื่ องของจิ ต ใจ แต่มีผลกระทบต่อร่างกาย อาการทังสอง ้ 28694042.doc 25
อาการสันในส่วนต่างๆ ของร่างกาย ่ และสิ่ ง รบกวนจั ง หวะการหายใจก็ เ ป็ น สัญญาณที่ค่อนข้างสังเกต หรือจับต้องได้ ง่ า ย สิ่ ง รบกวนจิ ต ใจใดๆ ย่ อ มก่ อ ให้ เ กิ ด อ า ก า ร สั ่ น ข อ ง ร่ า ง ก า ย แ ล ะ ก า ร เปลี่ยนแปลงหรื อ การรบกวนจั ง หวะการ หายใจที่ราบเรียบปกติ ซึ่งอาจจะกระทบ ต่ อ ลมหายใจเข้ า หรื อ ลมหายใจออกหรื อ ทั ้ง สองทาง แม้ แ ต่ สิ่ ง รบกวนจิ ต ใจหรื อ อารมณ์ที่เกิดขึ้นเพียงชัวคราว ก็สามารถ ่ ก า ย (อั ง ค เ ม ช ยั ต ว ะ ) แ ล ะ ก า ร แ ป ร ปรั ศ วาสะ) ความเข้ ม ข้ น ของอาการสั ่น
เด่น ชัด เร็ว และแรง การเปลี่ยนแปลงที่ เกิดขึ้นอย่างเด่นชัดนี้ ก็สามารถทำาให้รู้ถึง คำาพังเพยที่ว่า “โกรธเหมือนวัวบ้า” ความ ความเข้มข้นของอารมณ์โ กรธ จนนึ ก ถึง ผิ ด หวั ง เสี ย ใจนำ า ไปสู่ ล มหายใจออกที่ ช้ า และยาว ความกัง วลใจนำ า ไปสู่ล มหายใจ เข้า-ออกที่ต้ ืนและสัน การตกใจอย่างแรง ้ อาจทำา ให้เ กิดการหยุ ดหายใจสั น ๆ ความ ้ สนุ ก สนานนำ า ไปสู่ ก ารหยุ ด หายใจสั ้ น ๆ เช่นกันแต่ลมหายใจจะไม่ต้ ืนมากนัก
ทำา ให้เ กิ ดอาการทัง สองคื ออาการสั ่น ทาง ้ เปลี่ ย นจั ง หวะของการหายใจ (ศวาสะและการแปรเปลี่ยนจังหวะของการหายใจ จะเป็ นสั ดส่ วนโดยตรง กับความเข้ ม ข้น ของการรบกวนทางจิตใจ ความจริงแล้ ว ใกล้ชิดกับสภาวะของจิตใจ กล่าวได้ว่ารูป แบบเฉพาะของการรบกวนจิตใจอย่างใด การหายใจของคนเรานั ้น มีความสัมพั น ธ์
อาการสันทางกาย และการเปลี่ยน ่
จั ง หวะของการหายใจมี ค วามสั ม พั น ธ์ อย่า งใกล้ ชิด กับ สิ่ ง รบกวนทางจิ ต ใจมาก เสียจนกระทังมันจะเกิดขึ้นควบคู่กันทุกๆ ่ ครั ้ง เมื่ อมี สิ่ ง รบกวนจิ ต ใจใดๆ เกิ ด ขึ้ น อย่างไรก็ตามหากการรบกวนจิตใจไม่ได้มี กำา ลังหรือความรุน แรงมากนั ก อาการทั ง ้ สองอย่างที่เกิดขึ้นนี้ ก็จะเบาบางมากและ อาจไม่สามารถสังเกตเห็นได้โดยง่าย โดย เ ฉ พ า ะ ถ้ า ผู้ สั ง เ ก ต ไ ม่ ไ ด้ สั ง เ ก ต อ ย่ า ง ละเอียดประณีตมากๆ สิ่ง รบกวนจิตใจซึ่ง ย า ก ที่ จ ะ จั ด ก า ร ไ ด้ นั ้ น ส า ม า ร ถ ที่ จ ะ
อย่ า งหนึ่ ง อาจนำ า ไปสู่ ก ารเปลี่ ย นแปลง ลั ก ษณะของการหายใจ อาจเป็ นไปได้ ที่ เราจะระบุ รู ป แบบของอารมณ์ ห รื อ การ รบกวนจิตใจได้อย่างละเอียดชัดเจน เมื่อ เราสั ง เกต เห็ น การเปลี่ ย นแปลงของรู ป อารมณ์ โ กรธ ลมหายใจออกจะมี ค วาม 28694042.doc 26 แ บ บ ก า ร ห า ย ใ จ ตั ว อ ย่ า ง เ ช่ น เ มื่ อ มี
เอาชนะได้ โ ดยการควบคุ ม และการลด อาการภายนอกที่ เ กิ ด ขึ้ นเหล่ า นั ้ น โดย อาศัยวิธีการบางอย่างซึ่งสามารถปฏิบัติได้ เพราะว่ า โดยธรรมชาติ แ ล้ ว การควบคุ ม
ร่ า ง ก า ย เ ป็ น สิ่ ง ที่ ทำา ไ ด้ ง่ า ย ก ว่ า ก า ร
ควบคุมจิตใจ อย่างน้ อยที่สุดวัตถุประสงค์ อย่า งหนึ่ งของการฝึ กอาสนะและปราณา ยามะ (ของหฐโยคะ) ก็เ พื่ อที่จ ะสามารถ ควบคุ ม จิ ต และอาการของมั น ผ่ า นการ ระงั บ การสั ่น ของร่ า ง กาย (ด้ ว ยการฝึ ก อาสนะ) และควบคุมจังหวะการหายใจให้
คำา คำาข้าง ต้นมาจากคำา ๓ คำาประกอบกัน คื อ เอกะ (หนึ่ ง) + ตั ต วะ (หลั ก การ) + อภยาสะ (การปฏิ บั ติ ห รื อ ศึ ก ษา) ซึ่ ง การ แ ต ก คำา ศั พ ท์ ใ น ลั ก ษ ณ ะ เ ช่ น นี้ ทำา ใ ห้ สามารถตี ค วามได้ เ ป็ น ๒ ความ หมาย ตามที่กล่าวไว้ข้างต้น ในความหมายแรก ศึ ก ษ า ต า ม แ น ว ท า ง ป รั ช ญ า อ ท ไ ว ต ะ
ดำา เนิ น ไปอย่ า งราบเรี ย บเป็ นปกติ (ด้ ว ย การฝึ กปราณายามะ) อาสนะ และปราณา ยมะของปตั ญ ชลี ก็ มี วั ต ถุ ป ระสงค์ อ ย่ า ง เดี ย วกั น (กั บ หฐโยคะ) ในโยคะสู ต รของ ปตั ญ ชลี โศลกที่ ๑:๓๓-๑:๓๙ กล่ า วถึ ง เทคนิ คหรือวิธีทังเจ็ด เพื่อทำา ให้จิตตังมัน ้ ้ ่
นั ้ น อรรถกถาจารย์ ส มั ย ก่ อ น บางท่ า นที่ เวทานตะได้แปลความ “เอกะตัตวะ” ว่า เป็ นหลั ก การหรื อ ความจริ ง สู ง สุ ด นั่น คื อ พรหมั น ดั ง นั ้ น เขาจึ ง แปลความว่ า การ รบกวนจิ ต สามารถถู ก แก้ ไ ขโดยการนั่ ง สมาธิ ใ คร่ ค รวญจนเข้ า ถึ ง พรหมั น การ แปลความเช่ น นี้ ดู เ หมื อ นว่ า จะไม่ ไ ด้ รั บ
2
และบริสุทธิ ์ หรืออย่างน้ อยที่สุดในโศลกที่ ๑:๓๔ ก็กล่าวถึงการควบคุมและลดอาการ ภายนอกเหล่านี้ “ตั ต -ประติ เ ษธารถเมกะ-ตั ต ว
การยอมรับได้ง่ายนั ก เพราะมันขึ้นอยู่กับ การยอมรับในปรัชญาอทไวตะ (ในขณะ ที่ อี ก ด้ า นหนึ่ งนั ก วิ ช าการส่ ว นใหญ่ ก็ มี
2
าภยาสะห์” คือข้อความในโยคะสูตรบทที่
๑ โศลกที่ ๓๒ แปลได้ความว่า การแก้ไข การรบกวนจิ ต ใจทำา ได้ โ ดย ๑) ฝึ กตาม หลัก หรื อวิ ธีก ารอย่ า งหนึ่ งที่ ได้ แนะนำ า ไว้ ๒) ทำาตามหลักอภยาสะหรือการฝึ กปฏิบัติ ๘ ของโยคะ) อย่างสมำ่าเสมอตามอัษฏางค์โยคะ (มรรค คำาสำาคัญในโศลกนี้คือ เอกะตัตวาภ
แนวคิดอทไวตะเวทานตะ กล่าวว่า สิ่งต่างๆ ใน
โลกล้วนเป็ นมายาหรือทุกสิ่งเป็ นเพียงภาพปรากฏ ของพรหมัน (หรือพรหม ) ซึงเป็ นความจริงส้งสุด ่ เพียงหนึ่ งเดียว พรหมันจึงอย่้ในทุกๆ สิ่ง หากมี ความเข้าใจว่ามีพรหมันอย่้ในทุกสิ่งและสามารถ ปฏิบัติต่อทุกสิ่งได้เช่นเดียวกับที่ปฏิบัติต่อพรหมัน ผ้้น้ ั นก็จะเข้าส่้ความหลุดพ้น เช่น มนุ ษย์ไม่ว่าจะ รวย จน มีฐานะส้งหรือตำ่า หรือแม้แต่สัตว์ต่างๆ ต่างก็มีพรหมันอย่้ หากบุคคลสามารถรักและเคารพ ในมนุ ษย์และสัตว์ต่างๆ ได้อย่างเท่าเทียมกัน เหมือนรักและเคารพในพรหมันแล้ว เขาผ้้น้ ั นก็จะ เข้าส่้การหลุดพ้น (ผ้้แปล)
ยาสะห์ การแปลความหมายในโศลกนี้ จะ แตกต่างกันไปขึ้น อยู่กับการแตกคำา ศัพท์ ของคำาประสมและการให้ความหมายของ 28694042.doc 27
ความเห็ น ว่ า ปตั ญ ชลี ย อมรั บ แนวคิ ด ทวิ นิ ย มของปรั ช ญาสางขยะ ) อี ก ประการ หนึ่ งของการตีความตามความหมายแรก นี้ก็มีความไม่ชัดเจนต่อการทำาความเข้าใจ โศลกนี้ เพราะการตีความคำาว่า เอกะตัตว
3
ทังเจ็ดโศลกตามลำา ดับตังแต่ ๑:๓๓-๑:๓๙ ้ ้ ซึ่ งได้ รั บ การแนะนำ า ให้ ป ฏิ บั ติ เ พื่ อการ บ ร ร ลุ ถึ ง “ จิ ต ต ะ -ป ร ะ ส า ท น ะ ” ของจิต ) และ “มนั สสถิตินิพันธนั ม” (วิธี การผู ก หรื อ ทำา จิ ต ให้ นิ่ ง ) การแปลความ ของโศลกนี้ (กระบวนการบรรลุ ถึ ง สภาวะอั น สงบสุ ข
ะ ว่ า เ ป็ น “ ห ลั ก ก า ร ห นึ่ ง ” มี ค ว า ม คลุ ม เครื อ มากเนื่ องจากมิ ไ ด้ ชี้ ชั ด ว่ า หลั ก ว่า อะไรหรือวิธีใดก็ตามที่ผู้ฝึกพบว่าอาจมี การหนึ่ งนี้ คืออะไร จนบางคนถึงกับกล่าว ประโยชน์ ต่อการเอาชนะการรบกวนจิตใจ (จิ ต ตะ วิ -กเษปะ) ก็ ต รงกั บ ความหมาย ของข้อความนี้ทังหมด ้ เมื่อการรบกวนจิตใจถูก กำา จัดออก
เช่นนี้ ดูเหมือนจะเหมาะสมที่สุด ในบริบท เอกสารอ้างอิง : Karambelkar, Sutras PATANJALA YOGA SUTRAS Sanskrta Translation & Commentary. Lonavla : Kaivalyadhama. with Transliteration, P. V. (1986).
ไป ผลก็คือจิตจะสงบนิ่ ง คำาว่าเอกะตัตวะ ควรจะได้รับการแปลความว่าเป็ นหนึ่ งใน หลักการหรือเทคนิ คหรือวิธีการต่างๆ ใน การฝึ กปฏิบัติที่ได้กล่าวถึงไว้ในโยคะสูตร
3
แนวคิดทวินิยมของปรัชญาสางขยะ กล่าวว่า สิ่ง
ต่างๆ ในโลกประกอบขึ้นด้วยสองสิ่งคือ ปุรุษะ กับ ประกฤติ ปุรุษะคือจิต หรือตัวสำานึ กร้้ หรือส่วนของ วิญญาณ ส่วนประกฤติคือสสาร หรือวัตถุ หรือ ร่างกายที่ประกอบขึ้นจากธาตุต่างๆ รวมกัน อัน ได้แก่ ดิน นำ้า ไฟ ลม อากาศ ซึงการหลุดพ้นของ ่ ปตัญชลีตามแนวคิดของปรัชญาสางขยะนี้ คือการฝึ ก โยคะเพื่อให้ปุรุษะหรือจิตเกิดสำานึ กร้้ว่าตนเองไม่ใช่ สิ่งเดียวกันกับประกฤติอีกต่อไป เมื่อนั้ นจิตหรือตัวร้้ จะแยกออกจากสิ่งที่ถ้กร้้คือประกฤติหรือวัตถุธาตุ ต่าง ๆ ทำาให้ผ้ฝึกเข้าส่้สภาวะหลุดพ้นจากการเวียน ว่ายตายเกิด (ผ้แปล) ้
28694042.doc 28
จีระพร ถอดความและเรียบเรียง จดหมายข่าวเคยลงเรื่องหมอเขียว หรือ อาจารย์ ใ จเพชร มี ท รั พ ย์ ไป 2 ครั ้ง แล้ว แต่ก็ยังมีประเด็นต่างๆ อีกมากมาย เราขออนุญาตสัมภาษณ์ สดจากอาจารย์ฯ เลย สารัตถะ ทำา ไ ม ม า ที่ น่ า เรี ย นรู้ ในโอกาสเริ่ ม คอลั ม น์ ใ หม่ นี้ จริ ง ก็ แ ก้ ปั ญหาได้ เ พี ย ง 40% เท่ า นั ้ น เพราะ 3 สิ่ ง นี ้ยั ง มี อ ยู่ คื อ มี โ รคมาก ขึ น เจ็ บ ป่ วยเรื ้อ รั ง , ค่ า ใช้ จ่ า ยสู ง , พึ่ ง ้ ตนเองน้ อยลง เจอทางตัน เป็ นความล้ม
เหลวของการดู แ ลสุ ข ภาพ เห็ น ความ หายนะของมนุษย์ ก็เ ครียด จึงไปปฏิบัติ ธรรม ในระหว่ า งปฏิ บั ติ ธ รรม ได้ พ บว่ า
สนใจเรื่ องธรรมชาติ เศรษฐกิจพอเพียง
บำา บั ด ต า ม แ น ว อ.ใจเพชร เดิ ม ที ไม่ สนใจองค์ ค วามรู้ แนว ว่ า เค้ า จะมี ป ระโยชน์ อะไรคิด เพี ย งว่ า แพทย์ แ ผนปั จจุ บั น มี เ ครื่ อ งมื อ ดี ธรรมชาติบำา บัด ไม่คิ ด
พ ระ พุ ท ธ เ จ้ า ตรั ส เ กี่ ย ว กั บ สุ ข ภ า พ ไ ว้ มากมาย คิ ด ว่ า น่ าจะเป็ นคำา ตอบที่ เ รา ”ความสมดุ ล ” ยกตั ว อย่ า งเช่ น หลั ก แสวงหาและเป็ นคำา ตอบทั ้ ง หมด ของ ปฏิ บั ติ ที่ เ ป็ นต้ น เหตุ ใ ห้ สุ ข ภาพแข็ ง แรง อายุ ยื น 7 ประก า ร (หลั ก อน ายุ สู ต ร ) ได้แก่ 1. เ ป็ น ผู้ ทำา ค ว า ม ส บ า ย แ ก่ ต น เ อ ง (แข็งแรง) 2. รู้จักประมาณในสิ่งที่สบาย 3. บริโภคสิ่งที่ย่อยง่าย 4. เที่ยวไปในกาลอันสมควร กรุณามุทิตาอุเบกขา
แ ละมี ก ารวิ จั ยมาก มาย ส ามารถ แก้ ปั ญหาได้ ม ากกว่ า เราเรี ย นมาทางด้ า น อย่างไรก็ตาม ปฏิบัติราชการมา 17 ปี ก็มี แต่ เ จอผู้ ป่ วยมากขึ้ น มี โ รคเรื้ อรั ง และ รุ น แรงเพิ่ ม ขึ้ น ทั ้ง ที่ ทุ่ ม เทสุ ด ฝี มื อ กลั บ แก้ปัญหาได้เ พียง 20% เท่านั ้น จึงสนใจ ที่ ศึก ษาแพทย์ แผนไทย, แผนทางเลือ ก, เด่นชัด แม้ได้นำาทุกแผนที่ศึกษามาปฏิบัติ 28694042.doc 29 แพทย์ พ้ ื นบ้ า น ซึ่ งก็ ยั ง แก้ ปั ญหาได้ ไ ม่ วิ ทยาศาส ตร์ ทั ้ ง ใ น แ ล ะต่ างป ระเ ท ศ
5. ประพฤติ เ พี ย รดั ่ ง พรหม เมตตา 6. เป็ นผู้มีศีล
หรื อ อย่ า งการที่ พ ระองค์ ก ล่ า วว่ า ความ สมดุล = เจ็บป่ วยน้ อย เบากาย มีกำา ลัง
7. คบมิตรที่ดีงาม
เบาใจ อยู่อย่างผาสุก (หลักกกจูปมสูตร) ฯลฯ นอกจากนั ้ น พระพุ ท ธเจ้ า ยั ง ตรั ส
ให้พิสูจน์ เอง ผู้ฝึกฝนและปฏิบัติพึงรู้เห็น ไ ด้ ด้ วย ตน เ อง เ ป็ น ก า ร เ ชื้ อ เ ชิ ญ ห รื อ ท้ า ทายให้ ม าพิ สู จ น์ ไ ด้ เอหิ ปั สสิ โ ก แล้ ว ทำา ไม๊เราจะไม่ศึกษาหลักพระพุท ธเจ้าล่ะ นันคือจุดเริ่มต้น ่ จึ ง มาพิ สู จ น์ ตามหลั ก หาได้ ง่ า ย
เรื่องความสมดุล ร้ อน - เย็น การเป็ นผู้ มี โรคน้ อย มี ทุ ก ข์ น้ อย การมี ผ ลเสมอกั น ที่ควรแก่ความเพียร การปรับร้อน - เย็น ไม่เย็นนั ก / ไม่ร้อนนั ก เป็ นกลาง เป็ นสิ่ง ด้วยสิ่ง ทีห าได้ง่ าย ไม่มีโ ทษ เป็ นการ ได้โดยสิ่งที่หาได้ง่าย และไม่มีโทษ
ไม่มีโทษ “หาได้ง่าย“ นั ้นจะต้องเป็ นของ ที่อยู่ใกล้ตัวเรามากที่สุด หรืออยู่ในตัวเรา ปั ญหาได้ คือมีความผาสุก ยังยืน ให้อิสระ ่ เคียง ไม่แพง จึงเป็ นคำาตอบที่ ปลดแอก
ปฏิ บั ติ เ พื่ อความดั บ ทุ ก ข์ คนจะพ้ น ทุ ก ข์ แ ล ะ ยิ่ ง เ มื่ อ พิ จ า ร ณ า ว่ า
และถ้ า นำ า หลั ก นี้ ม าใช้ ต้ อ งสามารถแก้ ภาพแก่ตน “ไม่มีโทษ” คือ ไม่มีผลข้าง ใ น ข ณ ะ เ ดี ย ว กั น คำา ต รั ส ข อ ง
พระพุทธเจ้าบำาเพ็ญธรรมตัง 20 อสงไขย ้ 100,000 กัลป์ (อสงไขยหมายถึงจำา นวน ที่นับไม่ถ้วน ผู้สัมภาษณ์) 1 กัลป์ คิดเป็ น
เวลาคื อ มี ภู เ ขาเวฬุ บ รรพต ขนาดกว้ า ง ยาวและสู ง 1 โยชน์ ซึ่ ง 1 โยชน์ = 16 กิโ ลเมตร ทุก ๆ 100 ปี ให้น างฟ้ าเอาผ้ า ใยบัวที่นิ่มมาก มาปั ด 1 ครัง จนภูเขานั น ้ ้ แสนกั ล ป์ จะยาวขนาดไหน ยิ่ ง อสงไขย วิวัฒนาการการแพทย์แผนปั จจุบันกี่ร้อยปี
“ในหลวง” ในเรื่ อ งเศรษฐกิ จ พอเพี ย งก็ สอดคล้องกัน คือการบริหารแบบคนจนจะ ทำาให้เกิดความก้าวหน้ า ใช้ทุนน้ อย หาได้ ง่าย แก้ปัญหาเศรษฐกิจได้ ลดความเดือด หลักการที่ว่า ซึ่งต้องใช้ปัญญาอย่างลึกซึ้ง เรียกว่าเป็ นสุดยอดแห่งความท้าทาย ร้ อ น ไม่ มี โ ทษ โดยเราก็ ดำา เนิ น ไปตาม
ราบเป็ นหน้ ากลอง นั บ เป็ น 1 กั ล ป์ แล้ ว แล้ว ก็ยิ่ งยาวนานไปอี ก เปรี ย บเที ย บกั บ เอง กั บ คนเรี ย นแพทย์ 7 ปี เที ย บกั บ พระพุ ท ธเจ้ า ไม่ ไ ด้ เ ลย ไม่ เ พี ย งเท่ า นั ้ น การสอนของพระองค์ยังเป็ นอกาลิโ ก คือ ไม่ ล้ า สมั ย เป็ นจริ ง ตลอดกาล ไม่ มี ใ คร ลบล้างได้ โดยพระองค์ตรัสว่าอย่าเพิ่งเชื่อ 28694042.doc 30
การแก้ปัญหาและการพัฒนาแท้จริง
เกิ ด จากคนลำา บาก แล้ ว ใช้ ปั ญญานั ้ น แก้ ความลำา บากได้ คื อ ภู มิ ปั ญญาที่ แ ท้ จ ริ ง ประหยัด เรียบง่าย แก้ปัญหาได้ ทุกคนมี คนรวย
์ สิ ท ธิ แ ก้ ปั ญหาทั ้ง หมด ไม่ ว่ า คนจน หรื อ
เราจึงสนใจธรรมชาติ และเริ่มบูรณ าการองค์ ค วามรู้ ทุ ก แผนเข้ า ด้ ว ยกั น กั บ หาความสมดุล เพื่อช่วยดับทุก ข์ หาสิ่งที่ เป็ นกลาง เป็ นเอก ที่แก้ปัญหาได้ ได้ ใ ช้ ห ลั ก ของพระพุ ท ธเจ้ า และ หลั ก พุ ท ธธรรม และเศรษฐกิ จ พอเพี ย ง
จากการนำ า หลักของทัง 2 พระองค์ ้ มาเป็ นแก่น แล้วนำ า แพทย์แผนทางเลือก ต่าง ๆ มาร่วมกัน ใช้ เป็ นวิธี ใช้ อุป กรณ์ ท้ อ งถิ่ น เป็ นหลั ก ประหยั ด เรี ย บง่ า ย ปลอดภั ย มี ป ระสิ ท ธิ ภ าพสู ง สุ ด สามารถ ลดปั ญหาลงได้ สามารถแก้ปัญหาให้จบลง
ในหลวง จึ ง ทำา ให้ ไ ม่ ห ลงทาง ไม่ ห าของ แพง จึ ง มาหาของใกล้ ตั ว แล้ ว ก็ สำา เร็ จ เป็ นปฏิ ห าริ ย์ คื อ ลดปั ญหาผู้ ป่ วยได้ ถึ ง 90% ทำา ให้ เ ขามี ส ภาพเจ็ บ ป่ วยน้ อยลง โดยใช้ เ วลาเพี ย ง 5-7 วั น นั่ น คื อ การ ยื น ยั น ว่ า ห ลั ก ข อ ง พ ร ะ พุ ท ธ เ จ้ า แ ล ะ ในหลวงตรัสเป็ นจริง เราก็มีความหวัง ผาสุกแก่มนุษย์ คือ ง่ายที่สุด ตั ้ ง ไว้ 3 ประเด็ น ในการให้ ค วาม
ได้ โดยเรียกว่า ”แพทย์วิถีพุทธ” เป็ น องค์ความรู้ใหม่ของโลก ซึ่งน่ าจะเป็ นทาง เลือกหนึ่ งของสังคม และไม่สงวนลิขสิทธิ ์ สำา ห รั บ แ พ ท ย์ แ ผ น ปั จ จุ บั น ก็ ยั ง ค ง มี ประโยชน์ แ ละใช้ ไ ด้ อ ยู่ โดยเฉพาะเช่ น ชัวคราว เป็ นต้น ่ สารัตถะ กรณี อุ บัติ เ หตุ กรณี ฉุก เฉิน ใช้เ ป็ นยาแก้ คุ ณ หมอมี ง านเยอะ
ม า ก มี วิ ธี ย่ า ง ไ ร ใ ห้ ตั ว เ อ ง มี ค ว า ม สมดุลชีวิต
- ทำาอย่างไรจะได้สิ่งที่ประหยัดเรียบ - ทำา อย่างไรให้มีป ระสิทธิภ าพสูงสุด ในการแก้ปัญหา - พึ่งตนเองได้สูงสุด หลัก “ความสมดุล” ของพระพุทธเจ้าและ ในหลวง ทรงตรัสว่า พระพุทธเจ้า ความสมดุล คือ การ ดับทุกข์ ในหลวง ความสมดุ ล คื อ ความ มันคง ่ 28694042.doc 31
อ.ใจเพชร พระพุ ท ธเจ้ า ให้ ค วามสำา คั ญ เรื่ องสมดุ ล มาก มี ค นถามพระพุ ท ธทำา อย่างไรให้พ้นทุกข์ได้ พระพุทธเจ้าตรัสว่า “ เราไม่พั ก เราไม่เ พีย ร จึง ข้า มโมษะ สงสารได้ จึ ง พ้ น ทุ ก ข์ หรื อ พู ด ง่ า ยๆ ว่ า ท่ า นมี ค วามความสมดุ ล คื อ ท่ า นรู้ เ พี ย ร ในตอนที่ไม่ควรพัก และ รู้พัก ในตอนที่ ไม่ควรเพียร หลั ก สมดุ ล รู้ เ พี ย ร รู้ พั ก คื อ คอย
อ่ า นตั ว เองตลอดเวลา เพี ย รเท่ า ไหร่ พลังชีวิตจึงไม่พร่อง พักเท่าไหร่พลังชีวิต
จึ ง เต็ ม ศั ก ยภาพแต่ ล ะคนไม่ เ ท่ า กั น ดู ศั ก ยภาพเรา เพี ย รเต็ ม ที่ ล้ า ก็ พั ก แล้ ว ค่อยเพียรใหม่ “เพียรเต็มที่ พักพอดี” ทำา งานได้ ม าก ไม่ บ้ า งาน ไม่ ห ลง
ถอนพิ ษทุ ก อย่า งก็ ไ ม่ หาย มาลองตรวจ ใจ จึงพบกว่ า “ตั วเองกดดัน ตัว เอง” ไม่ ให้อภัยตัวเอง ไม่พอใจตัวเอง ไม่ชอบใจ ตัวเอง เครียด มาจากใจที่ ยึดมัน มาจาก ่
งาน รู้ ว่ า งานมี ป ระโยชน์ งานคื อ สาระ สำา คั ญที่ ค วรทำา ทำา แล้ ว โลกได้ ป ระโยชน์
การที่ เ ราทำา อะไรแบบเป ะเกิ น ไป ความ ๊ จริงของชีวิตเป็ นแบบเปะไม่ได้ ธรรมชาติ ๊ นั ้ น ยื ด หยุ่ น แต่ ต อนนั ้ น จิ ต เราไม่ รู้ จั ก ยืดหยุ่น เราควรจึงเพียรเต็มที่ พักให้พอดี เป็ นประจำา ยืดหยุ่นบางกาละ ใจก็คลาย ไข้ก็ดข้ ึน สรุปแล้วเป็ นไข้ใจ ี ทำา ให้ เ ราแกร่ ง ขึ้ น พอคลายใจลงได้ แ ล้ ว
เป็ นการทำา งานให้โลก ขณะเดียวกัน เรา ไม่ ค วรหลงงาน ทำา งานด้ ว ยความสุ ข ยิ น ดี โดยใช้ อิ ท ธิ บ าท 4 คื อ ฉั น ทะ (ความพอใจ) , วิ ริย ะ (ความเพี ยร) , จิ ต ต ะ (ค ว า ม เ อ า ใ จ ใ ห รื อ จิ ต ใ จ จ ด จ่ อ ) , วิ มั ง สา (การตรวจสอบใคร่ ค รวญหรื อ ประเมินผล) ทำาให้เกิดพลัง เห็นคุณค่าใน สุ ข ) จะหลั ่ ง ออกมาจากต่ อ มพิ ทู อิ ท ารี แล้วพักให้พอดี รู้จักจุดพอดีของตน รู้จัก “อ่านตัวเอง” งาน ทำา ได้ แ บบนี้ สารเอ็ น โดรฟิ น (สาร ทำา ให้เซลล์เนื้ อเยื่อ แข็งแรง เพียรเต็มที่
พบว่ า คนเราควรทำา แค่ เ ท่ า ที่ ทำา ได้ (ด้ ว ยความเพี ย รเต็ ม ที่ น ะ) เวลามี ง าน มาก ให้ชังนำ้ าหนั กดูว่าอันไหนสำา คัญที่สุด ่ ณ วินาทีนั้น ให้ค่าสิ่งนั ้นสำา คัญที่สุด ส่วน เรื่องของโลก มันไม่ใช่เรื่องสำา คัญสำา หรับ งานอื่นให้ถือเป็ นเรื่องไม่สำาคัญ ให้มันเป็ น เราในตอนนั ้ น เมื่ อ กำา ลั ง อยู่ กั บ ปั จจุ บั น ทำา สิ่ ง สำา คั ญ ที่ สุ ด อยู่ ขณะเดี ย วกั น มี สิ่ ง อื่นมาแทรก เราก็ลองวิเคราะห์ว่าสิ่งที่มา แทรกนั ้ น สำา คั ญ กว่ า งานปั จจุ บั น ที่ ทำา มั ้ย ถ้ า สำา คั ญ กว่ า ให้ ถื อ ว่ า งานที่ กำา ลั ง ทำา อยู่ เป็ นเรื่องไม่สำาคัญ ณ เวลานั ้น เช่น กำาลัง เร่ ง งานบางอย่ า ง แต่ มี ผู้ ป่ วยหนั ก มาพบ เราเห็ น ความจำา เป็ นที่ จ ะต้ อ งช่ ว ยผู้ ป่ วย
แต่ พุ ด อย่ า งนี้ ตั ว เองก็ ทำา ไม่ ไ ด้
100% ตลอดเวลาหรอกนะ บางครั ้ง ก็ มุ จะไม่ทำาประจำา คือถ้างานหนั กมากตลอด
งานหนั กมาก มีบ้างเป็ นบางคราว แต่เรา เวลา จะทำา ให้ เ ราแกว่ ง เปราะบาง แต่ ถ้างานหนั กบ้างเป็ นบางคราว จะทำาให้เรา แกร่งขึ้น ตั ว อย่ า งก็ มี คื อ ช่ ว งหนึ่ งโหมงาน
ม า ก เ ล ย ไ ม่ ส บ า ย น า น เ ป็ น อ า ทิ ต ย์ 28694042.doc 32
หนั กก่อน นั่น คือ เราชั งนำ้ าหนั ก หาสิ่งที่มี ่
ความสำา คั ญ สู ง สุ ด เมื่ อบำา บั ด ผู้ ป่ วยหนั ก นั ้น เรี ยบร้ อ ยแล้ ว ก็ก ลั บ มาทำา งานที่ ค้ า ง แทนแล้ว อยู่ ซึ่งตอนนี้ กลับมาเป็ นงานที่สำาคัญที่สุด ไม่ ว่ า กำา ลั ง ทำา อะไร ให้ เ ห็ น คุ ณ ค่ า
ทำา ให้เ รามีค วามสุ ข ลดละสิ่ งที่ ไ ม่ ดี และ ทำาจิตใจให้ผาสุก ไม่ติดยึดสิ่งใด ๆ ในทำา นองเดี ย วกั น ใช้ สมถะเสริ ม
พลัง ทำาให้เกิดความสงบได้เร็ว ทำาให้เกิด ความผาสุ ก มากขึ้ น พระพุ ท ธเจ้ า แนะให้ ใช้ ทั ้ ง คู่ ให้ เ กิ ด ประโยชน์ แ ทงทะลุ ธ าตุ วิ ห าร 4 คื อ เมตตา ปรารถนาให้ สั ต ว์ บรรลุ ธ รรม เข้ า ถึ ง ความสุ ข มี พ รหม โลกทั ้ง ตนเองและผู้ อ่ ื น พ้ น ทุ ก ข์ หรื อ ได้ รับสิ่งที่ดีและเป็ นประโยชน์ กรุณา ลงมือ กระทำาให้เกิดการพ้นทุกข์หรือได้รับสิ่งที่ดี เป็ นประโยชน์ มุทิตา ยินดีเมื่อเกิดสิ่งที่ มี ป ระโยชน์ อุ เ บกขา การปล่ อ ยวางไม่ อ ย า ก ไ ด้ สิ่ ง ใ ด ๆ ต อ บ แ ท น ก ลั บ คื น เป็ นการคิ ดดี ทำา ดี พากเพี ย รเต็ ม ที่ ถึ ง แม้ แต่ ที่ แ น่ ๆ ผลดี นั้ น เกิ ด ขึ้ น ในใจเราแล้ ว อุ เ บกขาเป็ นการปล่ อ ยวาง ไม่ ทุ ก ข์ มี ความเข้ า ใจอย่ า งถู ก ต้ อ งว่ า จะทำา อะไร ก็ ต ามมี ทั ้ ง สำา เร็ จ และไม่ สำา เร็ จ มั น ไม่ เที่ยง ปล่อยให้ผลเป็ นเรื่องของโลก ไม่ว่า จะปรากฏออกมาเป็ นประโยชน์ หรือโทษ ปล่อยวางได้ ความสำา เร็จของเราคือ ยิ่ง ทำา ยิ่งลดความชั ว ความเดือดร้อน ยิ่งทำา ่ ยิ่งปล่อยวาง ปล่อยวางทังชัวและความดี ้ ่ แต่ไม่ลดการทำา ความดี จึงมีความสุข ใน ผลลั พ ธ์ จ ะยั ง ไม่ เ กิ ด ให้ เ ห็ น เป็ นรู ป ธรรม
เห็นประโยชน์ ของสิ่งที่กำาลังทำา เป็ นการ ฝึ กจิต เป็ นการดู ณ ปั จจุ บัน ขณะ และมี ความสุขกับสิ่งนัน ซึ่งเราจะพบสัจจธรรม ้ ว่า จริงๆ แล้วคนเราทำาอะไรได้ไม่มาก (แต่ คิ ด ได้ ม าก) คิ ด มากมี แ ต่ เ สี ย เวลา ฟ้ ุงมากจะกินกำาลังเรา เอาแต่พอประมาณ ไม่ ต้ อ งสมบู ร ณ์ แ บบมาก ไม่ ต้ อ งคิ ด มาก
ไม่ฟุ้งซ่าน เคยมีครูบาอาจารย์สอนว่า ให้ ใช้ข้ อมู ลที่ มีอ ยู่จ ริง ณ ปั จจุ บัน หรื อ ใกล้ เคี ย งปั จจุ บั น ไม่ เ อาข้ อ มู ล อดี ต ไม่ เ อา วางแผนสั ้น ๆ ใกล้ ๆ คื อ ความจริ ง ทำา ข้ อ มู ล อนาคต อย่ า วางแผนยาวเกิ น ไป ปั จจุ บั น ให้ ดี ที่ สุ ด ซึ่ ง มั น ชั ด เจน จะ พลาดน้ อย เปลื อ งพลั ง น้ อย อยู่ กั บ เหตุ ก ารณ์ ใกล้ ๆ มี ค วามพร้ อ มที่ จ ะปรั บ ชีวิตให้สมดุล จะมีความสุข น อก จาก นั ้ น ใ ห้ ใ ช้ วิ ปั ส ส น า ใ ช้
ปั ญญาไตร่ ต รองผลเสี ย ถ้ า เรายึ ด ติ ด ตรง นั ้น ใช้ปัญญาไตร่ตรองผลดีหากเราไม่ยึด ติดตรงนั ้น ทำาซำ้าไปซำ้ามา ทำาแล้วจะเป็ น พลังล้างทุกข์ในจิต ทำา ให้ปล่อยวาง จิต จะเลื อ กไม่ ทุ ก ข์ จึ ง ทำา ให้ เ ราปล่ อ ยวาง 28694042.doc 33
ค วา ม สำา เ ร็ จ ข อ ง เ ร า คื อ ไ ม่ ทุ ก ข์ -
ก า ร ทำา ง า น ไ ด้ ทั ้ ง ป ร ะ โ ย ช น์ ต น แ ล ะ ประโยชน์ ท่ า น ประโยชน์ ต นก็ คื อ เราไม่ ทุ ก ข์ เ ร า มี ค ว า ม ผ า สุ ก ใ น ก า ร ทำา กับท่าน จึงไม่ทุกข์ใจในการทำางาน สารัตถะ โยคะ อ.ใจเพชร ประโยชน์ ท่านก็คือ ผลจากสิ่งที่เ ราทำา ให้ อยากให้ ฝ ากข้ อ คิ ด ถึ ง ครู หากมองจากหลักธรรมะของ
มากกว่ า ตำา รา ดู ตั ว เองจุ ด พอดี ต รง ไหนทำาแล้วได้พลังชีวิตที่สุด นั่ นแหล่ะ คื อ โยคะที่ แ ท้ จ ริ ง ถ้ า ขณะที่ ฝึ กแล้ ว ทำาท่าผิดจากตำาราแต่ถูกสรีระกับคนนั น ๆ ้ อย่ า งหลั ง จึ ง จะเรี ย กว่ า ถู ก โยคะจะมี ประโยชน์ เต็มที่ก็ต่อเมื่อ ทำาโดยไม่ยึดมัน ่ ถือมัน ทำา โดยอาศัยความพอดีของแต่ละ ่ คน ท่ า ที่ ทำา แล้ ว มี พ ลั ง ชี วิ ต นั่ นแหล่ ะ
พ ร ะ พุ ท ธ เ จ้ า ก า ร ทำา โ ย ค ะ ใ ห้ มี ประสิทธิภาพสูงสุด คือทำา ด้วยความพอดี อาสนะด้วยความตึงพอดี โดยมีเปาหมาย ้ นันคือประโยชน์สูงสุดของโยคะ ่ ทำา ท่ า อาสนะด้ ว ยจิ ต ใจที่ ยื ด หยุ่ น ทำา ท่ า อยู่ที่ ค วามสบาย มี พ ลั ง เบากาย มีกำา ลั ง เมื่อเราพิจารณา จะเห็ น ว่ าจุ ดพอดี
คือท่าที่มีประโยชน์ สูงสุด เอาท่านั นเป็ น ้ หลั ก เป็ นเกณฑ์ แม้ ผิ ด จากตำา รา แต่ ถู ก สรีระเอาตรงนั ้น ไม่ใช่เฉพาะแต่เรื่องท่า จิตใจและหลักความคิดก็เหมือนกัน จิตใจ ที่สบาย หลัก คิดที่นำา ไปสู่ค วามสมดุ ลนั ้น คือถูก แม้อาจจะไม่ตรงตามตำารา
ที ม ทำา การสั ม ภาษณ์ ไ ด้ ร าว 30 นาที ก็ ต้องรีบสรุปจบ เพราะอาจารย์ฯ มีธุระต่อ อี ก เยอะมาก แต่ แ ค่นี้ ก็เ ป็ นการบ้ า นฝาก เพื่ อ นๆ ผู้ อ่ า นได้ โ ขอยู่ พบกั น ใหม่ ค ราว เลยนะคะ หน้ า อยากให้ไปสัมภาษณ์ใคร บอกเราได้
ของคนแต่ละคนนั ้นไม่เท่ากัน จึงควรยึด
ที่ความจริงของโยคะ ไม่ใช่ยึดที่ตำารา คน ที่ยึดตำาราจะไม่ประสบความสำาเร็จในการ ทำา โยคะ คนยึด ความจริ งของโยคะจะ ป ร ะส บ ค ว า ม สำา เ ร็ จ ค วา มจ ริ ง มี ค่ า
ณัฏฐ์วรดี ศิริกุลภัทรศรี, ศันสนีย์ นิรามิษ แปลและเรียบเรียง Clasp Knife Reflex มี อ า ก า ร เหมื อนใบมีดของมี ด พั บ ที่ มี แ รงต้ า นเมื่ อ เวลาจะพับเก็บแล้วจู่ๆ ก็พับเก็บลงไปใน อีกชนิดหนึ่งที่เกิดจากกล้ามเนื้ อยึดตัว แต่ 28694042.doc 34 ร่องเก็บจนเกิดเสียง รีเ ฟล็ก ซ์ชนิ ดนี้ เ ป็ น The Clasp Knife Reflex รี เ ฟล็ ก ซ์ นี้ จ ะทำา ให้ ก ล้ า มเนื้ อผ่ อ นคลาย มากกว่าเกร็งตัว การกระตุ้นสำาหรับรีเฟล็ spindle แต่เป็ นแรงตึงจากการหดตัวของ กซ์นั้น ไม่ ใช่ ก ารเคลื่ อ นไหวของ muscle ตัวรับความรู้สึกของเอ็นกล้ามเนื้ อ ความ
ตึ ง ที่ ยื ด หยุ่ น นี้ ทำา ให้ ก ล้ า มเนื้ อที่ ติ ด กั บ
เอ็ น ผ่ อ นคลายและข้ อ ต่ อ โค้ ง งอขึ้ น (รู ป 1.8) ตั ว รั บ ความรู้ สึ ก สำา หรั บ รี เ ฟล์ ก ซ์
ร้ อ นจนถึ ง ที่ กำา หนด เคยมี ร ายงานถึ ง มนุษย์ยอดพลังที่สามารถยกรถให้พ้นจาก เด็กได้ อาจจะเป็ นเพราะได้แรงจากระบบ คล้ายกับเครื่องตัดกระแสไฟฟ้ าที่หยุดการ ประสาททั งหมดที่รวมกัน ต้านรีเ ฟล็ก ซ์นี้ ้ ทำา งานเมื่ อมี ค วามร้ อ นเกิ น กำา หนด ใน ชีวิตประจำาวันเราจะเห็นท่าทางที่เกิดจาก รี เ ฟล็ ก ซ์ clasp knife จากภาพโดยรวม
clasp knife นี้ คื อ Golgi tendon organ
ปกติ ตั ว รั บ โดยส่ ว นมากจะอยู่ ใ กล้ ๆ กั บ ศูนย์กลางระบบกล้ามเนื้ อ และเส้นเอ็นที่ เชื่อมต่อกับเนื้ อเยื่อต่างๆของเส้นใยกล้าม เ นื้ อ ดั ง นั ้ น Golgi tendon organ จึ ง ที่อยู่ต่อเนื่ องกันของตัวรับ จากการศึกษา
ทำา งานจากการหดตัวของเซลล์กล้ามเนื้ อ พบว่ า Golgi tendon organ ไม่ มี ค วาม รู้สึกสัมพันธ์กับปฏิกิริยาการเหยียดเฉยๆ แต่มันจะเริ่มกระตุ้นกระแสประสาทไปยัง ไขสันหลังทันทีทเส้นใยกล้ามเนื้ อกระตุก ี่ จากนั ้นเกิดอะไรขึ้น? นี่ คือใจความ
เช่ น เมื่ อ นั ก งั ด ข้ อ ตั ้ง แขนต้ า นกั น ซั ก ครู่ ทัน ใดนั ้น คนที่ อ่ อ นแอกว่ า พลิ ก แขนแล้ ว แพ้ไป (รูป 1.8) ไม่ ว่ า จะเป็ นการตั ้ง ใจหรื อ ไม่ แต่
เรามั ก จะใช้ รี เ ฟล็ ก ซ์ แ บบ clasp knife ขณะที่ฝึกหฐโยคะเป็ นประจำา เพื่อให้เห็น ถึงผลกระทบและได้รับประโยชน์ ที่จะเกิด ขึ้น ให้คุณลองสำา รวจอย่า งคร่าวๆ ว่าคุณ สามารถพั บ ตั ว ไ ปข้ า งหน้ าโดยให้ เ ข่ า เหยียดตรงได้มากน้ อยแค่ไหน โดยเฉพาะ ในช่วงเวลาเช้า จากนั ้นให้งอเข่าจนให้ลำา ตัวพับลงไปแนบกับขาได้ คงอยู่ในท่าโดย เหยียดอยู่ในตำาแหน่งที่สัมพันธ์กับกระดูก เชิ ง กรานอย่ า งสบาย จากนั ้ น พยายาม อ ยู่ ใ น ตำา แ ห น่ ง เ ดิ ม แ ล ะ ดึ ง ตั ว ใ ห้ สุ ด เหยียดเข่าให้มากขึ้น โดยให้หน้ าอกยังคง ประมาณ 30 วิ น าที นี่ เ ป็ นการดึ ง เอ็ น ที่ Quadricep ของขา (รูป 1.6) จะมีการพูด
สำา คั ญ : สัญ ญาณความรู้ สึ ก ของแอกซอน
ยังไปไม่ถึงเซลล์ประสาทสังการโดยตรง ่ (ซึ่งจะเพิ่มแรงกระทำา และกระตุ้น การหด ตั วข องก ล้ า มเ นื้ อ ) แ ต่ เซ ล ล์ ป ระ สา ท Inhibitory Inter neurons จ ะ ล ด แ ร ง กล้ามเนื้อคลายตัวลง ถ้าคุณกระตุ้นตัวรับ กระทำา ของเซลล์ ป ระสาทสั ่ง การ ทำา ให้ รีเฟล็กซ์จะผ่อนคลายกล้ามเนื้ อ (รูป 1.8) มั น เป็ นวงจรที่ แ น่ น อนว่ า การหดตั ว ของ เส้นใยกล้ามเนื้ อจะหยุดการกระทำาลงด้วย ตนเอง วงจรนี้ จะทำางานเหมือนกับเครื่อง ตัดกระแสไฟฟ้ า ที่จะดับลงหากมีอุณหภูมิ 28694042.doc 35
แขนทั ้ง สองข้ า งกอดรอบขา เพื่ อ ให้ ห ลั ง
ถึงรายละเอียดในบทต่อไป จากนั ้นคลาย ท่าและลองสำา รวจอีก ครัง ว่าคุณ สามารถ ้ พับตัวไปข้างหน้ าโดยที่เหยียดเข่าตรงได้ Golgi tendon organ ว่ า สามารถกระตุ้ น ของ clasp knife ได้อย่างไร มากแค่ไ หน ความแตกต่ างจะถูก วัด จาก กล้ า มเนื้ อเอ็ น ให้ ผ่ อ นคลายจากรี เ ฟล็ ก ซ์ Golgi tendon organ จ ะ ไ ว ต่ อ
ถึ ง แม้ ว่ า คุ ณ สามารถทดสอบผล จากการกระตุ้ น ความตึ ง ตามส่ ว นต่ า งๆ ของร่างกายด้วยตัวเอง ให้ลองเกร็งกล้าม เนื้ อ Adductor ซึ่ งอยู่ บ ริ เ วณขาด้ า นใน เพราะการดึ ง กล้ า มเนื้ อ Adductors ให้ แน่นกว่ากล้ามเนื้ อส่วนอื่นๆจะจำากัดความ สามารถในการนั่ ง ให้ ตั ว ตรงขณะที่ ฝึ ก โ ย ค ะ เ ริ่ ม จ า ก ใ ห้ คุ ณ ล อ ง นั่ ง ใ น ท่ า Svastikasana ห รื อ ท่ า Sidddhasana จากนั ้น คลายท่ า และนั่ ง ให้ ส ะโพกติ ด กั บ ให้ ม ากที่ สุ ด เพื่ อ ยื ด กล้ า มเนื้ อ Adductor ให้ ม ากเท่ า ที่ จ ะเป็ นไปได้ ลองดึ ง ขาและ ก ล้ า ม เ นื้ อ Adductor ทั ้ ง คู่ ใ ห้ ตึ ง ที่ สุ ด พร้ อ มกั บ กระตุ้ น Golgi tendon organ จากกล้ า มเนื้ อด้ า นในด้ ว ยการถู เ ร็ ว ๆ จะ เนื้ อ Adductor บางเส้นจะอยู่ที่ขาด้านใน ใกล้ๆกับอวัยวะสืบพัน ธ์ุ บางเส้น จะเรียบ แบนมากซึ่ งอยู่ ไ ปทางด้ า นหลั ง มากขึ้ น ทังหมดจะมาจากกระดูกคู่ที่ช่ ือว่า Inferior ้ Public Rami (รูป 1.12) ซึ่งรวมตัวกันอยู่ ในรูปตัว V อยู่ตรงอวัยวะสืบพันธ์ุ ข ณ ะ ที่ คุ ณ น ว ด ก ล้ า ม เ นื้ อ กำา แพง โดยให้ เ ข่ า และขาเหยี ย ดตรงไป
การกระตุ้ น ด้ ว ยมื อ เท่ า ๆกั บ การที่ ก ล้ า ม เนื้ อตึ ง ถ้ า คุ ณ จั ด การจุ ด เชื่ อ มของระบบ กล้ามเนื้อและเอ็นต่างๆในร่างกายได้อย่าง ค ล่ อ ง แ ค ล่ ว นั่ น คื อ Golgi tendon organs จะส่งผลให้เส้นใยกล้ามเนื้ อต่างๆ ผ่อนคลาย นี่คือเหตุผลที่ว่าทำาไมการนวด
แบบลึ ก ถึ ง รู้ สึ ก ผ่ อ นคลาย และนี่ ยั ง เป็ น เหตุผลว่าทำา ไมนั ก นวดบำา บัดถึงต้องการ จะส่งผลโดยตรงไปยังจุดเชื่อมๆต่างๆของ ลดแรงตึงของกล้ามเนื้ อเฉพาะจุด เพื่ อที่ ระบบกล้ า มเนื้ อและเอ็ น มั น เป็ นวิ ธี ก าร บำา บัดด้วยการจับกระดูก สัน หลังแบบเก่า ด้ ว ยการคอยกระตุ้ น การรี เ ฟล็ ก ซ์ ข อง ์ clasp knife ซึ่งมีประสิทธิภาพเท่ากับการ หลังจากนั ้นอีก 1-2 วัน ผู้ได้รับการบำา บัด ทำาให้กล้ามเนื้ อหดตัว สิ่งที่น่าแปลกใจคือ ที่ มี โ อกาสแก้ ไ ขอาการต่ า งๆ ของระบบ กล้ า มเนื้ อจะสามารถคลายความตึ ง ได้ มากกว่าตอนแรก
ช่วยให้คุณเหยียดขาได้มากขึ้น เอ็นกล้าม
Adductors ที่ กำา ลั ง ตึ ง อยู่ ซั ก ครู่ คุ ณ จะ รู้สึกว่ากล้ามเนื้ อผ่อนคลายทีละน้ อย เห็น
ได้ จ ากการที่ คุ ณ สามารถเหยี ย ดขาได้
28694042.doc 36
สมบู ร ณ์ ข้ ึ น จากนั ้ น ให้ ล องตรวจสอบ ความพัฒนาในท่านั่งอีกครัง การผสมกัน ้ Adductors กั บ การออกแรงเหยี ย ดยื ด ร ะ ห ว่ า ง ก า ร น ว ด เ อ็ น ก ล้ า ม เ นื้ อ กล้ า มเนื้ อ Adductor อย่ า งเต็ ม ที่ จ ะช่ ว ย ยับยังประสาทสังการที่สังการไปยังกล้าม ้ ่ ่ ช่วยให้คุณนั่งได้ตรงและสบายขึ้น เนื้อเหล่านี้ ทำาให้กล้ามเนื้ อผ่อนคลายและ การที่ดึงกล้ามเนื้ อ Quadriceps ที่
ตั ว ถ้ า คุ ณ ไม่ ไ ด้ เ ตรี ย มตั ว รี เ ฟล็ ก ซ์ แ บบ flexion ซึ่งจะกล่าวในตอนถัดไป
รู ป 1.8 การรี เ ฟล็ ก ซ์ แ บบ clasp knife:
กล้ามเนื้ อพยายามกระตุ้น Golgi tendon organ ซึ่ ง รั บ ความรู้ สึ ก ส่ ง เข้ า ไปที่ ป ระสาทไขสั น หลั ง กระตุ้ น ไปยั ง เซลล์ ป ระสาทประสานงาน (+ ที่ เส้ น ประสาทไขสั น หลั ง ปี กบน) จากนั ้น จะส่ ง ไป ยั บ ยั ้ ง เซลล์ ป ระสาทสั ่ ง การ (ที่ เ ส้ น ประสาท ไขสันหลังปี กล่าง) เป็ นผลให้เส้นประสาทจำานวน หนึ่ง เกิดการกระตุ้นไปยังเซลล์กล้ามเนื้อกระดูก (+ ผลการทำา งานของจุ ด ประสานประสาทใน ระบบลดลง) ผลสุดท้ายก็คือทำาให้กล้ามเนื้ อผ่อน คลายหรือคลายตัวดังเช่นผู้ที่แพ้การงัดข้อ
ขาและการนวดกล้ามเนื้ อ Adductors ไป ด้ ว ยนั ้ น ทำา ให้ เ ราสั ง เกตเห็ น การทำา งาน ของรี เ ฟล็ ก ซ์ clasp knife ว่ า ทำา อย่ า งไร และยังช่วยให้คุณ สงบนิ่ งอย่า งสบายเมื่ อ ค้ า งอยู่ ใ นท่ า เป็ นเวลา 10-15 วิ น าที ดั ง
เช่นที่เราฝึ กกันในหฐโยคะเป็ นประจำา ใน กรณีนี้ ถ้าคุณ ไม่ต้องการให้ เ ป็ นการรีเ ฟล็ กซ์ แ บบ myotatic stretch อย่ า ออกแรง มากนั ก และอย่ าอยู่ใ นท่ าที่ รู้สึ ก ไม่ส บาย เครือข่ายครูโยคะ ศรีราชา ครูญาดา วิถีโยคะในชีวิตประจำาวัน เราต้ อ งปรารถนาและใฝ่ ฝั นก่ อ น พรที่ ประเสริฐคือพรที่เป็ นประโยชน์ ต่อตนเอง และผู้ อ่ ื น จะสื่ อถึ ง พรของธรรมชาติ อั น
เป็ นเกี ย รติ แ ละโอกาสอั น ยิ่ ง ใหญ่ สำา หรั บ ฉัน อันที่จริงแล้วลึกๆฉันใฝ่ ฝั นอยากเป็ น นั กเขียนอยู่เหมือนกัน ฉันจึงเชื่อว่าพรที่ 28694042.doc 37
ฉั น ได้ รั บ เมลล์ จ ากสถาบั น ฯ รู้ สึ ก
ศั ก ดิ ์สิ ท ธ์ เ สมอ พรที่ ป รารถนาให้ ตั ว เอง สูงสุดไม่ช้าก็เร็ว
และผู้อ่ ืนพบความสุข สงบเย็นเป็ นพรอัน
เราให้ ตั ว เองนั ้น สำา คั ญ เป็ นอั น ดั บ แรกคื อ
ในฐานะที่ เ ป็ นครู โ ยคะ เวลาเจอ ใครๆ มั ก จะถามเราว่ า ทำา โยคะทุ ก วั น หรื อ เป ล่ า ฉั น นิ่ งสั กค รู่ ก่ อน จะตอบ เพราะฉัน คิดว่าในสิ่งที่เ ขาถามคื อ ฉัน ทำา
ครังเราโกรธแต่เ ราไม่ยอมรับว่าเราโกรธ ้ แต่ ห ากเรารู้ ตั ว ทั น (ถ้ า หากเราเจริ ญ สติ บ่ อ ยๆ) เราจะเห็ น ความโกรธ และเรารู้ ธรรมชาติความรู้สึก มันเป็ นของชัวคราว ่
โยคะอาสนะทุก วัน หรือเปล่า แต่สำา หรับ ฉั น แ ล้ ว โ ย ค ะ ข อ ง ฉั น คื อ ก า ร ฝึ ก ก า ร ยอมรับตัวเราเองอย่างที่เ ราเป็ น ยอมรับ ความคิ ด ความรู้สึ ก อย่า งที่มั น เกิดขึ้น นี่
มันอยู่ในอำานาจของความไม่แน่ นอน หาก เรารู้ทัน เราเข้ าใจธรรมชาติ ข องมั น เรา จะยอมรับมันได้ และจึงปล่อยวางมันได้ เวลาว่างฉันจึงชอบอยู่คนเดียว ปิ ด
คื อ วิ ถี โ ยคะของฉั น ฉั น จึ ง ถื อ โอกาสนี้ ไ ด้ อธิบายความหมายโยคะที่แ ท้จ ริ ง เราจะ เห็นว่าถ้าเราเข้าใจโยคะที่แท้จริงแล้ว เรา สามารถปฏิ บั ติ โ ยคะได้ ทุ ก ที่ ทุ ก เวลาแม้ อยู่กลางถนน หรืออยู่กลางตลาด ทุกวันฉันตระหนั กถึงเปาหมายของ ้
โทรศั พ ท์ วั น เสาร์ อ าทิ ต ย์ ห รื อ นอกเวลา งานของฉัน ดูอาจจะเห็น แก่ตัวซัก หน่ อย แต่ ฉั น คิ ด ว่ า มั น สำา คั ญ สำา หรั บ ชี วิ ต มนุ ษ ย์ ไม่สามารถดูแลจิตใจของเราเองได้ เราจะ ของเราอาจช่ ว ยผิ ด ๆ อาจทำา ให้ เ ขาห่ า ง เราอาจสร้างกรรมโดยไม่รู้ตัว ดังนันฉันจึง ้
ที่เ ราจะต้อ งรู้ จัก ตั วเราเองว่ า หากเรายั ง ช่ วยเหลือ ผู้ อ่ ื น ได้ อย่ า งไร การช่ ว ยเหลื อ เหิ น เป าหมายชี วิ ต ที่ แ ท้ จ ริ ง ยิ่ ง กว่ า เดิ ม ้ หมั ่น พากเพี ย รในการฝึ กการรู้ ทั น ความ คิด รู้ทันอารมณ์ การคลุกคลีหมู่เพื่ อนยัง มี บ้ า งแต่ ไ ม่ ม ากแล้ ว เพราะกลั ว ทุ ก ข์ เวลาทุ ก ข์ เ ข้ า มาเราตั ้ง ตั ว ไม่ ทั น เรามั ก เผลอไปกับการต่อต้านและเห็นด้วย ทุกข์ ที่ ผ่ า นมาทำา ให้ ฉั น ระมั ด ระวั ง ตั ว มากขึ้ น ความสุ ข ชั ่ว คราวทำา ให้ เ รายึ ด ติ ด ได้ ง่ า ย ว่าฉันเพียรอยู่ในวิถีโยคะตลอดเวลา ฉั น กลั ว ความสุ ข ที่ ม าชั ่ ว คราว เพราะ ปล่อยวางได้ยาก ดังนั ้นฉันจึงตอบตัวเอง
โยคะเสมอ คื อ เพื่ อ การหลุ ด พ้ น ฉั น ชอบ ฟั งธรรม ฉันเห็นว่าเปาหมายทางธรรมกับ ้ เป้ าหมายโยคะคื อ สิ่ ง เดี ย วกั น ดั ง นั ้น ฉั น จึ ง คิ ด ว่ า การฝึ กการเจริ ญ สติ แ ละการ หลุดพ้นไม่ได้ทำาได้ง่าย หากขาดการเจริญ พูดเสมอว่า “ทำาได้เท่าไหร่เท่านัน ยอมรับ ้ ปฏิ บั ติ โ ยคะ เป็ นวิ ถี สู่ ก ารหลุ ด พ้ น การ สมาธิ และเจริญสติ เวลาเราสอนโยคะเรา ตั ว เองอย่ า งที่ มั น เป็ น” ดู อ าจง่ า ยแต่ ไ ม่ ง่ายสำาหรับทางใจ เพราะเวลาเราทุกข์เรา จะรู้ เ ลยว่ า เราเผลอไปคิ ด เผลอไปรู้ สึ ก เผลอไปต่อต้าน เราไม่ได้ยอมรับความคิด ความรู้สึกเหล่านันอย่างที่มันเป็ นจริง บาง ้ 28694042.doc 38
เล่าเรื่องด้วยหัวใจ
28694042.doc 39
Attachment
Size
จุลสาร กุมภาพันธ์ 53.doc
805 KB
แสดงความคิดเห็น
อ่านจำนวน 837 ครั้ง
สถาบันโยคะวิชาการ มูลนิธิหมอชาวบ้าน
